Việc ngập đầu, lãnh đạo xã lo công chức làm cho hết việc đã đủ... oải

Bước chuyển lớn mang nhiều lợi ích thiết thực

Chiều muộn, Trung tâm phục vụ hành chính công xã Cần Đước (tỉnh Tây Ninh) vẫn còn khá đông người dân đến làm thủ tục hành chính. Ngay cửa ra vào, 2 chuyên viên ở quầy hướng dẫn nhanh chóng hỗ trợ người dân lấy số thứ tự bằng máy cảm ứng, chờ hệ thống gọi tên và đến quầy làm thủ tục.

Trung tâm phục vụ hành chính công xã Cần Đước còn bố trí riêng khu vực dành cho hệ thống tra cứu thành phần hồ sơ, quy trình xử lý thủ tục hành chính… để người dân dễ nắm bắt.

Ông Lê Minh Bảo, Chủ tịch UBND xã Cần Đước, cho hay sau khi sáp nhập và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, thuận lợi đáng mừng nhất chính là rút ngắn được thời gian, công sức của người dân.

“Một điểm mới đáng chú ý là việc triển khai thủ tục hành chính phi địa giới, cho phép người dân nộp hồ sơ tại bất kỳ địa phương nào”, ông Bảo nói.

Không những vậy, nếu trước đây cấp xã chủ yếu đóng vai trò triển khai và phụ thuộc vào cấp huyện trong nhiều quyết định, thì nay đã được trao quyền chủ động hơn trong tổ chức thực hiện.

“Trước kia, xã muốn làm gì cũng phải xin ý kiến huyện, chờ phân bổ. Nay được giao quyền, chúng tôi có thể chủ động triển khai ngay, nhanh hơn rất nhiều”, vị lãnh đạo vui mừng.

Sự thay đổi này thể hiện rõ ở nguồn lực tài chính. Trước sáp nhập, tổng thu của 4 xã chỉ hơn 13 tỷ đồng, trong khi hiện nay chỉ tiêu thu đã tăng lên khoảng 128 tỷ đồng, trong đó riêng nguồn thu từ tiền sử dụng đất chiếm khoảng 70 tỷ đồng. Nhiều khoản thu trước thuộc cấp huyện, như thuế từ doanh nghiệp nhỏ, cũng đã được phân cấp về xã.

“Quy mô nguồn thu tăng hơn 10 lần, giúp địa phương chủ động bố trí vốn đầu tư công, phát triển hạ tầng giao thông, thay vì phụ thuộc vào phân bổ từ cấp trên như trước”, ông Bảo cho hay.

Tại xã Mỹ Lệ (tỉnh Tây Ninh), ông Trần Thanh Diệu, Chủ tịch UBND xã, đánh giá bộ máy sau sáp nhập đã từng bước ổn định và phát huy hiệu quả. Theo ông, thuận lợi lớn nhất là sự chỉ đạo kịp thời, sát sao từ cấp tỉnh, đặc biệt trong công tác kiện toàn tổ chức.

Đáng chú ý, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cơ bản đã ổn định tâm lý, thích nghi với môi trường và địa bàn mới. Do phần lớn là người địa phương, xã không cần bố trí nhà ở công vụ.

“Anh em xác định rõ trách nhiệm, nỗ lực nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Người dân cũng đồng thuận, ủng hộ chủ trương sáp nhập”, ông Diệu chia sẻ.

Chạy nước rút từ lãnh đạo đến chuyên viên

Ở góc độ quản lý, ông Trần Thanh Diệu, Chủ tịch UBND xã Mỹ Lệ, cho biết bộ máy mới dù đã vận hành ổn định bước đầu, song vẫn còn không ít khó khăn. Một số cơ quan, đơn vị chưa thật sự vận hành nhịp nhàng. Quy chế, quy định ở một số lĩnh vực được ban hành chậm, khiến việc lãnh đạo, chỉ đạo có thời điểm chưa kịp thời.

