Về quê “chị Dậu”

Dân trí Làng Lộc Hà, xã Mai Lâm, huyện Đông Anh, Hà Nội là nơi ra đời tác phẩm Tắt Đèn của nhà văn Ngô Tất Tố. Từ đó, mỗi khi nhắc đến ngôi làng này - “quê chị Dậu” (cách gọi của dân trong vùng) ai cũng liên tưởng ngay đến sự túng bấn, nghèo đói.

Nay, nơi đây đã mang diện mạo mới, là một trong những làng quê giàu có nhất huyện Đông Anh.

 

Về nơi chị Dậu “sinh ra”

 

Trong buổi chiều đầu xuân se lạnh, những thôi thúc trong lòng đã đưa tôi về thăm "quê hương chị Dậu". Làng Lộc Hà vẫn còn giữ nguyên thế đất cũ, một con đường độc đạo dẫn vào thôn, những cánh đồng ngô xanh ngắt như những vòng tay ôm ấp lấy làng.

 

Dưới gốc cây đa cổ thụ, ông trưởng thôn Ngô Thế Đoàn đang bấm máy điện thoại di động đôn đốc các thành viên trong HTX đến họp đúng giờ để bàn phương án quy hoạch mới nơi đặt nhà máy bơm phục vụ nước tưới cho bà con xã viên.

 

Khi trò chuyện với nhà báo, ông Đoàn rất phấn khởi và tự hào giới thiệu mình là cháu họ của nhà văn Ngô Tất Tố. Ông "phỏng vấn" ngay chúng tôi: "Các anh về Lộc Hà dịp này để tìm hiểu dòng họ Ngô, thăm gia đình cụ Ngô Tất Tố, hay muốn ghi nhận "sức Xuân" ở "quê chị Dậu" này?".

 

Lộc Hà hiện nay có trên một ngàn nhân khẩu với 547 hộ gia đình, 100% các hộ đều có nhà ngói và biệt thự, 98% các hộ đã mắc điện thoại, các gia đình có ô tô thì nhiều không đếm xuể. Ngồi trong ngôi nhà lợp ngói âm dương của mình, ông Đoàn phải thanh minh ngay là tôi thích kiểu nhà cổ này, chứ không đến nỗi nghèo khó mà không xây nôi ngôi nhà mái bằng.

 

Điều rất đáng quý ở mảnh đất này là hiện nay người dân vẫn giữ nguyên được không gian làng quê đồng bằng Bắc Bộ. Trong làng, vẫn còn những bụi tre, bụi mây, những bông hoa dứa dại... Nhiều gia đình có tới 1-2 nghìn mét vuông đất vẫn giữ nguyên không hề cắt xén để đem bán. Họ thích một cái ao cá, thích trồng mấy luống rau, thích vườn cây ăn quả hơn những thứ vật chất khác mà chỉ cần họ bán mươi mét vuông đất đi thôi là có được những thứ đó.

 

Điển hình là các gia đình con cháu cụ Ngô Tất Tố, vườn nhà ai nhà nấy rộng thênh thang. Hình ảnh này đối nghịch hẳn với cảnh đất chật người đông ở các đô thị, mà chẳng ở đâu xa, ngay tại các làng bên cạnh cảnh tượng đó đã quá rõ rồi.

 

Trong vùng vẫn truyền nhau câu ví: "Chạ Thái bánh đúc cháo kê, chạ Lộc làm ruộng, chạ Lê đánh thừng". Nhưng nay, trước sự chuyển mình của xã hội, các công việc xưa dần được thay thế bởi những ngành nghề mới, đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn.

 

Lộc Hà cũng như mọi nơi, đất nông nghiệp ngày một thu hẹp để dành diện tích xây dựng các nhà máy, xí nghiệp. Mà chỉ nay mai thôi, vùng đất này được nâng cấp thành trung tâm của quận mới thành lập thì không lẽ người dân cứ ôm khư khư cái nghề nông sao?! Bởi thế, các thế hệ trai trẻ trong làng đều bảo nhau chăm chỉ học hành, người giỏi thì thoát ly, người khá thì cố học lấy một cái nghề cho giỏi.

 

"Âu phải xa rời công việc đồng áng, nhiều người cảm thấy vui, nhưng cũng không ít người cảm thấy buồn"- ông Ngô Thế Đoàn bùi ngùi tâm sự.

