Rót triệu USD chế biến đầu tôm, xương cá thành thức ăn chăn nuôi

Trong khi ngành chăn nuôi đang hướng tới xuất khẩu tỷ USD, lĩnh vực tận dụng các phụ phẩm nông nghiệp để chế biến thức ăn chăn nuôi hay các sản phẩm giá trị gia tăng… cũng đang tăng tốc.

Đầu tư triệu USD vào nhà máy chế biến phụ phẩm nông nghiệp

Chia sẻ với Dân trí tại Triển lãm quốc tế về chăn nuôi, sữa, chế biến thịt và nuôi trồng thủy sản (ILDEX Vietnam 2026) vừa khai mạc, ông Trần Ngọc Thi - Giám đốc Chất lượng, Công ty TNHH Marine Biotech Việt Nam (MBV) - cho biết doanh nghiệp này đang đẩy mạnh sản xuất các sản phẩm bột protein chế biến từ phụ phẩm nông nghiệp của Việt Nam.

Có thể kể đến như bột protein chiết xuất từ đầu tôm hay protein từ cá biển… Các sản phẩm này đang được tiêu thụ mạnh mẽ tại thị trường trong nước và xuất khẩu sang Trung Quốc, châu Âu.

Trước đó, từ năm 2024, nhà máy đầu tiên tại Bến Lức (Tây Ninh) đã được đưa vào hoạt động. MBV đang chuẩn bị xây dựng nhà máy thứ hai tại vùng nguyên liệu ở ĐBSCL.

Theo ông Thi, sản phẩm của doanh nghiệp này đi theo hướng tận dụng phụ phẩm, áp dụng công nghệ mới để giữ lại toàn bộ chất dinh dưỡng có sẵn trong nguồn nguyên liệu như đầu tôm, đầu xương cá biển… Bước đầu, doanh nghiệp này đã cung cấp được cho nhiều doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản lớn ngay trong nước.

Với tổng số vốn đầu tư khoảng 5 triệu USD cho mỗi nhà máy, các dự án của doanh nghiệp này chia làm hai giai đoạn. Ở giai đoạn đầu, doanh nghiệp vẫn phải nhập sản phẩm từ nước ngoài về để giới thiệu với thị trường và nông dân Việt Nam.

“Khi đã có thị trường ổn định, chúng tôi mới có thể phát triển sản xuất ngay tại Việt Nam, tận dụng nguồn nguyên liệu tại chỗ nhằm giảm giá thành và giảm thất thoát, lãng phí nguồn phụ phẩm nông nghiệp hiện nay”, ông Paul Vincent - Giám đốc nhà máy của MBV chia sẻ.

Cũng theo đại diện doanh nghiệp, riêng với tôm nước lợ, tại nhiều vùng nuôi ở ĐBSCL, các nhà máy chỉ tận dụng một phần từ phụ phẩm sau khi chế biến xuất khẩu như Chitin (kitin). Trong khi phần dịch còn lại thường bị bỏ phí hoặc xả ra môi trường mà chưa được tận dụng hết. Việc này vừa lãng phí nguồn protein quý vừa làm ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng tới hoạt động nuôi trồng thủy sản về lâu dài.

“Trước khi đầu tư, các khảo sát của doanh nghiệp cho thấy, mỗi năm Việt Nam bỏ phí khoảng 2 tỷ USD chỉ vì không tận dụng được hết các phụ phẩm từ con tôm sau khi thu hoạch. Nếu tận dụng được hết nguồn nguyên liệu này, sẽ đem lại được một khoản thu rất lớn”, ông Trần Ngọc Thi nhận định.

Không chỉ Marine Biotech Vietnam, nhiều doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản trong nước cũng đang đẩy mạnh việc sử dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp để chế biến sâu.

Đại diện De Heus chia sẻ, ngoài các dự án trồng bắp tại Tây Nguyên, doanh nghiệp này đang đầu tư mạnh vào công nghệ để tận dụng các nguồn phụ phẩm nông nghiệp, đưa vào sản xuất thức ăn chăn nuôi và thức ăn thủy sản.

Theo đó, De Heus đẩy mạnh xây dựng vùng nguyên liệu ngô (bắp) bền vững tại các tỉnh Tây Nguyên, với sản lượng khoảng 300.000 tấn nhằm cung cấp nguyên liệu đầu vào cho sản xuất thức ăn chăn nuôi. Cùng với đó là triển khai liên doanh sản xuất phân bón hữu cơ với đối tác Hà Lan tại tỉnh Tây Ninh, nhằm tái chế phân gia cầm.

Công nghệ và liên kết chuỗi tạo đà phát triển

Theo các chuyên gia, ngành chăn nuôi Việt Nam không ngừng tiến bộ, phát triển trong những năm gần đây. Việc ứng dụng công nghệ cao vào quy trình từ sản xuất thức ăn chăn nuôi, con giống đến quá trình nuôi dưỡng và chế biến… đã giúp tạo ra chuỗi giá trị ngày càng cao cho ngành.

Phát biểu tại lễ khai mạc ILDEX Vietnam 2026, ông Phùng Đức Tiến - Nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường - nhận định, ngành chăn nuôi Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc trong những năm qua, từ việc ứng dụng công nghệ cao vào quy trình sản xuất thức ăn chăn nuôi cho đến xuất khẩu sản phẩm ra nhiều thị trường quốc tế.

Chỉ trong 4 tháng đầu năm, xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt 245 triệu USD, tăng 45,5% so với cùng kỳ năm trước. Ông Tiến cho rằng, với đà tăng trưởng này, ngành chăn nuôi có thể đạt kim ngạch khoảng 650-700 triệu USD trong năm nay và hướng tới mốc 1 tỷ USD trong các năm tới.

Để làm được điều này, việc đầu tư vào chuỗi khép kín và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ nhằm giảm thất thoát, gia tăng giá trị cho sản phẩm là điều bắt buộc. Đây cũng là lý do nhiều sự kiện chuyên ngành tiếp tục được tổ chức nhằm hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật công nghệ mới.

Tại triển lãm ILDEX Vietnam năm 2026 tổ chức từ ngày 20-22/5 ở TPHCM, hơn 230 doanh nghiệp và thương hiệu đến từ 25 quốc gia, vùng lãnh thổ đã giới thiệu các giải pháp về thức ăn chăn nuôi, công nghệ chuồng trại, thú y, an toàn sinh học cũng như nhiều dự án mở rộng sản xuất nhằm tận dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp vốn rất dồi dào tại Việt Nam hiện nay.