Ca mổ khép lại những đêm trắng mẹ khóc nghẹn vì con liên tục ngưng thở
(Dân trí) - Bé trai 21 tháng tuổi, nặng 9kg, liên tục ngủ ngáy và xuất hiện nhiều cơn ngừng thở mỗi đêm khiến người mẹ phải thức trắng canh con thở.
“Nhiều đêm cháu ngừng thở liên tiếp, tôi phải lay dậy rồi xoay bé nằm nghiêng mới thở lại được. Tôi suy sụp và gần như rơi vào trầm cảm vì bệnh tình của con”, người phụ nữ lo lắng chia sẻ với bác sĩ về bệnh tình của con mình.
Suốt nửa năm, cậu bé 21 tháng tuổi thường xuyên ngủ ngáy, khò khè, lồng ngực rút lõm mỗi khi chìm vào giấc ngủ. Tần suất ngừng thở tăng dần. Bé được mẹ đưa đi nhiều viện, đã từng được nạo VA tại một cơ sở tuyến trung ương, nhưng tình trạng khó thở khi ngủ không cải thiện.
Khi đưa con đến Khoa Tai Mũi Họng trẻ em, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, gia đình chỉ mong tìm được lời giải cho những đêm dài thấp thỏm.
Qua thăm khám, TS.BS Lê Anh Tuấn, Phó Giám đốc Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, xác định đây là trường hợp tắc nghẽn đường thở khi ngủ mức độ trung bình đến trung bình nặng ở trẻ nhỏ. Bệnh nhi suy dinh dưỡng, nặng 9kg, có biểu hiện rối loạn giấc ngủ kéo dài.
“Ngừng thở khi ngủ kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất mà còn tác động đến cấu trúc xương mặt và lồng ngực của trẻ”, TS Tuấn nhận định.
Nội soi đường hô hấp cho thấy amidan quá phát lớn, gần như chạm vào nhau, kèm VA tồn dư sau nạo. Kết quả đa ký giấc ngủ xác nhận rối loạn hô hấp rõ rệt. Kết quả theo dõi bão hòa oxy buổi tối thường xuống 80%, có lúc 75%.
Chỉ định phẫu thuật được đặt ra, dù bệnh nhi chưa đầy 2 tuổi, độ tuổi mà thông thường việc cắt amidan thường được cân nhắc rất kỹ. Đây cũng là cháu bé nhỏ tuổi nhất được thực hiện kỹ thuật cắt amidan trong bao bằng máy Coblator tại bệnh viện. Theo TS Tuấn đây là chỉ định không thể trì hoãn.
Bệnh nhi được đưa lên phòng chờ mổ. Nam bác sĩ gặp gia đình, giải thích lại kế hoạch phẫu thuật, trấn an người mẹ đang lo lắng.
“Chỉ định ở trẻ nhỏ luôn phải cân nhắc rất kỹ. Không phải cứ ngủ ngáy là mổ. Nhưng với mức độ tắc nghẽn và ngừng thở như thế này, nếu không can thiệp sớm, hậu quả lâu dài sẽ rất lớn”, TS Tuấn nói.
Em bé được đưa vào phòng mổ. Mặt nạ gây mê áp lên khuôn mặt nhỏ. Cùng lúc đó, ê-kíp gây mê kết nối hệ thống theo dõi nhịp tim, huyết áp, độ bão hòa oxy. Một phần thuốc mê được tiêm vào chân bệnh nhi.
Chỉ vài phút sau, bệnh nhi chìm vào giấc ngủ sâu.
9h, ca phẫu thuật bắt đầu. Khi dụng cụ nội soi được đưa vào họng, trên màn hình hiện rõ hai khối amidan quá phát bất thường, gần như áp sát vào nhau, che hẹp đáng kể đường thở.
“Đây là nguyên nhân chính gây ngừng thở khi ngủ”, TS Tuấn phân tích ngay trong lúc thao tác.
TS Tuấn bắt đầu tiếp cận tổn thương bằng hệ thống Coblator – thiết bị sử dụng sóng radio cao tần ở nhiệt độ thấp để cắt bỏ mô viêm.
Với kỹ thuật cắt amidan trong bao bằng Coblator, mục tiêu không chỉ là giảm tắc nghẽn mà còn bảo tồn một phần mô amidan tham gia vào hệ miễn dịch của trẻ.
“Kỹ thuật này đáp ứng nhiều mục tiêu: giảm đau, giảm chảy máu, hồi phục nhanh và vẫn giữ được một phần chức năng miễn dịch”, TS Tuấn chia sẻ.
Khác với phương pháp bóc tách toàn bộ amidan truyền thống, kỹ thuật cắt amidan trong bao chỉ loại bỏ phần mô viêm bên trong, giữ lại lớp vỏ bao amidan như một “hàng rào tự nhiên”.
“Nhiệt độ thấp giúp hạn chế bỏng tổ chức xung quanh, giảm đau và giảm chảy máu đáng kể”, TS Tuấn giải thích.
Trong suốt quá trình mổ, ê-kíp đồng thời theo dõi sát tình trạng gây mê. Mọi biến động về hô hấp và tuần hoàn đều phải được kiểm soát chặt chẽ.
Từng lớp mô được loại bỏ cẩn trọng. Thiết bị Coblator vừa cắt, vừa đông cầm máu. Phẫu trường khô, ít chảy máu.
Sau khi xử lý hai khối amidan, bác sĩ tiếp tục nạo VA tồn dư phía sau mũi – yếu tố góp phần gây tắc nghẽn đường thở.
“Ưu điểm của Coblator là nhanh và an toàn, đặc biệt phù hợp với trẻ nhỏ. Việc giảm chảy máu giúp giảm nguy cơ biến chứng sau mổ”, TS Tuấn nói.
Theo bác sĩ, trước đây chỉ định cắt amidan thường được khuyến cáo khi trẻ khoảng 6 tuổi. Tuy nhiên, với những trường hợp tắc nghẽn rõ rệt ảnh hưởng nghiêm trọng đến hô hấp và phát triển, phẫu thuật sớm là cần thiết.
“Chúng tôi đã theo dõi hơn 100 trẻ dưới 6 tuổi được cắt amidan trong bao bằng Coblator trong 2–3 năm qua. Kết quả cho thấy giảm đau và giảm chảy máu rõ rệt so với kỹ thuật truyền thống”, ông cho biết.
Khi hai khối amidan quá phát được loại bỏ, không gian họng mở rộng rõ rệt trên màn hình nội soi. Phẫu trường được kiểm tra kỹ lần cuối.
Không còn điểm chảy máu đáng kể. Ê-kíp tháo dụng cụ. Bệnh nhi được chuyển sang hồi sức theo dõi.
Bé có thể ăn uống sớm và xuất viện trong ngày nếu các chỉ số ổn định. “Sau khi giải phóng tắc nghẽn, chúng tôi đánh giá tiên lượng rất tốt. Trẻ sẽ thở tốt hơn, ngủ sâu hơn và có điều kiện phát triển thể chất bình thường”, TS Tuấn nhận định.