 

Viếng thăm gia đình cụ Ngô

 

Khách xa khi đặt chân đến Lộc Hà, dẫu có vội đến mấy cũng không thể không dành thời gian ra thăm khu lăng mộ cụ Ngô - một nhà văn, một nhà báo, một nhà văn hóa lớn của thế kỷ 20 nhưng hết sức gần gũi với tầng lớp nông dân Việt Nam. Khu lăng mộ cụ Ngô được xây dựng trên một khuôn viên đất rộng gần 100m2 với kiến trúc giản dị mộc mạc do người con trai của cụ là ông Ngô Hoành Trù thiết kế.

 

Ngồi bên ấm trà nóng trong ngôi nhà cổ hơn 100 năm tuổi, ông Ngô Hoành Trù ngược thời gian trở về quá khứ kể cho chúng tôi nghe những thăng trầm của cụ Ngô, của bản thân ông, cũng như vì sao ông là con trai của một nhà văn, nhà báo nổi tiếng mà lại không bén duyên với nghề của cha mình.

 

"Truyện ngắn Tắt đèn - một trong những tác phẩm gắn liền với tên tuổi của cha tôi được sáng tác năm 1939,  khi đó tôi cũng chưa ra đời, nhưng sau này cha tôi thường kể cho tôi nghe về những chuyện ở làng Lộc Hà này ngày đó. Trong khánh chiến chống Pháp, gia đình tôi phải tản cư lên Bắc Giang. Năm 1955, sau khi bố tôi mất ở Bắc Giang, tôi lại trở về làng này.

 

Quê hương nghèo lắm, trong làng phần lớn là nhà tranh tre vách đất. Ngôi nhà mà tôi và anh đang ngồi đây, hiện nay được coi là tồi tàn, sập sệ nhất làng thì ngày xưa có thể ví là "cung điện" ở xứ Lộc Hà này.

 

Năm 1956, tôi được cử đi CHDC Đức, sau khi học 7 năm thiếu sinh quân, tôi trở về học tiếp cấp III. Quãng thời gian xa nhà trở về, quê hương cũng không đổi thay nhiều, lác đác có thêm vài ngôi nhà ngói.

 

Bố tôi có cả thẩy là 7 người con, bốn trai, ba gái. Mẹ tôi phải tần tảo sớm hôm mới kiếm được đồng rau, đồng cháo nuôi mấy chị em tôi. Ngày đó, ước nguyện của gia đình rất muốn đưa hài cốt của bố tôi từ Bắc Giang về quê, nhưng điều kiện khó khăn mãi đến năm 1995, ước nguyện đó tôi mới thực hiện được.

 

Thời trai trẻ, cũng có nhiều người khuyên tôi theo nghiệp của cha, nhưng tôi cũng tự cảm thấy không có duyên với cái nghiệp này. Và tôi đã "sinh nghề tử nghiệp" với nghề chế tạo máy cho đến hôm nay". 

 

Toàn xã Mai Lâm có gần 1.000 hộ thu nhập từ 10 triệu đồng/năm trở lên.

 

Mức hưởng thụ văn hóa, ứng xử văn hóa trong nhân dân không cách xa nhau. Nhà giàu có xe hơi thì nhà nghèo cũng có xe máy, tivi, tủ lạnh.

Qua những thăng trầm của đất nước, quê hương, ông Trù càng ngày càng cảm nhận rõ sự đổi thay từng ngày trên quê hương mình. Không cần nói đâu xa xôi, chỉ riêng làng Lộc Hà quê ông thôi, hơn 10 năm trở lại đây đời sống người dân đã đổi thay rõ rệt.

 

Năm xưa, nhân vật chị Dậu nghèo đến mức phải bán con đi nộp sưu thuế, người đi làm thuê quần quật cả ngày mới được vài xu. Nay, nói đến tiền trăm, tiền triệu, thì nhà ai mà chả có.

 

Những giấc mơ xưa, nay đều thành hiện thực.

 

Xuân về trên “quê chị Dậu”

 

Dẫn tôi đến thăm gia đình anh Ngô Tất Hiểu, là cháu đích tôn của cụ Ngô mà nét mặt ông trưởng thôn không giấu nổi niềm tự hào. Trên mảnh đất ngày xưa cụ Ngô sinh sống, nay đã mọc lên ngôi nhà 4 tầng khanh trang, gia đình anh Hiểu tuy không ai theo nghiệp viết văn như cụ Ngô, nhưng đều thao thức với quê hương, không ngừng nỗ lực lao động và học tập. Con cháu cụ Ngô có rất nhiều người đã là những cử nhân, kỹ sư, thạc sĩ, có người hiện đang làm luận án tiến sĩ ở nước ngoài.

