Vì sao luôn có 2 phe với giá vàng?

Một buổi sáng cuối tháng 1, các sàn giao dịch toàn cầu đã đồng loạt nhuộm đỏ. Chỉ trong vòng một giờ, khoảng 3.200 tỷ USD vốn hóa thị trường bốc hơi, tương đương 58 tỷ USD "biến mất" sau mỗi phút. Đó không phải là cú sốc trong phim ảnh, mà là thực tế vừa diễn ra trên thị trường tài chính thế giới.

Trong cơn biến động dữ dội ấy, vàng - kim loại quý vốn được coi là biểu tượng của sự ổn định - cũng không tránh khỏi những cú rung lắc. Giá vàng chạm đỉnh lịch sử gần 5.600 USD/ounce rồi nhanh chóng bị bán tháo, rơi về vùng 4.900 USD. Nhưng điều kỳ lạ là bất chấp những cú trượt giá khiến nhiều nhà đầu cơ ngắn hạn "thót tim", dòng người xếp hàng mua vàng vật chất tại Brussels (Bỉ) hay các đô thị lớn ở châu Á vẫn không hề giảm nhiệt.

Câu hỏi đặt ra là tại sao giữa một thời đại của tiền số, AI và những kênh đầu tư hào nhoáng, dòng tiền thông minh vẫn chảy về một kim loại "nằm im một chỗ"? Phải chăng càng trong bất ổn, người ta càng nhận ra giá trị của những thứ "không thể in ra được"?

Cuộc tranh cãi thế kỷ về vàng và lý lẽ của phe bài xích

Tuy nhiên, không phải ai cũng sùng bái vàng. Giới đầu tư luôn tồn tại hai phe đối lập gay gắt khi nói về kim loại này.

Một bên là những nhà đầu tư giá trị huyền thoại như Warren Buffett. Theo tờ NIN, Buffett từng nổi tiếng với quan điểm chỉ trích vàng. Theo ông, vàng là tài sản "vô dụng" vì nó không tạo ra dòng tiền, không trả cổ tức và cũng chẳng có ứng dụng gì nhiều ngoài làm đồ trang sức.

Trong thư gửi cổ đông năm 2011, "huyền thoại đầu tư" ví von rằng nếu bạn sở hữu tất cả số vàng trên thế giới, bạn chỉ có một khối kim loại khổng lồ nằm im, trong khi với số tiền đó, bạn có thể mua toàn bộ đất nông nghiệp ở Mỹ và hàng chục công ty Exxon Mobil.

Thậm chí, nhà kinh tế học lỗi lạc John Maynard Keynes cách đây một thế kỷ còn gọi vàng là "di tích man rợ", ám chỉ nó thuộc về quá khứ chứ không phải nền tài chính hiện đại.

Thế nhưng, thực tế thị trường những năm qua, đặc biệt là cú sốc đầu năm 2026, đã chứng minh điều ngược lại. Tờ Brussels Times đưa ra một góc nhìn sâu sắc: Trong một thế giới ngập tràn những lời hứa trên giấy và các con số kỹ thuật số như bitcoin hay cổ phiếu công nghệ, vàng mang lại cảm giác "chạm được". Nó không thể bị hack, không thể bị xóa sổ bởi một lỗi thuật toán, và không phụ thuộc vào lời hứa trả nợ của bất kỳ chính phủ nào.

Ông Ray Dalio, trong bài phát biểu tại Dubai, đã phản bác lại quan điểm về việc vàng không sinh lời. Ông cho rằng sai lầm lớn nhất của nhà đầu tư cá nhân là nhìn vàng như một công cụ để lướt sóng kiếm lời nhanh. "Nhiều người mắc sai lầm khi tự hỏi: Giá sẽ lên hay xuống, có nên mua hay không? Thay vào đó, câu hỏi đúng phải là: Danh mục của tôi nên phân bổ bao nhiêu phần trăm cho vàng để an toàn?", ông Dalio nhấn mạnh.

Vàng, theo quan điểm này, không phải là vũ khí để tấn công và kiếm lợi nhuận cao, mà là chiếc khiên để phòng thủ. Khi thị trường chứng khoán sụp đổ hay khủng hoảng nổ ra, chiếc khiên này sẽ cứu sống tài sản của bạn.

Giải mã cơn loạn giá của vàng

Trở lại với diễn biến thị trường kim loại quý. Vì sao giá vàng lại có lúc vọt lên 5.600 USD/ounce rồi rơi tự do?

