Phát triển sản xuất, cải thiện dinh dưỡng - Trụ cột trong giảm nghèo đa chiều

Kết nối sinh kế với dinh dưỡng

Khác với cách làm truyền thống chỉ dừng ở việc cấp giống, cấp vốn hay tập huấn đơn lẻ, Dự án 3 hướng tới thay đổi tư duy sản xuất và nhận thức về chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, đặc biệt đối với phụ nữ và trẻ em. Giảm nghèo vì thế không còn là câu chuyện thu nhập đơn thuần, mà là quá trình nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển con người một cách toàn diện.

Điểm tiến bộ nổi bật của Dự án 3 là sự kết hợp hài hòa giữa hai hợp phần tưởng chừng tách biệt nhưng bổ trợ chặt chẽ cho nhau: phát triển sản xuất nông nghiệp nhằm tạo sinh kế bền vững và cải thiện dinh dưỡng để đầu tư cho sức khỏe, thể trạng con người. Hai hợp phần này tạo thành mối liên kết hữu cơ trong chuỗi kinh tế - xã hội - con người, thể hiện tầm nhìn phát triển bao trùm và bền vững.

Trong bối cảnh nông nghiệp vẫn là “phao sinh kế” của hơn 60% dân số nông thôn, nhất là tại vùng dân tộc thiểu số và khu vực bãi ngang ven biển, việc nâng cao năng lực sản xuất, đa dạng hóa mô hình, gắn sản xuất với dinh dưỡng và sức khỏe cộng đồng được xem là cách tiếp cận bền vững nhất để giảm nghèo.

Tiểu dự án 1 của Dự án 3 đã được triển khai trên diện rộng với 6.174 dự án sản xuất nông nghiệp, bao gồm trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản, diêm nghiệp và các mô hình sinh kế khác. Gần 99.600 hộ dân tham gia, trong đó có hơn 51.000 hộ nghèo, 35.400 hộ cận nghèo và hơn 5.000 hộ mới thoát nghèo.

Song song với hỗ trợ sản xuất, hơn 1.940 lớp tập huấn đã được tổ chức cho trên 58.000 lượt người, tập trung vào quản lý, tiêu thụ nông sản và phát triển sản xuất gắn với chuỗi giá trị, thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhiều địa phương như Sơn La, Lào Cai, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Nam, Trà Vinh… đã nhân rộng các mô hình trồng dược liệu, chăn nuôi hữu cơ, chăn nuôi luân chuyển, trồng rừng sản xuất gắn với bảo vệ môi trường.

Điều dễ nhận thấy là sự thay đổi trong tư duy của người dân: từ chỗ trông chờ hỗ trợ sang chủ động tính toán hiệu quả kinh tế, đầu tư bài bản và kết nối thị trường.

Tại Hà Tĩnh, tổng nguồn lực huy động cho Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững đạt hơn 376 tỷ đồng. Riêng Tiểu dự án 1 có tổng vốn khoảng 63 tỷ đồng, hình thành hơn 300 mô hình sản xuất tại 12 huyện, thị xã, thành phố, chủ yếu trong lĩnh vực chăn nuôi và trồng cây ăn quả. Dự án 3 được xem là “linh hồn” của chương trình khi tác động trực tiếp đến sinh kế và đời sống người dân.

Đầu tư cho con người - chìa khóa giảm nghèo bền vững

Nếu hỗ trợ sản xuất giải quyết “đầu vào” của sinh kế, thì Tiểu dự án 2 - Cải thiện dinh dưỡng - lại hướng tới “đầu ra” của chất lượng con người. Giai đoạn 2021-2025, cả nước có hơn 169.000 phụ nữ mang thai được bổ sung vi chất; hơn 646.000 bà mẹ có con dưới 5 tuổi được tư vấn dinh dưỡng; gần 1 triệu trẻ 5-16 tuổi được tư vấn về dinh dưỡng và sức khỏe. Những can thiệp này góp phần giảm rõ rệt nguy cơ thiếu máu, thiếu vi chất và suy dinh dưỡng thấp còi, đặc biệt ở trẻ em gái và vùng khó khăn.

Đến nay, 146.000 trẻ dưới 5 tuổi đã được bổ sung vi chất, hơn 34.000 trẻ suy dinh dưỡng cấp tính được quản lý tại cộng đồng, giúp tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới 16 tuổi giảm còn 25,42%, thấp hơn mục tiêu đề ra.

Tại Nghệ An, địa phương có nhiều xã vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Tiểu dự án 2 được triển khai với quy mô lớn. Hơn 3.200 cán bộ y tế tuyến cơ sở, phần lớn là nữ, đã được tập huấn. Kết quả, hơn 9.100 bà mẹ được tư vấn dinh dưỡng, 623 phụ nữ mang thai được bổ sung vi chất và gần 27.500 trẻ em được tư vấn, góp phần cải thiện rõ rệt tình trạng dinh dưỡng trong cộng đồng.

Tây Ninh cũng ghi dấu ấn khi ưu tiên các hoạt động dành cho phụ nữ và trẻ em gái. Giai đoạn 2021-2024, tỉnh đã bổ sung vi chất sắt cho 1.690 trẻ em gái vị thành niên; hỗ trợ và theo dõi dinh dưỡng cho hơn 2.000 trẻ em suy dinh dưỡng, tạo nền tảng quan trọng cho chăm sóc sức khỏe và bình đẳng giới.

Thực tiễn triển khai Dự án 3 cho thấy, khi sinh kế được gắn với dinh dưỡng và sức khỏe, giảm nghèo không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là đầu tư cho tương lai con người. Từ những cánh đồng, chuồng trại đến bữa ăn gia đình, từ thay đổi tư duy sản xuất đến nâng cao thể trạng trẻ em, Dự án 3 đang góp phần hiện thực hóa mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bền vững, lấy con người làm trung tâm phát triển.

Kim Anh