 

Những năm gần đây, làng Lộc Hà năm nào cũng có hàng trăm học sinh đạt danh hiệu học sinh giỏi các cấp. Riêng các em thi đỗ đại học, cao đẳng thì đứng đầu bảng xã Mai Lâm. Quỹ khuyến học - khuyến tài được tất cả các dòng họ trong thôn xây dựng để hỗ trợ, động viên, con cháu học tập.

 

Rời Lộc Hà ra về khi màn đêm đã bắt đầu buông xuống, nhưng trong lòng chúng tôi thì ấm áp. Phải chăng hơi ấm của sức xuân, của tình người vùng đất này đã sưởi ấm và làm nên điều kỳ diệu đó.            

 

Vũ Văn Tiến

Tag :
MỚI NHẤT
Kỳ II: Tuổi thanh xuân nhiều mộng ước
Kỳ II: Tuổi thanh xuân nhiều mộng ước

(Dân trí) - 18 tuổi, Nguyễn Văn Hiệu bước lên bục giảng đại học. Trước mỗi buổi lên lớp, anh thường chong đèn thâu đêm ngồi học lại thật cặn kẽ, chi li từng phần mình vừa được học vào năm trước, lại còn phải tự học thêm rất nhiều kiến thức cơ sở…

Thứ ba, 26/02/2008 - 03:40

“Đảo tỉ phú” giữa rừng
“Đảo tỉ phú” giữa rừng

(Dân trí) - Lọt thỏm giữa bạt ngàn mây núi của dãy Trường Sơn, Tà Rụt (Đakrông, Quảng Trị) hiện ra bất ngờ như một ốc đảo. Chỉ gói gọn trong hơn một cây số chiều dài và gần trăm mét chiều ngang, nhưng tính sơ đã có hơn chục người được xếp vào hàng… tỉ phú.

Thứ hai, 25/02/2008 - 04:09

Người đàn ông mù 6 lần đi hỏi vợ cho anh trai
Người đàn ông mù 6 lần đi hỏi vợ cho anh trai

(Dân trí) - Cha mẹ qua đời, người em trai lành lặn đã hy sinh ngoài mặt trận, nhà chỉ còn ông Nguyễn Hữu Thư mù cả 2 mắt và người anh tật nguyền, chân tay co quắp, méo miệng. Để có người nối dõi dòng họ, ông Thư lên đường, quyết tìm vợ cho anh trai.

Thứ hai, 25/02/2008 - 11:28

Tự hào tuổi trẻ
Tự hào tuổi trẻ

(Dân trí) - Cô gái trẻ nước mắt lưng tròng khi thấy những bịch máu nhưng nhất quyết không rời chiếc ghế nửa nằm nửa ngồi, xung quanh lỉnh kỉnh kim tiêm và những dụng cụ y tế. Trong đầu cô lúc này không còn chỗ cho nỗi sợ hãi...

Chủ nhật, 24/02/2008 - 01:59

Chuyến xuất ngoại buồn của một “đại gia đình”
Chuyến xuất ngoại buồn của một “đại gia đình”

(Dân trí) - Sau gần 4 tháng làm oshin bên Ma Cao (Trung Quốc), tích cóp được hơn chục triệu đồng, chị Lê Thị Chẫm (37 tuổi, Nghệ An) vay tiền từ quê nhà, nhờ người lo cho sang Đài Loan với mức lương hứa hẹn sẽ rất hậu hĩnh. Đi cùng chị là 2 người cháu trai…

Thứ bảy, 23/02/2008 - 12:22

Lật lại một chuyên án ma túy
Lật lại một chuyên án ma túy

(Dân trí) - Cầm đầu một đường dây buôn bán ma tuý dọc tuyến đường 7, hoạt động từ hàng chục năm nay, Lô Thị Đua đã tham gia nhiều vụ án ma túy lớn và lần nào cũng thoát lưới pháp luật. Cuối tháng 6/2007, một chuyên án được lập ra, thị Đua sa lưới.

Thứ bảy, 23/02/2008 - 10:47

Sập cầu dao - Thắng cũng như bại!
Sập cầu dao - Thắng cũng như bại!

(Dân trí) - Cái cầu dao đóng sập lại, nối dòng điện cao thế chạy từ cái cột cao vút, con trâu chọi ít phút trước còn oai hùng đánh đuổi đối thủ, giờ đây chỉ đủ sức giật vài cái rồi nằm thẳng đuột giữa bãi trong tiếng trầm trồ của người xem.

