Xôn xao lãi huy động trên 9%/năm, thực chất ra sao?

Thời gian gần đây, trên mạng xã hội, nhiều hội nhóm tài chính xuất hiện các thông tin quảng bá lãi suất huy động tại một số ngân hàng số lên tới 9-9,2%/năm, thu hút sự chú ý của người gửi tiền.

Tuy nhiên, trên thực tế, mức lãi suất này thường cao hơn đáng kể so với niêm yết và đi kèm nhiều điều kiện, như số tiền gửi tối thiểu lớn, thực hiện qua kênh trực tuyến và áp dụng mã giới thiệu từ nhân viên để được cộng thêm biên lãi suất ưu đãi khoảng 1-2%/năm.

Lãi huy động tiền trăm triệu đồng đạt 8%/năm

Trong bối cảnh lãi suất huy động tăng trở lại, nhiều người dân bắt đầu dịch chuyển dòng tiền sang kênh tiết kiệm để tận dụng mức sinh lời ổn định.

Chị Hoàng Trinh (phường Phước Long, TPHCM) cho biết vừa quyết định mở sổ tiết kiệm ngay đầu tháng 4, thay vì dùng khoản 200 triệu đồng để trả bớt nợ ngân hàng như kế hoạch trước đó. Theo chị, khoản vay hiện vẫn trong thời gian ưu đãi nên chi phí lãi chưa cao, trong khi gửi tiết kiệm lại mang về mức sinh lời tốt hơn.

“Tôi gửi ngân hàng tư nhân, kỳ hạn 6 tháng. Khoản lãi thực tế ngân hàng chào sau khi cộng biên lãi ưu đãi hiện vào khoảng 7,8%/năm”, chị Trinh chia sẻ.

Tương tự, anh Hiền An (phường Thạnh Mỹ Tây, TPHCM) cũng vừa tham gia gửi tiết kiệm lần đầu sau khi theo dõi thông tin về các chương trình lãi suất trên mạng xã hội. Bị thu hút bởi mức lãi quảng bá lên tới 9,2%/năm, anh tìm hiểu và lựa chọn gửi trực tuyến tại một ngân hàng tư nhân. Với khoản tiền 300 triệu đồng, kỳ hạn 12 tháng, anh nhận mức lãi khoảng 8%/năm.

Theo anh An, so với cách đây khoảng 3 năm, cùng số tiền và kỳ hạn, lãi suất chỉ quanh mức 6%/năm, thì mức hiện tại là khá hấp dẫn. Trong bối cảnh thu nhập bị ảnh hưởng và kinh tế còn nhiều bất ổn, anh cho biết bản thân ưu tiên kênh tiết kiệm để đảm bảo an toàn, thay vì đầu tư vào các kênh rủi ro hơn.

Xu hướng này cũng đang lan rộng. Nhiều người quen của anh An lựa chọn gửi các khoản tiền vài trăm triệu đồng với kỳ hạn ngắn dưới 12 tháng, giữ sự linh hoạt để có thể xoay chuyển sang các kênh đầu tư khác khi thị trường thuận lợi hơn, hoặc tiếp tục tái tục nếu lãi suất vẫn duy trì ở mức cao.

Với các khoản tiền gửi dưới 500 triệu đồng, mặt bằng lãi suất chung hiện nay theo công bố của các nhà băng gần 7%/năm. Khi tham gia gửi tiền, khách hàng sẽ có thêm khoản biên lãi cộng thêm, lãi suất theo đó nâng lên mức 8%/năm cho kỳ hạn từ 6-24 tháng.

Tại SeABank, đơn vị này tung ưu đãi lãi suất lên tới 9%/năm cho khoản tiền gửi từ 800 triệu đồng, kỳ hạn 12 tháng. Với các khoản tiền từ 100 triệu đến dưới 800 triệu đồng, lãi suất khoảng 8,9%/năm.

Tại Vikki Bank, lãi suất kỳ hạn 6-12 tháng được nhân viên chào lãi suất 9-9,2%/năm, áp dụng cho khoản tiền gửi từ 200 triệu đồng. Khách hàng có thể chủ động giao dịch trực tuyến, chỉ cần nhập mã khách hàng giới thiệu.

Hay tại TPBank, tiền gửi từ 100 triệu đồng được chào lãi suất 8,5%/năm cho kỳ hạn 6 tháng; 8,6% một năm với kỳ hạn 12 tháng. Với khoản tiền dưới 100 triệu đồng, mức lãi suất khoảng 7,8%/năm.

Nam A Bank áp dụng lãi suất lên tới 8,7%/năm, đồng thời triển khai chương trình lì xì lên đến 2 triệu đồng cho khách hàng gửi tiền. Hay NCB niêm yết lãi suất 8,8%/năm cho kỳ hạn 6 tháng, các kỳ hạn 12-13 tháng ở mức 8,85%/năm...

Khảo sát thêm biểu phí trên website của các ngân hàng phía Nam, Cake by VPBank hiện áp dụng mức lãi suất 7,7-7,9%/năm đối với các kỳ hạn từ 6 đến 36 tháng; OCB niêm yết lãi suất 7%/năm kỳ hạn 12-13 tháng; Techcombank niêm yết lãi suất 7,2%/năm đối với các kỳ hạn từ 6-11 tháng…

Lãnh đạo ngân hàng: Thị trường đã thiết lập mặt bằng mới

Ông Từ Tiến Phát, Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), cho biết việc lãi suất huy động tăng lên mặt bằng cao mới chủ yếu xuất phát từ căng thẳng Trung Đông, tình hình kinh tế bất ổn… ảnh hưởng lên tâm lý người dân. 