Việc sắp xếp, phân công nhiệm vụ cho cán bộ, công chức và lực lượng không chuyên trách tại một số nơi cũng chưa theo kịp yêu cầu thực tế, dẫn đến lúng túng trong xử lý công việc.

Bên cạnh đó, các điều kiện bảo đảm hoạt động vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Trang thiết bị, cơ sở vật chất, đặc biệt là hệ thống dữ liệu phục vụ công việc chưa đồng bộ. Một số quy định, hướng dẫn từ cấp trên cũng chưa kịp điều chỉnh, gây phát sinh vướng mắc trong thực tiễn.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là bài toán nhân sự. Các cơ quan chuyên môn thuộc UBND xã phải phụ trách nhiều lĩnh vực cùng lúc, trong khi biên chế còn hạn chế.

“Chẳng hạn như phòng Kinh tế giờ phải đảm nhiệm các lĩnh vực như đất đai, xây dựng, môi trường, tài chính, hạ tầng… Trong khi đó, lực lượng lại mỏng hơn trước”, ông Diệu chia sẻ.

Khối lượng công việc lớn buộc cán bộ không chỉ xử lý hồ sơ mà còn phải thường xuyên đi cơ sở, kiểm tra thực tế, nắm địa bàn và tham mưu cho lãnh đạo. Tuy nhiên, với nguồn lực hiện tại, chất lượng tham mưu chưa thể đạt như kỳ vọng.

Công tác tổ chức cũng chưa hoàn toàn hoàn thiện khi một số vị trí trong cấp ủy vẫn còn khuyết. Đồng thời, hoạt động của các đoàn thể ở giai đoạn đầu cũng bị ảnh hưởng do thiếu hướng dẫn kịp thời.

Về nguồn lực tài chính, ngân sách hoạt động và vốn đầu tư xây dựng cơ bản chưa được phân bổ đầy đủ, khiến nhiều dự án, kể cả những dự án đã giải phóng mặt bằng, vẫn chậm triển khai. Trong khi đó, cơ sở vật chất tuy cơ bản đáp ứng nhưng nhiều thiết bị đã lạc hậu, đặc biệt là hệ thống máy tính chưa đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

Tại xã Cần Đước, ông Lê Minh Bảo cũng bày tỏ lo ngại về áp lực quá tải đối với đội ngũ cán bộ cơ sở.

Từ ngày 1/7/2025, xã Cần Đước được thành lập trên cơ sở hợp nhất thị trấn Cần Đước và các xã Phước Tuy, Tân Ân, Tân Chánh. Xã Cần Đước sau khi được thành lập mới có diện tích là 48,56km2, quy mô dân số 50.374 người, toàn xã có 31 ấp.

Trong khi đó, số lượng phòng chuyên môn giảm mạnh. Trước đây, cấp huyện có 11-12 phòng chuyên môn. Khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã giờ chỉ có 3 phòng chuyên môn.

Áp lực lớn khiến nhiều cán bộ chỉ có thể xử lý công việc theo hướng “làm cho xong trong ngày”, khó có điều kiện nghiên cứu sâu hay tham mưu chiến lược. Vì vậy, lãnh đạo xã chỉ lo đội ngũ chỉ có khả năng làm hết việc, chưa thể làm tốt việc.

“Lãnh đạo cũng chỉ kiểm soát được khoảng 40–50%”, ông nhận định.

Nguy cơ sai sót vì quá tải cũng là điều được cảnh báo. Đặc biệt, trong giai đoạn đầu, dữ liệu chưa đồng bộ đã gây ra không ít bất cập.

“Có trường hợp người dân xin trích lục hộ tịch ở xã khác nhưng hệ thống chưa liên thông, không thể tra cứu được”, ông Bảo cho biết.

