Đằng sau những hợp đồng triệu đô của "sếp vùng" không văn phòng

Nhiều người nhìn vào con số ấy như một kỳ tích của sự nhanh nhạy, nhưng với Tuấn, 90 ngày đó thực chất là kết tinh của hơn 10 năm đổ mồ hôi trên những sàn nhà máy nóng hầm hập.

Và đó là đơn hàng cuối cùng khép lại hành trình gần 7 năm làm quản lý quốc gia (Country Manager) cho một tập đoàn thép của Thuỵ Điển. Anh là người đại diện duy nhất của tập đoàn này tại Việt Nam. 

Công việc không bao giờ phải "chấm công"

Sau khi kết thúc công việc cũ, Anh Tuấn chuyển sang làm quản lý phát triển kinh doanh (Business Development Manager) thị trường châu Á cho một tập đoàn của Anh quốc. Phạm vi quản lý của anh không chỉ gói gọn tại Việt Nam mà trải dài từ Đông Nam Á đến các thị trường khó tính như Nhật Bản, Trung Quốc, Hồng Kông và Đài Loan,... không văn phòng, không đồng nghiệp. 

Đây là chân dung tiêu biểu của thế hệ nhân sự “remote global” - làm việc xuyên biên giới thông qua mô hình EOR (Employer of Record). 

Vì tập đoàn mẹ chưa có pháp nhân chính thức tại Việt Nam, anh được quản lý thông qua một đơn vị nhân sự trung gian. Mô hình này cho phép anh hưởng đầy đủ phúc lợi quốc tế, đóng thuế và bảo hiểm đúng quy định địa phương, nhưng vẫn giữ vai trò là "cánh tay nối dài" của tập đoàn Anh tại thị trường châu Á. 

Điểm khác biệt lớn nhất của mô hình này chính là sự tự do tuyệt đối đi kèm với trách nhiệm nặng nề. Ở đây, khái niệm "chấm công" hay "quản lý vi mô" hoàn toàn biến mất. 

"Sếp không bao giờ hỏi hôm nay tôi làm gì hay đang ngồi ở đâu. Hiệu quả công việc được đo lường duy nhất bằng các con số trên hệ thống và tiến độ KPI hàng tuần", anh chia sẻ.

Tuy nhiên, sự linh hoạt không đồng nghĩa với nhàn hạ. Việc làm từ xa cho một tập đoàn không văn phòng đại diện buộc nhân sự phải có tính tự giác cực cao và khả năng độc lập tác chiến. Anh phải tự xử lý mọi phát sinh, từ việc tìm kiếm khách hàng đến đàm phán hợp đồng triệu đô mà không có đồng nghiệp bên cạnh để hội ý trực tiếp.

"Làm remote global là chấp nhận lấy kết quả làm thước đo cho sự tự do. Nếu không có con số chứng minh, áp lực đào thải sẽ lớn hơn bất cứ môi trường văn phòng truyền thống nào", anh khẳng định. 

Chính sự sòng phẳng này đã tạo nên một văn hóa làm việc lấy hiệu suất làm gốc, nơi đôi chân phải đi thực tế nhiều hơn cả những cuộc họp trực tuyến qua màn hình laptop.

Một cuộc chơi sòng phẳng

Làm việc cho một tập đoàn Anh quốc, điều khiến anh ấn tượng không chỉ là mức lương mà là triết lý "làm hết sức, chơi hết mình" được cụ thể hóa bằng những quy tắc văn minh. Trong thế giới của remote global, ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân được phân định rạch ròi bằng một sự tôn trọng tuyệt đối.

Tại đây, văn hóa làm việc không đo lường bằng sự hiện diện mà bằng hiệu suất. Nhân sự được yêu cầu tập trung cao độ trong 8 tiếng mỗi ngày. Tuy nhiên, sau khi kết thúc giờ làm việc hoặc trong các kỳ nghỉ, sự "ngắt kết nối" là quyền lợi bất khả xâm phạm. 

"Ở Việt Nam, chúng ta quen với việc sếp có thể nhắn tin hay gọi điện bất kể giờ giấc. Nhưng với sếp Anh, trừ khi có việc cực kỳ khẩn cấp, họ sẽ không bao giờ làm phiền bạn sau giờ làm hay vào cuối tuần. Khi tôi nghỉ phép, tôi hoàn toàn có thể để điện thoại ở nhà và biến mất mà không sợ bị đánh giá là thiếu trách nhiệm", anh cho biết.

Mỗi năm anh có 34 ngày nghỉ phép và nghỉ lễ. Bên cạnh đó, anh được hưởng gói bảo hiểm sức khỏe ở mức cao nhất, tức chi trả cho mọi dịch vụ từ nội trú, ngoại trú đến nha khoa. 

