Nhìn lại cách ông Đỗ Mười “trị” lạm phát phi mã 30 năm trước

Dân trí Theo ông Nguyễn Thượng Hòa – nguyên Quyền Chủ nhiệm Uỷ ban Vật giá Nhà nước, nguyên Tổng bí thư Đỗ Mười đã có dấu ấn lớn trong điều hành, chỉ đạo kiềm chế, đầy lùi lạm phát trong các năm 1988-1989.
>>Sự quyết liệt của bác Đỗ Mười với công trình đường dây 500kV
>>Ông Đỗ Mười đã “bắt bệnh” siêu lạm phát ra sao?

Ông Đỗ Mười coi chống lạm phát là một cuộc đấu tranh cách mạng phức tạp, quyết liệt, gian khổ
Ông Đỗ Mười coi chống lạm phát là một cuộc đấu tranh cách mạng phức tạp, quyết liệt, gian khổ

Nguyên Tổng bí thư Đỗ Mười được ghi nhận đã có công lớn trong việc chỉ đạo, điều hành kiềm chế và đẩy lùi lạm phát. Điều này được ghi nhận trong bài viết "Anh Đỗ Mười và cuộc đấu tranh kiềm chế và đẩy lùi lạm phát (1988-1989)” của tác giả Nguyễn Thượng Hòa – nguyên Quyền Chủ nhiệm Uỷ ban Vật giá Nhà nước, nguyên cố vấn, chuyên gia cao cấp trong cuốn sách “Đồng chí Đỗ Mười - Dấu ấn qua những chặng đường lịch sử” của NXB Chính trị quốc gia - Sự thật (2012).

Ông Nguyễn Thượng Hòa kể lại rằng, thời kỳ đó, mặc dù Nhà nước đã ban hành nhiều biện pháp quyết liệt song giá thị trường vẫn tăng mạnh, tới 300 - 400% rồi gần 500% một năm, tức là đã xấp xỉ mức siêu lạm phát. Chuyên gia của các thể chế tài chính quốc tế nói, Việt Nam phải có 3 tỷ USD để cân đối tài chính tiền tệ, nhưng nước ta khi đó không có đủ 3 tỷ đồng.

Trong khi đó, các chuyên gia kinh tế trong nước người thì đề xuất phương án phát hành "đồng tiền nặng" được bảo đảm bằng vàng để thay thế dần đồng tiền mất giá hiện hành, người thì đưa ra thuyết "dĩ độc trị độc, lấy lạm phát để trị lạm phát".

Thế nhưng, ông Đỗ Mười cho rằng, những giải pháp này đi ngược lại lợi ích của nhân dân. Làm như vậy là Nhà nước hủy bỏ đồng tiền hiện hành, khiến nhân dân mất trắng số tiền đang nắm giữ và sẽ phản đối.

Những biện pháp mạnh mẽ, quyết liệt

Sau khi phân tích những nguyên nhân, ông Đỗ Mười đã tập trung giải quyết 5 vấn đề mà ông cho là trực tiếp gây ra lạm phát.

Cụ thể, để tiếp tục khắc phục mất cân đối cung cầu hàng hóa, vào tháng 2/1989, ông Đỗ Mười chỉ đạo tìm mọi cách đẩy mạnh sản xuất hàng hóa trong nước, tạo nên một quỹ hàng hóa để ứng phó với những biến động về cung cầu hàng hóa có thể xảy ra khi thực hiện những biện pháp quyết liệt chống lạm phát.

Theo lời kể của ông Nguyễn Thượng Hoà, ông Đỗ Mười đã yêu cầu Bộ Ngoại thương xóa bỏ những quy định không hợp lý về nhập khẩu phi mậu dịch, không những cho phép mà còn khuyến khích cán bộ, chuyên gia, học sinh, sinh viên, lao động ở nước ngoài, Việt kiều khi trở về nước đem hàng về càng nhiều càng tốt, Nhà nước không đánh thuế, không thu mua.

Về xuất nhập khẩu và ngoại tệ, tháng 3/1989, Nhà nước xóa bỏ chế độ hai tỷ giá song hành: bỏ tỷ giá chính thức (lúc đó là 3.500 đồng/USD, thấp hơn gần 25% so với tỷ giá trên thị trường (4.550 đồng/USD); thực hiện một tỷ giá ngoại tệ duy nhất được vận dụng linh hoạt theo diễn biến tỷ giá được hình thành trên thị trường qua hoạt động xuất nhập khẩu.

Ngoài ra, ông còn thực hiện chính sách: ngân sách không trợ cấp xuất khẩu, không bù lỗ nhập khẩu; khuyến khích kiều bào ở nước ngoài gửi kiều hối về nước; chuyển từ lãi suất thực âm sang lãi suất thực dương; tổ chức lại hệ thống ngân hàng bao gồm Ngân hàng Nhà nước làm chức năng quản lý nhà nước và nhiều ngân hàng chuyên doanh hoạt động bằng vốn tự thu hút trong xã hội theo nguyên tắc hạch toán kinh doanh có lãi…

Không những vậy, toàn bộ giá hàng tiêu dùng và tư liệu sản xuất của Nhà nước đều được nâng lên sát giá thị trường. Tiền lương được điều chỉnh lên, không những đủ bù lại tác động của việc tăng giá hàng mà còn có cải thiện một phần đời sống của họ: tiền lương tối thiểu được nâng gấp 4 lần, tổng quỹ tiền lương được tăng lên gấp 5 lần so với năm 1988.

