Điểm tựa cho lao động thất nghiệp

Bảo hiểm thất nghiệp là chính sách nhân văn, bảo vệ quyền lợi cho người lao động khi mất việc làm, giúp họ sớm quay lại thị trường lao động, ổn định cuộc sống. Theo quy định của Luật Việc làm năm 2025 (có hiệu lực từ 1/1/2026) khi tham gia bảo hiểm thất nghiệp, người lao động được hưởng các chính sách như: Tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; trợ cấp thất nghiệp.

Về mức hỗ trợ, theo quy định, người lao động tham gia khóa đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề dưới 3 tháng được hỗ trợ theo mức thu học phí của cơ sở đào tạo nghề nghiệp nhưng tối đa không quá 4,5 triệu đồng/người/khóa.

Đối với khóa đào tạo từ đủ 3 tháng trở lên, mức hỗ trợ tính theo tháng, theo mức thu học phí của cơ sở đào tạo nghề nghiệp nhưng tối đa không quá 1,5 triệu đồng/người/tháng. Đáng chú ý, bên cạnh học phí, người lao động học nghề còn được hỗ trợ tiền ăn 50.000 đồng/người/ngày thực học.

Trường Trung cấp nghề Giao thông công chính Hà Nội đăng ký khoảng 10 nghề với Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội. Nhưng thực tế người học chỉ đăng ký nghề lái xe hạng B. Từ năm 2025 đến nay, nhà trường đã đào tạo 41 học viên hưởng chính sách bảo hiểm thất nghiệp.

Theo biểu giá công bố, học phí bằng lái xe hạng B số tự động là 16,74 triệu đồng, còn bằng số sàn là 18,36 triệu đồng. Với mức hỗ trợ 4,5 triệu đồng từ bảo hiểm thất nghiệp, học viên vẫn phải đóng thêm phần chênh lệch để hoàn thành khóa học.

Sau khi nghỉ công việc liên quan đến quản trị mạng, anh N.V.Đ. (24 tuổi, Thanh Xuân, Hà Nội) làm thủ tục hưởng bảo hiểm thất nghiệp. Trong thời gian chưa có việc làm mới, anh đã đăng ký học lái xe để có thể kiếm thêm thu nhập sau này. Nhờ có khoản hỗ trợ này mà anh cũng vơi bớt đi gánh nặng học nghề.

Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, năm 2025 có 974 người đăng ký học nghề trên tổng số 71.941 người hưởng trợ cấp thất nghiệp (chiếm hơn 1,3%). Trong 2 tháng đầu năm 2026, có 145 người có quyết định học nghề trên tổng số 6.894 người đăng ký.

Bà Vũ Thị Thanh Liễu, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, cho biết từ năm 2025, trên địa bàn Hà Nội có 16 cơ sở đào tạo nghề với nhiều ngành nghề đa dạng như: Đào tạo lái xe, kỹ thuật chế biến món ăn, pha chế đồ uống, kỹ thuật làm bánh, xoa bóp bấm huyệt, tin học văn phòng, công nghệ thông tin, kế toán, bán hàng, chăm sóc da, gội đầu dưỡng sinh, phun thêu thẩm mỹ, nối mi, nail… Thời gian đào tạo kéo dài 2,5-3 tháng. Sau khóa học, người lao động được cấp chứng chỉ để tìm việc làm.

Tuy danh mục nghề đa dạng, nhưng chỉ một số nghề thu hút đông học viên như: Nấu ăn, pha chế, làm bánh, xoa bóp bấm huyệt, lái xe, tin học văn phòng. Theo người học, đây là những ngành nghề có nhu cầu cao, dễ thích ứng và có thể tạo thu nhập ngay.

Theo Cục Việc làm, mỗi năm chỉ khoảng hơn 28.000 người thất nghiệp tham gia học nghề, tương đương 3-4% số người hưởng trợ cấp thất nghiệp. Điều này cho thấy khoảng cách lớn giữa quy mô thất nghiệp và mức độ tham gia đào tạo nghề.

Có nhiều nguyên nhân khiến đào tạo nghề chưa hấp dẫn người thất nghiệp. Trước hết là yếu tố tài chính: Mức hỗ trợ khoảng 1,5 triệu đồng/tháng vẫn chưa đáp ứng chi phí thực tế của nhiều ngành nghề. Trong khi đó, người lao động cần nguồn thu ngay để trang trải cuộc sống nên ưu tiên nhận trợ cấp hơn là đi học.