Đặc biệt, mọi chi phí phát sinh trong việc di chuyển hàng ngày, trong các chuyến công tác nước ngoài đều được hoàn trả một cách minh bạch và nhanh chóng. Văn hóa Châu Âu coi trọng con người đến từng chi tiết nhỏ nhất. Sự tự do cá nhân được tôn trọng tối đa, nhưng đổi lại, mỗi cá nhân phải tự ý thức được trách nhiệm với những con số mình cam kết. 

"Họ cho bạn mọi điều kiện tốt nhất để sống và làm việc, bù lại bạn phải cho họ thấy một kết quả xứng tầm. Đó là một cuộc chơi sòng phẳng", anh khẳng định.

Nghệ thuật bán hàng từ mồ hôi thực địa và áp lực "độc hành"

Trái với lầm tưởng về những remote global chỉ ngồi quán cafe sang chảnh và điều hành qua màn hình, công việc của một quản lý vùng như anh khởi đầu bằng những chuyến đi lăn lộn tại thực địa. Với anh, một đơn hàng triệu đô không bao giờ được chốt qua những email bóng bẩy, mà được xây dựng từ những giọt mồ hôi rơi trên sàn nhà máy.

Trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy và an toàn công nghiệp, anh xác định mỗi sản phẩm bán ra không chỉ là thiết bị mà là sự bảo đảm cho khối tài sản khổng lồ. Anh kể về những lần trèo lên mái nhà kho giữa cái nắng 40 độ giữa mùa hè của Hà Nội để kiểm tra hệ thống pin năng lượng mặt trời. Những tấm pin này, nếu không có "sợi dây" cảm biến nhiệt đặc biệt bao quanh để báo động sớm sẽ trở thành những quả bom nổ chậm dưới nhiệt độ khắc nghiệt.

"Làm sales (bán hàng) công nghiệp không phải là ngồi nhà gọi điện thoại hay tìm khách trên mạng. Bạn phải đến tận nơi, đứng giữa tiếng máy nổ gầm vang, quan sát từng kẽ hở rủi ro mà ngay cả chủ doanh nghiệp cũng chưa nhận ra. Bạn không đi bán hàng, bạn đi tìm các vấn đề và khó khăn của họ để tư vấn giải pháp. Kỹ năng đắt giá nhất không nằm ở cổ họng, mà nằm ở đôi chân chăm chỉ đi thực tế", anh khẳng định.

Dù không có văn phòng, không có đồng nghiệp, anh cho rằng thứ có thể giữ được mối quan hệ với các khách hàng bằng sự nhạy bén của một người bán hàng (sales sensing) tích luỹ qua hơn một thập kỷ.

Đằng sau mức thu nhập đáng mơ ước, phúc lợi cao và sự tự do là những áp lực vô hình mà ít người cảm nhận được. Đầu tiên là áp lực từ quá trình "tiêu hóa" kiến thức. Để có thể đứng vững ở vị trí này, anh đã trải qua 11 ngày huấn luyện khắc nghiệt tại Thổ Nhĩ Kỳ mới đây.

"Đó là chuỗi ngày học như một học sinh phổ thông, từ 9 giờ sáng đến 7 giờ tối, liên tục nạp vào đầu những thông số kỹ thuật phức tạp và quy trình vận hành hệ thống toàn cầu. Thời gian là vô giá, khi một người được tuyển vào một vị trí, họ phải vào guồng và bắt đầu quá trình tạo ra sản phẩm ngay", anh kể. 

Tiếp đến là sự cô độc trong công việc. Làm việc remote cho tập đoàn quốc tế đồng nghĩa với việc bạn là "đội quân một người" tại Việt Nam. Không có đồng nghiệp ngồi bên cạnh để hội ý, không có sếp trực tiếp để xin ý kiến ngay lập tức. Mọi quyết định, từ nhỏ đến lớn, đều đòi hỏi sự quyết đoán và chịu trách nhiệm cá nhân rất cao.

"Áp lực lớn nhất là độ trễ về múi giờ. Khi tôi gặp một vấn đề kỹ thuật khẩn cấp cần hỗ trợ từ sếp ở Anh, tôi phải đợi ít nhất 6 tiếng để họ thức dậy. Trong khoảng thời gian đó, khách hàng có thể đổi ý hoặc đơn hàng bị lung lay. Bạn phải học cách quản trị sự chờ đợi và chuẩn bị mọi phương án dự phòng để không làm mất dấu hợp đồng", anh chia sẻ.

Theo anh, mô hình remote global là một cuộc thanh lọc tự nhiên. Không có sự bảo bọc của văn phòng, kết quả kinh doanh là thước đo duy nhất để tồn tại. Với anh, sự tự do này là một đặc quyền, nhưng cũng là một cái bẫy nếu nhân sự không có bản lĩnh để vượt qua sự cô đơn và áp lực KPI cứng nhắc. 

Để đứng được ở vị trí "sếp vùng", cái giá phải trả không chỉ là trí tuệ, mà còn là bản năng sinh tồn trong một môi trường làm việc sòng phẳng đến nghiệt ngã.