Việc thay đổi hệ thống dịch vụ công trực tuyến cũng khiến cán bộ lúng túng khi các thủ tục không còn tập trung trên một cổng duy nhất mà phân tán theo từng bộ, ngành. Một số lĩnh vực như đất đai, thuế chưa liên thông hoàn toàn, dẫn đến việc người dân phải đi lại nhiều lần.

Giải pháp “tự xoay” ở cơ sở

Để xử lý tình trạng quá tải trong giai đoạn đầu vận hành, chính quyền cơ sở buộc phải linh hoạt điều chỉnh cách thức làm việc. Theo ông Lê Minh Bảo, UBND xã chủ động rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ so với quy định.

“Mặc dù quy định là 15 ngày, nhưng thực tế phải rút xuống còn 10-12 ngày để còn thời gian trình ký, kiểm tra. Nếu không chủ động rút thì chắc chắn sẽ trễ hạn”, lãnh đạo xã bày tỏ.

Cùng với đó, địa phương tận dụng tối đa nguồn nhân lực hiện có, kể cả lực lượng bán chuyên trách. Tuy nhiên, theo ông Bảo, nút thắt lớn nhất vẫn nằm ở bài toán nhân sự. Khi khối lượng công việc tăng mạnh nhưng biên chế giảm, áp lực lên đội ngũ cán bộ là rất lớn.

“Nếu tình trạng này kéo dài, cán bộ chỉ có thể làm hết việc, chứ khó có thể làm tốt việc”, ông thẳng thắn.

Ông cũng cho rằng nếu không có sự điều chỉnh về tổ chức hoặc bổ sung nguồn lực, việc đáp ứng yêu cầu trong dài hạn sẽ gặp nhiều thách thức. Dù vậy, sau thời gian đầu nhiều lúng túng, bộ máy hiện đã dần ổn định, cán bộ bắt đầu thích nghi với quy trình mới. Những ứng dụng như số hóa dữ liệu, quản lý cử tri bước đầu phát huy hiệu quả, giúp giảm đáng kể công sức so với trước đây.

Trước áp lực ngày càng lớn tại cơ sở, ông đề xuất cần sớm có giải pháp đồng bộ.

"Trước hết, đề nghị bổ sung biên chế hoặc bố trí nhân sự hợp đồng tương xứng với quy mô dân số và lượng hồ sơ; đồng thời có chính sách hỗ trợ phù hợp cho đội ngũ thường xuyên làm việc quá tải.

Về công nghệ, cần rà soát, chuẩn hóa và tích hợp các phần mềm chuyên ngành theo hướng sử dụng chung một nền tảng, thống nhất quy trình và tài khoản, đồng thời xây dựng hệ thống hỗ trợ kỹ thuật tập trung thay cho hình thức trao đổi rời rạc qua Zalo", ông Bảo nói.

Bên cạnh đó, lãnh đạo xã nhận định cần điều chỉnh cách tính thời gian xử lý hồ sơ phi địa giới hành chính, phân định rõ trách nhiệm giữa các đơn vị chuyên môn thay vì chỉ tính cho nơi tiếp nhận, nhằm bảo đảm công bằng và phản ánh đúng thực tế.

Từ thực tiễn địa phương, ông Trần Thanh Diệu cho rằng để mô hình chính quyền hai cấp phát huy hiệu quả cao hơn, cần có sự hỗ trợ kịp thời từ cấp trên. Trước hết là việc ban hành các hướng dẫn cụ thể hơn đối với hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, đặc biệt trong giai đoạn đầu sau sáp nhập.

Địa phương kiến nghị tăng cường đội ngũ cán bộ chuyên môn cho cấp xã, nhất là tại các bộ phận tham mưu.

Ngoài ra, việc sớm phân bổ ngân sách hoạt động và vốn đầu tư công cũng được xem là yêu cầu cấp thiết, nhằm đảm bảo tiến độ các dự án trên địa bàn. Đồng thời, cần đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, thay thế các thiết bị đã xuống cấp.

Ảnh: Nguyễn Vy