Hà Nội: Cúm A gia tăng, có người nguy kịch chỉ sau 4 ngày sốt nhẹ

Số trẻ mắc cúm A tăng nhanh

Theo thống kê của Bệnh viện Nhi Trung ương, số trẻ đến khám và điều trị cúm A tăng liên tục trong những tuần gần đây: tuần 35 ghi nhận 106 ca, tuần 37 có 249 ca, tuần 38 tăng lên 319 ca, tuần 39 là 552 ca và tuần 40 lên tới 779 ca.

Trong số này, một số trẻ diễn biến nặng do biến chứng. Các bác sĩ đã điều trị tích cực, song đã có trường hợp tử vong.

Không chỉ trẻ em, người cao tuổi và người mắc bệnh nền cũng có nguy cơ trở nặng. ThS.BSNT Lê Thị Huyền, Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết đơn vị đang điều trị bệnh nhân H.X.T. (72 tuổi), mắc cúm A và viêm phổi nặng.

Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp nhiều năm, từng bị tai biến mạch máu não. Ông nhập viện ngày 6/10 trong tình trạng sốt cao, ho khạc đờm, khó thở tăng dần và suy hô hấp.

Tổn thương phổi ảnh hưởng đáng kể đến khả năng trao đổi khí, khiến bệnh nhân phải được hỗ trợ hô hấp với nồng độ oxy khoảng 40-50%.

Sau 3 ngày điều trị, bệnh nhân đã hết sốt, huyết động tương đối ổn định nhưng tổn thương phổi vẫn nặng. Ông tiếp tục phải thở máy không xâm nhập, với nồng độ oxy hỗ trợ khoảng 40%.

Trường hợp khác là ông P.V.T., 73 tuổi có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và thường xuyên phải sử dụng thuốc khí dung tại nhà trong khoảng 3-4 tháng gần đây.

Khoảng 4 ngày trước khi nhập viện ông bắt đầu ho. Đáng chú ý, bệnh nhân chỉ sốt nhẹ, khoảng 38°C, không có biểu hiện sốt cao rõ rệt. Tuy nhiên, tình trạng khó thở ngày càng nghiêm trọng, gia đình phải đưa đến cơ sở y tế gần nhà thăm khám.

Tại đây, kết quả xét nghiệm xác định ông mắc cúm A, suy hô hấp nặng phải thở oxy, sau đó được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Khi nhập khoa Cấp cứu, ông T. trong tình trạng kích thích, vật vã, thở nhanh, các bác sĩ khẩn trương đặt ống nội khí quản, hỗ trợ hô hấp và triển khai các biện pháp hồi sức tích cực.

Tuy nhiên, bệnh tiếp tục diễn biến nhanh, xuất hiện các rối loạn toàn thân nghiêm trọng và không cải thiện dù đã được hồi sức tích cực.

Theo BS Huyền, tiền sử tai biến mạch máu não, đặc biệt là đợt nhồi máu não gần đây, khiến bệnh nhân ho và khạc đờm kém.

Trong khi đó, viêm phổi làm tăng tiết dịch đường hô hấp. Đờm dễ ứ đọng khi người bệnh không thể ho khạc hiệu quả, gây khó khăn cho việc làm sạch đường thở và làm tăng nguy cơ biến chứng.

Biến chứng não hiếm gặp ở trẻ nhỏ

BS Lê Nhật Cường, Khoa Điều trị tích cực Nội khoa, Bệnh viện Nhi Trung ương, cảnh báo cúm A có thể gây biến chứng thần kinh hiếm gặp nhưng đặc biệt nghiêm trọng, là bệnh não hoại tử cấp tính (ANE).

“Bệnh não hoại tử cấp tính là bệnh não hiếm gặp, nguyên nhân chưa được hiểu đầy đủ và thường xuất hiện sau nhiễm virus. Cúm A là một trong những tác nhân được ghi nhận, đặc biệt tại các nước châu Á”, BS Cường cho biết.

Cơ chế gây bệnh được cho là liên quan đến phản ứng miễn dịch quá mức sau khi cơ thể nhiễm virus. Tình trạng viêm không được kiểm soát có thể làm tổn thương mạch máu, phá vỡ hàng rào máu - não, gây phù não, hoại tử và xuất huyết.

Phản ứng viêm toàn thân cũng có thể ảnh hưởng đến gan, thận, tuần hoàn và hô hấp.

ANE thường xuất hiện sau vài ngày trẻ có triệu chứng nhiễm virus như sốt cao, ho hoặc viêm đường hô hấp. Trẻ có thể đột ngột rối loạn ý thức, lơ mơ, co giật, hôn mê hoặc tăng trương lực cơ. Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ từ 2 đến 5 tuổi, lứa tuổi cũng dễ xảy ra co giật khi sốt cao.

Do đó, khi trẻ sốt cao, có triệu chứng viêm đường hô hấp rồi xuất hiện co giật, gia đình cần đưa trẻ đi khám để bác sĩ đánh giá nguyên nhân; không nên tự kết luận đó chỉ là co giật do sốt.

Cúm ở trẻ phần lớn diễn biến nhẹ và hồi phục, nhưng trong một số trường hợp có thể gây viêm phổi, viêm cơ tim, viêm não, suy hô hấp hoặc tổn thương nhiều cơ quan. Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu trẻ sốt cao liên tục, không đáp ứng thuốc hạ sốt, co giật, lơ mơ, khó thở hoặc thở nhanh.

Chủ động phòng cúm, theo dõi dấu hiệu chuyển nặng

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra, lây chủ yếu qua dịch tiết khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Triệu chứng thường gặp gồm sốt, ho, đau họng, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi.

ThS.BS Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, khuyến cáo người dân tiêm vaccine phòng cúm hằng năm, đặc biệt là trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền.

Với trẻ em, tiêm vaccine cúm hằng năm là một trong những biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và diễn tiến nặng.

BSCKI. Lê Thị Giao Thi (Hệ thống nhà thuốc và tiêm chủng Long Châu) cũng nhấn mạnh việc tiêm vaccine cúm nhắc lại hàng năm có ý nghĩa rất quan trọng vì hai lý do chính:

Thứ nhất, virus cúm liên tục biến đổi (gọi là “đột biến kháng nguyên”). Mỗi năm, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đều theo dõi các chủng đang lưu hành và khuyến cáo thành phần vaccine mới để phù hợp nhất với các chủng dự kiến gây bệnh trong mùa tới.

Thứ hai, miễn dịch tạo ra sau tiêm vaccine sẽ giảm dần theo thời gian, thường sau 6-12 tháng. Vì vậy, tiêm nhắc lại hàng năm giúp cơ thể duy trì mức kháng thể bảo vệ đủ mạnh.

"Đối với các nhóm có nguy cơ cao như trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền (tim mạch, tiểu đường, phổi mạn tính…), việc tiêm vaccine cúm hàng năm được xem là biện pháp dự phòng chủ động và hiệu quả nhất hiện nay. Tiêm càng sớm trước mùa dịch càng tốt, để cơ thể kịp tạo đủ kháng thể bảo vệ", bác sĩ Thi khuyến nghị.