Hiện tượng “cháy não” với dân công sở lạm dụng AI

Một nghiên cứu mới công bố của Đại học California, Berkeley (Mỹ) cho thấy khi nhân viên tận dụng được lợi thế về hiệu suất từ AI (trí tuệ nhân tạo), họ cũng thường phải đảm nhận nhiều đầu việc hơn trong ngày, từ đó làm gia tăng nguy cơ quá tải.

Thay vì tận dụng những khoảng nghỉ ngắn giữa các nhiệm vụ để lấy lại năng lượng, nhiều người lại dùng thời gian này để viết thêm các câu lệnh (prompt) cho AI, cố gắng để hoàn thành công việc nhanh hơn. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có thời gian nghỉ ngơi cần thiết, người lao động có thể trở nên kém hiệu quả hơn về lâu dài.

Trong các môi trường làm việc ứng dụng công nghệ cao, khái niệm “AI brain fry” - tạm hiểu là tình trạng “cháy não vì AI” - cũng bắt đầu xuất hiện.

Theo nghiên cứu năm 2026 của Boston Consulting Group, nhiều nhân viên đang cảm thấy quá tải khi phải liên tục giám sát và kiểm soát các công cụ AI, khiến mức độ mệt mỏi về tinh thần ngày càng gia tăng.

Dữ liệu nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc sử dụng nhiều công cụ AI không đồng nghĩa với năng suất cao hơn. Những người sử dụng tối đa ba công cụ AI thường báo cáo hiệu quả làm việc được cải thiện, trong khi năng suất giảm đáng kể ở những người sử dụng bốn công cụ trở lên.

“Người lao động có thể hoàn thành nhiều việc hơn với AI nhưng đồng thời họ cũng cảm thấy như đang chạm tới giới hạn năng lực của bộ não.

Mọi thứ diễn ra quá nhanh và họ không còn đủ khả năng nhận thức để xử lý toàn bộ thông tin cũng như đưa ra tất cả các quyết định cần thiết”, Julie Bedard, tác giả nghiên cứu và giám đốc điều hành tại Boston Consulting Group, chia sẻ.

Theo báo cáo mới đây của ActivTrak (phần mềm phân tích nhân sự), việc áp dụng AI trong công việc không hẳn giúp nhân viên tiết kiệm thời gian như kỳ vọng. Phân tích dữ liệu của 10.584 người dùng trong 180 ngày trước và sau khi sử dụng AI cho thấy thời gian dành cho các nhiệm vụ công việc đã tăng từ 27% đến 346%.

Cụ thể, thời gian xử lý các công việc mang tính lặp lại như email tăng 104%; hoạt động trò chuyện và nhắn tin tăng 145%; còn thời gian sử dụng các công cụ quản lý công việc tăng 94%.

Đáng chú ý, báo cáo không ghi nhận bất kỳ nhóm hoạt động nào mà AI thực sự giúp người dùng tiết kiệm thời gian.

“Dữ liệu cho thấy rất rõ rằng AI không làm giảm khối lượng công việc”, báo cáo của ActivTrak nhấn mạnh.

Thay vì giúp công việc nhẹ nhàng hơn, AI đang khiến nhân viên phải đa nhiệm nhiều hơn, đồng thời dành ít thời gian hơn cho các nhiệm vụ phức tạp đòi hỏi sự tập trung sâu.

Để hoàn thành khối lượng công việc thường nhật ngày càng kéo dài, nhiều nhân viên buộc phải hy sinh thời gian suy nghĩ sâu. Đây là điều mà lãnh đạo các công ty công nghệ từng cho rằng AI sẽ giúp cải thiện tốt hơn.

Theo báo cáo, thời lượng trung bình của một phiên làm việc tập trung, không bị gián đoạn đã giảm 9%, trong khi tổng số giờ làm việc tập trung giảm thêm 2%. Xu hướng này đã kéo dài suốt ba năm qua.

Đến năm 2025, tỷ lệ thời gian người lao động thực sự “vào guồng” làm việc chỉ còn 60%.

Trong khi đó, nhiều lãnh đạo công nghệ vẫn đưa ra những dự báo rất lạc quan về tương lai của AI.

CEO của Google DeepMind, Demis Hassabis, cho rằng chỉ khoảng bốn năm nữa, thế giới có thể bước vào “kỷ nguyên vàng” của thịnh vượng, khi AI giúp con người trở thành “siêu nhân” trong công việc, thậm chí hỗ trợ nhân loại tiến tới việc khai phá và thuộc địa hóa không gian.

Trong khi đó, Elon Musk, nhà sáng lập xAI, tin rằng trong 10-15 năm tới, công việc truyền thống có thể trở thành hoạt động hoàn toàn tự nguyện, giống như một sở thích cá nhân hơn là nghĩa vụ.