“Lãi đầu vào tăng thì lãi đầu ra, lãi cho vay cũng sẽ tăng. Tuy nhiên, tôi nghĩ Ngân hàng Nhà nước sắp tới đây sẽ có điều chỉnh, kiểm soát lãi cho vay để hỗ trợ người dân”, ông nói.

Ông Lê Quang Trung, Giám đốc Khối Nguồn vốn và Ngoại hối VIB, cho rằng mức lãi lên 9%/năm là mọi người đều vui vẻ, đồng thời khẳng định thị trường đã tạo mặt bằng lãi mới và thời tiền rẻ đã không còn.

"Chúng tôi dự báo lãi suất trong nước sẽ tiếp tục chịu áp lực trong quý II và quý III nhưng sẽ dần ổn định từ quý IV/2026. Áp lực hiện nay chủ yếu đến từ chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động", lãnh đạo VIB dự báo.

Tuy nhiên, trong khoảng 3-6 tháng, khi lãi suất huy động tăng lên, dòng tiền dân cư sẽ quay trở lại, giúp cân bằng lại hệ thống (thay vì trước kia dòng tiền chủ yếu quay vòng ở các tài sản đầu tư, đầu cơ như bất động sản, vàng, chứng khoán…).

Còn theo ông Nguyễn Hưng, Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank), đợt sóng lãi suất cao vừa qua chỉ mang tính cục bộ trong ngắn hạn. Với sự điều phối và các công cụ chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước, thị trường sẽ sớm ổn định trở lại. 

“Trong ngành ngân hàng có tính hệ thống cao, khi một đơn vị đẩy lãi suất lên sẽ tạo hiệu ứng khiến các đơn vị khác phải nâng theo, nhưng về lâu dài, Nhà nước sẽ có những điều chỉnh để bình ổn”, ông Nguyễn Hưng nói.

Cũng theo Tổng giám đốc TPBank, chính sách tăng trưởng tín dụng năm nay có sự khác biệt là hạn chế đổ vốn vào bất động sản. Do đó, phần lớn nguồn vốn tín dụng sẽ tập trung vào các khu vực sản xuất kinh doanh khác. Vì thế ngân hàng cũng sẽ chú trọng tăng trưởng cho các lĩnh vực ưu tiên và các doanh nghiệp đóng góp trực tiếp vào việc thúc đẩy nền kinh tế trong thời gian tới.

Về mặt bằng lãi suất cho vay, ông Hưng cho rằng với lãi suất huy động hiện đã lên khoảng 8-9%/năm nên lãi suất cho vay đang nằm ở mức 12-13%/năm. 

Các ngân hàng cam kết giảm lãi suất

Đà tăng nóng của lãi suất huy động kéo theo lãi suất cho vay vọt lên 12-13%/năm đang gây sức ép cực lớn lên nền kinh tế. Trước tình hình này, cơ quan điều hành đã lập tức vào cuộc.

Ngày 9/4, tân Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn đã chủ trì cuộc họp với đại diện các ngân hàng thương mại nhằm quán triệt định hướng điều hành lãi suất.

Tại cuộc họp, các ngân hàng thống nhất thực hiện chủ trương của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về việc giảm mặt bằng lãi suất. Các nhà băng theo đó cam kết sẽ điều chỉnh giảm cả lãi suất huy động và cho vay ngay sau cuộc họp.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nhận định ngành ngân hàng nói chung và tân Thống đốc đang đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh kinh tế - địa chính trị thế giới còn nhiều bất ổn. Điều này đòi hỏi Ngân hàng Nhà nước phải điều hành linh hoạt các chính sách tiền tệ và tỷ giá nhằm vừa đảm bảo ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ tăng trưởng nhanh và bền vững.

Theo ông Thịnh, nhiệm vụ cấp thiết hiện nay là kéo giảm mặt bằng lãi suất. Với mức lãi suất cho vay phổ biến 12-13%/năm, doanh nghiệp đang chịu áp lực lớn về chi phí vốn.

Ông nhấn mạnh: “Lãi suất ngân hàng phải hạ xuống là ưu tiên số một. Ngân hàng Nhà nước cần có những chỉ đạo quyết liệt hơn để làm cho đồng tiền của Việt Nam rẻ đi”.

Để thực hiện mục tiêu này, ông cho rằng cơ quan điều hành cần linh hoạt sử dụng các công cụ chính sách, trong đó có việc điều tiết cung tiền ở mức hợp lý nhằm từng bước giảm mặt bằng lãi suất.

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, đưa ra 3 giải pháp giúp mặt bằng lãi suất giảm.

Thứ nhất là hạ chi phí vốn từ gốc. "Gia tăng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) là lời giải thực chất. Thay vì cạnh tranh bằng lãi suất huy động, các ngân hàng cần giữ dòng tiền bằng hệ sinh thái số, tiện ích thanh toán và trải nghiệm người dùng. Song song, mở rộng tiếp cận nguồn vốn dài hạn quốc tế - đặc biệt là vốn xanh - giúp giảm phụ thuộc vào vốn ngắn hạn đắt đỏ", ông nói.

Thứ hai là tái cấu trúc lợi nhuận. Ông cho rằng các ngân hàng có thể chấp nhận biên lãi ròng thấp hơn trong ngắn hạn để đổi lấy quy mô tín dụng và chất lượng khách hàng là lựa chọn mang tính chiến lược. Lợi nhuận khi đó không còn là con số tức thời, mà là giá trị tích lũy theo chu kỳ.

Thứ ba là cắt giảm chi phí vận hành. Theo vị này, chuyển đổi số không còn là xu hướng, mà là điều kiện bắt buộc. Khi quy trình được tự động hóa và dữ liệu trở thành “tài sản”, chi phí biên của mỗi khoản vay giảm đáng kể, tạo dư địa thực để hạ lãi suất.