Thứ bảy, 23/02/2008 - 06:24

Làng Ước Lễ: Nguyên tiêu ra mộ, thăm đồng
Làng Ước Lễ: Nguyên tiêu ra mộ, thăm đồng

(Dân trí) - Làng Ước Lễ, xã Tân Ước, Thanh Oai, Hà Tây ăn Tết vào dịp nguyên tiêu thay cho Tết Nguyên đán, bởi nghề làm giò chả “vào vụ” từ tháng Chạp đến hết ba ngày xuân. Ngày này, cả làng ra viếng mộ tổ tiên trên những cánh đồng đang ủ nước chờ cày cấy.

Thứ năm, 21/02/2008 - 11:48

Đi “buôn” ấn vua!
Đi “buôn” ấn vua!

(Dân trí) - Đã gửi mối cho một “đường dây” mua bán “ấn vua” nên 7 giờ tối ngày 14/1 âm lịch, đoàn của anh Hùng, chủ một công ty vận tải hành khách tư nhân mới túc tắc rời khỏi Hà Nội về đền Trần, Nam Định nhận “hàng”.

Thứ năm, 21/02/2008 - 02:16

Đệ nhất cơm chay đất Hà thành
Đệ nhất cơm chay đất Hà thành

(Dân trí) - Chắc hẳn, sẽ chẳng khi nào bậc tu hành như bà muốn được xưng tụng với nghệ danh đó. Nhưng phật tử khắp nơi gọi bà như vậy. Cũng không vì bà từng nấu cơm chay cho Thủ tướng Gandhi mà còn vì tâm hỉ xả suốt mấy mươi năm bà dâng hiến cho đời.

Thứ năm, 21/02/2008 - 08:29

Thực và hư giữa đỉnh Phù Vân
Thực và hư giữa đỉnh Phù Vân

(Dân trí) - Nhiệt độ chỉ xấp xỉ 7 độ C, cộng với mưa xuân khiến những ngày này ở Yên Tử càng mù mịt. Dù vậy, thời tiết khắc nghiệt không làm “đóng băng” nhiệt tình du khách. Họ đổ đến đây, nhìn, nghĩ và mệt nhoài với cảm giác hư, thực khi chia tay non Yên...

Thứ hai, 18/02/2008 - 08:04

GS Nguyễn Văn Hiệu - Nhà vật lý tiên phong, sáng tạo
GS Nguyễn Văn Hiệu - Nhà vật lý tiên phong, sáng tạo

(Dân trí) - “Thời niên thiếu tôi sớm nếm trải nhiều nỗi lo toan, nhiều điều bất hạnh. Tôi không oán trách số phận đã dành cho mình những điều không may mắn ấy. Bởi chính nó đã giúp tôi sớm hiểu được thế nào là sức mạnh của ý chí sắt đá và nghị lực kiên cường...”

Thứ hai, 18/02/2008 - 06:07

ĐÁNG QUAN TÂM
Nỗi đau một gia đình thương binh
Nỗi đau một gia đình thương binh

(Dân trí) - Vợ chồng anh thương binh Nguyễn Văn Hiến sống bên dòng khe Hiểm, xóm Hợp Khánh, xã Kim Thành, huyện Yên Thành (Nghệ An) sinh ra được 3 con thì cả 3 đều mắc căn bệnh quái ác: máu trắng. Gia đình ấy là hiện thân của sự khốn cùng và bất hạnh...

Thứ hai, 18/02/2008 - 09:18

Cánh tài xế đường dài và những câu chuyện “sởn da gà”
Cánh tài xế đường dài và những câu chuyện “sởn da gà”

(Dân trí) - Sáng 14/2, một vụ tai nạn kinh hoàng giữa 2 xe khách trên tuyến QL 1A làm 3 người chết, 14 người bị thương nặng. Kể chuyện với anh tài xế quen, lại nghe anh “bồi” thêm những câu chuyện về giới tài xế đường dài… “sởn da gà”!

Thứ bảy, 16/02/2008 - 08:00

Chân dung chợ Viềng
Chân dung chợ Viềng

(Dân trí) - Chợ Viềng Nam Trực năm nay vắng bóng người kẻ chợ mọi năm vẫn đổ xô về săn đồ cổ. Đa số là người quê đi chơi chợ mua may bán rủi, vốn là tập tục lâu đời của cư dân vùng Hà Nam Ninh xưa. Chợ Viềng năm nay mới thật là chợ Viềng!