Theo phân tích từ NIN, sự biến động này là hệ quả của tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ) kết hợp với các yếu tố vĩ mô. Một mặt, căng thẳng địa chính trị và lo ngại về nợ công của Mỹ đã đẩy dòng tiền tìm nơi trú ẩn. Mặt khác, sự hưng phấn thái quá của các nhà đầu cơ đã thổi giá vàng lên mức không tưởng.

Khi Kevin Warsh được đề cử làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) với kỳ vọng về một đồng USD mạnh lên, giới đầu tư lập tức chốt lời. Hành động bán tháo ồ ạt đã thổi bay thành quả tăng giá, khiến nhiều nhà đầu tư đu đỉnh ở mức 5.600 USD chịu lỗ nặng trong ngắn hạn.

Dẫu vậy, các tổ chức tài chính lớn vẫn giữ cái nhìn lạc quan trong dài hạn. JPMorgan Chase - gã khổng lồ ngân hàng đầu tư - trong báo cáo cập nhật tháng 2 vẫn giữ dự báo giá vàng có thể chạm mốc 6.300 USD/ounce vào cuối năm nay. Lý do là các yếu tố nền tảng hỗ trợ giá vàng (lãi suất thực thấp, rủi ro vĩ mô, nhu cầu ngân hàng trung ương) vẫn chưa hề mất đi.

Chiến lược cho nhà đầu tư cá nhân: Giữ gì và giữ thế nào?

Vậy giữa ma trận giá cả này, nhà đầu tư nên hành xử ra sao? Bài học từ các chuyên gia quốc tế trên tờ Goldmarket đưa ra một vài gợi ý thiết thực.

Thứ nhất, đừng bỏ trứng vào một giỏ. Vàng chỉ nên chiếm một tỷ trọng nhất định, ví dụ 5-10% hoặc tối đa 15% tùy khẩu vị rủi ro, trong danh mục đầu tư, đóng vai trò như bảo hiểm. Đừng dồn toàn bộ gia sản để mua vàng với hy vọng nhân đôi tài khoản qua đêm.

Thứ hai, hãy chú ý đến tính thanh khoản và quy cách. Vàng vật chất (vàng miếng, nhẫn tròn trơn) luôn là lựa chọn tối ưu cho mục đích tích trữ dài hạn vì tính an toàn và dễ thanh khoản. Tại thị trường quốc tế, các thỏi vàng nhỏ (50g, 250g) được ưa chuộng vì tính linh hoạt, trong khi thỏi lớn (500g, 1kg) phù hợp với dòng vốn lớn để tối ưu chi phí trên mỗi gram.

Thứ ba, đừng bỏ quên "người em" của vàng, đó là bạc. Trong khi vàng thu hút mọi ánh đèn sân khấu, bạc đang âm thầm tăng giá mạnh mẽ nhờ vai trò kép: vừa là kim loại quý, vừa là nguyên liệu công nghiệp thiết yếu cho pin mặt trời và xe điện. Năm 2025, giá bạc đã tăng tới 148%, vượt xa tốc độ tăng của vàng. Với mức giá dễ tiếp cận hơn, bạc là một lựa chọn đa dạng hóa đáng cân nhắc cho những nhà đầu tư có số vốn khiêm tốn.

Thế giới tài chính năm 2026 có thể sẽ còn chứng kiến nhiều cơn địa chấn nữa. Giá vàng hôm nay có thể là 4.900 USD, ngày mai có thể là 6.000 USD hoặc giảm sâu hơn. Nhưng như lời Ray Dalio đã nói, giá trị thực sự của vàng không nằm ở con số nhảy múa trên bảng điện tử, mà nằm ở sự an tâm mà nó mang lại cho người sở hữu.

Giữa một thế giới đầy biến động, nơi những đồng tiền pháp định có thể mất giá vì lạm phát và các tài sản số có thể bốc hơi sau một đêm, vàng vẫn đứng đó, lầm lũi, không sinh lời, nhưng bền bỉ và đáng tin cậy. Đó có lẽ là lý do thuyết phục nhất giải thích vì sao, dù biết lợi nhuận không cao, người ta vẫn luôn muốn giữ một chút ánh kim trong két sắt của mình.

Đầu tư vào vàng, suy cho cùng, không phải để làm giàu nhanh, mà là để đảm bảo rằng bạn sẽ không bao giờ trở nên nghèo đi, bất kể thế giới ngoài kia có đảo điên thế nào.