Cao thủ bàn tiệc ngày Tết vẫn có thể ngộ độc rượu nếu có dấu hiệu này

Lịch liên hoan dày lên dịp Tết Nguyên đán

Dịp Tết, lịch liên hoan của nhiều người trở nên dày đặc. Từ tiệc họp mặt gia đình, bạn bè đến gặp gỡ đồng nghiệp, đối tác, hầu như ngày nào cũng có lời mời.

N.Đ.A (30 tuổi), nhân viên truyền thông tại một công ty ở Hà Nội, cho biết suốt nhiều ngày liền anh gần như “chìm” trong bia rượu.

“Tôi biết mình không uống được nhiều, nhưng dịp Tết thì khó từ chối lời mời. Không đi thì ngại bị đánh giá thiếu nhiệt tình, còn đã ngồi vào bàn thì cũng khó dừng lại”, A. chia sẻ.

Nhịp sinh hoạt của A. theo đó cũng thay đổi theo nhịp Tết. Những cuộc gặp gỡ đầu năm trong không khí rộn ràng, chúc tụng nối tiếp nhau. Với A., các buổi liên hoan không chỉ là dịp khai xuân, mở đầu một năm làm việc mới mà còn là cơ hội thắt chặt quan hệ công việc, gửi gắm lời chúc may mắn và kết nối với đối tác.

Thực tế, việc nâng ly trong các buổi gặp mặt đầu năm vẫn được xem là nét giao tiếp quen thuộc. Những người uống được thường được nhìn nhận là cởi mở, hòa đồng. Tuy nhiên, khi tần suất liên hoan tăng cao trong những ngày Tết, việc sử dụng rượu bia cũng trở nên dày đặc hơn, kéo theo không ít áp lực âm thầm đối với người trong cuộc.

“Ngàn ly không say” chưa chắc đã an toàn

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, rượu bia là nguyên nhân trực tiếp gây ra 30 bệnh và là yếu tố nguy cơ của khoảng 200 bệnh lý khác.

Việt Nam đứng thứ hai Đông Nam Á và thứ ba châu Á về mức tiêu thụ rượu bia bình quân đầu người. Khoảng 44% nam giới trưởng thành sử dụng rượu bia ở mức nguy hại.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết rượu bản chất là chất ức chế thần kinh trung ương. Ethanol trong rượu làm tăng hoạt tính của hệ GABA, một chất dẫn truyền thần kinh có tác dụng ức chế, đồng thời ức chế hệ glutamate vốn giữ vai trò kích thích.

Ở nồng độ thấp, sự ức chế các vùng kiểm soát hành vi tại vỏ não khiến người uống có cảm giác hưng phấn, nói nhiều, giảm khả năng tự kiểm soát. Khi nồng độ tăng cao, rượu gây buồn ngủ, giảm phản xạ, suy giảm ý thức và có thể dẫn đến hôn mê.

“Ngộ độc là tác động có hại của một chất đối với cơ thể. Như vậy, nói líu lưỡi, đi không vững, phản xạ chậm cũng là biểu hiện của ngộ độc rượu. Không nên đợi đến khi tụt huyết áp hay hôn mê mới coi là nguy hiểm”, TS Nguyên nhấn mạnh.

Một nghịch lý thường bị bỏ qua là cảm giác say không phản ánh đầy đủ mức độ tổn thương của cơ thể.

Não có thể hình thành cơ chế dung nạp khi tiếp xúc lặp lại với rượu. Vì vậy, người uống lâu năm có thể ít biểu hiện say hơn ở cùng một liều so với người mới uống. Tuy nhiên, gan, dạ dày và hệ tim mạch vẫn phải gánh chịu tổn thương tích lũy theo thời gian.

Nghiên cứu công bố trên tạp chí The Lancet năm 2018 cho thấy không có mức tiêu thụ rượu nào được xem là hoàn toàn an toàn đối với sức khỏe.

Rượu còn tác động mạnh đến chuyển hóa đường. Ethanol ức chế quá trình tân tạo glucose tại gan, khiến cơ thể dễ rơi vào tình trạng hạ đường huyết, đặc biệt khi uống lúc đói. Trong khi đó, rượu tạo cảm giác no giả và hưng phấn, khiến nhiều người bỏ bữa hoặc ăn uống không đầy đủ.

Về dinh dưỡng, người uống rượu thường tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu đạm và chất béo động vật, nhưng lại thiếu rau xanh, tinh bột và vi chất. Thiếu vitamin nhóm B, đặc biệt là thiamin, nếu kéo dài có thể gây tổn thương thần kinh nghiêm trọng. Bên cạnh đó, tình trạng tăng axit uric, tăng mỡ máu và rối loạn chuyển hóa lipid cũng thường gặp ở người sử dụng rượu bia thường xuyên.

Mức trần tiêu thụ được khuyến cáo trong một ngày

Theo TS Nguyễn Trung Nguyên, biện pháp an toàn nhất vẫn là hạn chế tối đa việc sử dụng rượu bia. Trong trường hợp buộc phải uống, mỗi người cần xác định rõ hoàn cảnh, kiểm soát chặt chẽ lượng tiêu thụ, tránh uống theo cảm xúc hoặc vì áp lực giao tiếp.

Chuyên gia khuyến cáo, nam giới trưởng thành không nên uống quá 50ml rượu mạnh 39-40 độ hoặc quá 400ml bia 5 độ trong một ngày. Nữ giới chỉ nên sử dụng tối đa một nửa lượng này.

Sự khác biệt về giới hạn tiêu thụ xuất phát từ đặc điểm sinh học. Phụ nữ thường có khối lượng cơ thấp hơn và tỷ lệ nước trong cơ thể thấp hơn nam giới, khiến nồng độ cồn trong máu tăng cao hơn khi uống cùng một lượng, do đó nguy cơ ngộ độc cũng cao hơn.

Ngoài giới hạn về liều lượng, có những nhóm được khuyến cáo không sử dụng rượu dưới bất kỳ hình thức nào, gồm: trẻ em và người dưới 18 tuổi; phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú; người mắc bệnh tim mạch, suy tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản, bệnh dạ dày; người suy dinh dưỡng hoặc có thể trạng yếu.

TS Nguyên cũng cảnh báo về nguy cơ từ rượu không rõ nguồn gốc. Methanol là loại cồn công nghiệp có độc tính rất cao, có thể gây tổn thương thần kinh thị giác dẫn đến mù lòa, suy đa cơ quan và tử vong. Người tiêu dùng cần mua rượu tại cơ sở kinh doanh được đăng ký hợp pháp, có hóa đơn và có thể truy xuất nguồn gốc. Nhãn mác bên ngoài không đủ bảo đảm an toàn vì có thể bị làm giả. Điều quan trọng là chuỗi phân phối chính thống và khả năng xác định trách nhiệm khi xảy ra sự cố.

Thực tế cho thấy, việc tăng cường kiểm tra nồng độ cồn trong hơi thở đã mang lại hiệu quả rõ rệt, không chỉ trong kiểm soát tai nạn giao thông mà còn góp phần giảm các ca ngộ độc rượu nhập viện. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, giải pháp bền vững vẫn nằm ở nhận thức của mỗi cá nhân.

Rượu không phải thực phẩm thông thường mà là một chất tác động mạnh lên hệ thần kinh trung ương và nhiều cơ quan khác trong cơ thể. Hiểu đúng bản chất này và biết dừng lại đúng lúc là cách bảo vệ sức khỏe cho chính mình và cộng đồng.