Thứ sáu, 15/02/2008 - 04:21

Những chiến công của người lính biên phòng
Những chiến công của người lính biên phòng

(Dân trí) - Với những người lính biên phòng Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo (Hà Tĩnh), xuân này thật ý nghĩa và tự hào bởi trong năm qua, họ đã lập được nhiều chiến công góp phần bảo vệ bình yên vùng trời biên giới và giữ vững mối quan hệ thân thiết với nước bạn Lào.

Thứ sáu, 15/02/2008 - 12:44

Băng tuyết Sa Pa: Người cười kẻ khóc
Băng tuyết Sa Pa: Người cười kẻ khóc

(Dân trí) - Sa Pa có băng, Sa Pa có thể sắp có tuyết rơi. Thông tin ấy làm nức lòng không biết bao du khách miền xuôi. Nhưng với những người dân Sa Pa, băng tuyết ấy như đang xát muối vào lòng họ…

Thứ năm, 14/02/2008 - 04:53

Chơi chợ Viềng chớ kiêng thịt bò!
Chơi chợ Viềng chớ kiêng thịt bò!

(Dân trí) - Đến hẹn lại lên, tối mùng 7 tháng giêng âm lịch, chợ Viềng - Nam Định - lại mở phiên duy nhất của năm 2008, đón từng đoàn khách du xuân lăn lội tìm đến trong cái rét cắt thịt.

Thứ năm, 14/02/2008 - 03:45

Chùm ảnh: Nếm lạnh Lào Cai
Chùm ảnh: Nếm lạnh Lào Cai

(Dân trí) - Nhắc Lào Cai, khách xuôi nhớ đến Sapa với “sương giăng bảng lảng của cụ Võ” - như người xa nghe Hà Nội “liêu xiêu phố Phái”**. Nhưng có lẽ nay người ta còn nhớ Lào Cai với đỉnh Hoàng Liên Sơn trắng màu băng giá. Hãy đi và nếm chút giá của Lào Cai!

Thứ năm, 14/02/2008 - 10:10

“Tết” chợ Viềng: Soi đèn pin, mất ngủ cả đêm
“Tết” chợ Viềng: Soi đèn pin, mất ngủ cả đêm

(Dân trí) - Bà chủ một quán ăn nổi tiếng tại thành phố Ninh Bình cười tươi rói vì bội thu nhờ chợ Viềng - Nam Định. Khách thập phương thì khóc dở mếu dở bởi giá phòng nghỉ tại Nam Định tăng cao gấp đôi nhưng vẫn không có để thuê!

Thứ năm, 14/02/2008 - 08:39

Đầu xuân ngược đỉnh Keo Nưa
Đầu xuân ngược đỉnh Keo Nưa

(Dân trí) - Đã lâu lắm, đường lên biên giới Việt - Lào tại Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo mới lại phủ kín bởi lớp sương mù dày đặc và cái lạnh thấu xương như dịp Tết năm nay. Con đường đèo tử thần ngược lên cửa khẩu vì thế cũng đầy bất trắc, hiểm nguy…

Thứ tư, 13/02/2008 - 02:54

Hướng dẫn viên du lịch 81 tuổi
Hướng dẫn viên du lịch 81 tuổi

(Dân trí) - Hơn 80 tuổi, đêm đêm vẫn tới các khách sạn giới thiệu về các nghi lễ của triều đình, các món ăn của vua chúa, các lễ nghi trong cơm vua; vẫn dẫn nhiều đoàn khách nước ngoài đến các đình đài lăng miếu… Đó là “cụ hướng dẫn viên” Nguyễn Phước Bảo Hiền.

Thứ ba, 12/02/2008 - 04:58

Chuyện người lính đặc nhiệm ma túy tuyến Tây Bắc
Chuyện người lính đặc nhiệm ma túy tuyến Tây Bắc

Một người bố có những đứa con đang tuổi ăn, tuổi lớn mà không thể hằng ngày giám sát, dạy dỗ. Một người chồng mới cưới mà số ngày gần vợ đếm trên đầu ngón tay… Đó là chuyện đời của những chiến sĩ Đội tuyến Tây Bắc thuộc Phòng 2 Cục CSĐT tội phạm về ma túy.

Thứ ba, 12/02/2008 - 03:55

Thi gan cùng thần lửa
Thi gan cùng thần lửa

(Dân trí) - Từng người một, với đôi chân trần, thay nhau nhảy vào đống lửa, cào tung đống than hồng bằng đôi tay trần thịt... Những người dân Pà Thẻn vùng núi cao Hà Giang đã thách thức với thần lửa như thế.

Thứ ba, 12/02/2008 - 09:56