Cả nước có bao nhiêu công chức xã, phường chưa đạt trình độ yêu cầu?

Theo dự thảo Đề án đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã giai đoạn 2026-2031, tầm nhìn đến năm 2040 do Bộ Nội vụ xây dựng, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã nhìn chung đã được nâng lên trong những năm qua, song vẫn còn không ít bất cập, nhất là về sự phù hợp giữa trình độ chuyên môn với yêu cầu vị trí việc làm trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Tính đến tháng 9/2025, cả nước có 192.718 cán bộ, công chức cấp xã đang công tác tại 3.321 xã, phường, đặc khu (không tính cán bộ khối Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội). Trong đó, khối Đảng có 56.457 người, khối chính quyền có 136.261 người.

Trình độ chuyên môn nhìn chung được nâng lên, nhưng chưa đồng đều

Theo đánh giá trong dự thảo, phần lớn cán bộ, công chức cấp xã hiện nay có trình độ đào tạo từ đại học trở lên. Riêng công chức công tác tại Ban Chỉ huy quân sự cấp xã được phép có trình độ cao đẳng theo quy định của Luật Dân quân tự vệ sửa đổi năm 2025.

Tuy nhiên, số liệu tổng hợp từ báo cáo của các địa phương cho thấy vẫn còn tình trạng công chức chuyên môn được bố trí chưa phù hợp với vị trí việc làm. Cụ thể, có 6.182 người trong tổng số 114.834 công chức chuyên môn cấp xã có trình độ đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu công việc, chiếm khoảng 5,38%.

Tình trạng này xuất hiện ở nhiều lĩnh vực. Tại Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp xã, có 1.179/31.183 trường hợp chưa phù hợp chuyên môn (3,78%). Ở lĩnh vực tư pháp, con số này là 189 trường hợp (0,61%); lĩnh vực đối ngoại có 112 trường hợp (0,36%).

Tại các phòng kinh tế, kinh tế - hạ tầng và đô thị, một số lĩnh vực cũng ghi nhận tỷ lệ công chức chưa phù hợp vị trí việc làm như tài chính - kế hoạch (0,69%), xây dựng (0,64%), công thương (0,55%), nông nghiệp (0,78%), môi trường - đất đai (0,44%).

Cấp tốc đào tạo cho hơn 6.000 công chức

Trước thực tế đó, Bộ Nội vụ đặt mục tiêu cấp tốc đào tạo lại, bồi dưỡng cho hơn 6.000 công chức đang được bố trí tại các vị trí việc làm chưa phù hợp với chuyên môn.

Theo dự thảo Đề án, mục tiêu xuyên suốt là nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng thực thi công vụcho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, bảo đảm vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong giai đoạn mới. Việc đào tạo, bồi dưỡng được gắn chặt với yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại, quản trị số, phân cấp, phân quyền và nhu cầu thực tiễn của từng vị trí việc làm.

Giai đoạn 2026-2027, Đề án tập trung bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, công chức được bố trí nhiệm vụ mới hoặc có trình độ đào tạo chưa phù hợp với vị trí việc làm. Theo lộ trình, mỗi năm sẽ có khoảng 50% công chức cấp xã thuộc diện này được cử đi đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu theo từng ngành, lĩnh vực, bảo đảm đáp ứng yêu cầu thực thi nhiệm vụ ở cấp cơ sở.

Giai đoạn 2028-2031, Đề án hướng tới phát triển nguồn nhân lực cấp xã một cách đồng bộ, chú trọng các lĩnh vực như chuyển đổi số, khoa học - công nghệ, quản trị thông minh, pháp luật, đất đai, môi trường, tài chính, giáo dục, y tế. Đến tầm nhìn năm 2040, mục tiêu là xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã tinh gọn, chuyên nghiệp, hiện đại, đủ năng lực phục vụ người dân và doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương hiệu lực, hiệu quả.

Dự thảo Đề án đang được Bộ Nội vụ lấy ý kiến rộng rãi từ các Bộ, ngành, địa phương, chuyên gia, nhà khoa học,... trước khi trình Chính phủ xem xét thông qua.