“Những biện pháp mạnh mẽ, quyết liệt này khi đưa ra đã gây những phản ứng của cả các nhà kinh tế và các doanh nghiệp. Trước tình hình đó, anh Mười rất thận trọng. Anh cử một đoàn cán bộ gồm: Tổng Giám đốc Ngân hàng Nhà nước, Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ trưởng Bộ Thương mại, Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước xuống Hải Phòng làm thí điểm. Kết quả cho thấy, việc thực hiện các biện pháp trên không gây ra những rối loạn kinh tế - xã hội như có ý kiến lo ngại. Trên cơ sở đó, anh đề nghị Hội đồng Bộ trưởng áp dụng trên phạm vi cả nước”, ông Hoà cho hay.

Kết quả là lạm phát bị chặn đứng, chỉ số giá từ tháng 5 đến tháng 7/1989 giảm so với các tháng trước, có tháng chỉ số là âm: tháng 4 giảm 1% so với tháng 3; tháng 5 giảm 2% so với tháng 4. Tiếp đó, do lạm phát tiếp tục giảm trong tháng 6 và tháng 7, 8, 9, ngân hàng đã hai lần điều chỉnh lãi suất xuống cho phù hợp với chỉ số lạm phát nhưng vẫn bảo đảm người gửi tiền được hưởng lãi suất cơ bản.

Các chuyên gia kinh tế nước ngoài thời đó đã vô cùng ngạc nhiên và hết lời ca ngợi Đảng Cộng sản Việt Nam đã dũng cảm thực hiện những cải cách cơ bản, nhất là việc xóa bỏ bao cấp gạo, việc thực hiện một tỷ giá ngoại tệ duy nhất trên cơ sở tỷ giá hình thành trên thị trường (mà họ gọi là "phá giá đồng tiền Việt Nam"), việc chuyển đổi từ lãi suất thực âm sang lãi suất thực dương mà không gây xáo trộn kinh tế, chính trị, xã hội.

Không giáo điều, máy móc

Rút kinh nghiệm cuộc đấu tranh chống lạm phát, ông Đỗ Mười đã nêu lên một số điểm. Một là phải tự mình đi sâu nghiên cứu tình hình để tìm ra những chủ trương, biện pháp thích hợp, không giáo điều máy móc vận dụng kinh nghiệm của nước ngoài.

Hai là, lạm phát là một tai họa lớn, tác động đến toàn bộ nền kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước, làm đảo lộn đời sống mọi tầng lớp nhân dân, làm chậm lại công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trên đất nước ta. Cho nên chống lạm phát là một cuộc đấu tranh cách mạng phức tạp, quyết liệt, gian khổ.

Đã là đấu tranh cách mạng thì phải dùng những biện pháp xử lý có tính chất cách mạng. Vấn đề hàng đầu là phải động viên được đông đảo nhân dân tham gia. Muốn vậy phải có chính sách đúng, được nhân dân đồng tình ủng hộ, phải biết dùng lợi ích để lôi cuốn nhân dân thực hiện các chính sách của Đảng và Nhà nước, tạo thành động lực thúc đẩy cuộc đấu tranh cách mạng tiến tới mạnh mẽ.

Việc nâng lãi suất tiền gửi tiết kiệm lên 12% là một ví dụ điển hình: Trong khi chỉ số lạm phát là 7% một tháng, với lãi suất tiền gửi tiết kiệm 12%, nhân dân thấy gửi tiền vào ngân hàng vừa bảo đảm được giá trị tiền gửi vừa có lợi thêm 5% nên đã ồ ạt gửi tiền vào ngân hàng.

Một ví dụ khác: Khi Nhà nước sửa đổi chính sách đối với nhập khẩu phi mậu dịch, hàng từ nước ngoài đem về rất nhiều, hầu hết là hàng mà nhân dân trong nước rất cần như tân dược, vải vóc, đồ điện tử,... Người đem hàng về phấn khởi vì có thêm thu nhập, nhân dân cũng phấn khởi vì có hàng để mua. Số lượng kiều hối gửi về cũng tăng gấp nhiều lần. Đối với nông dân, việc nâng giá mua lúa lên sát giá thị trường khiến nông dân phấn khởi, bán gần triệu tấn lúa cho Nhà nước, nhờ đó Nhà nước không còn phải nhập khẩu gạo mà vẫn có lực lượng để bình ổn giá thị trường, ngoài ra có gạo để xuất khẩu.

Ba là, chống lạm phát phải tiến hành toàn diện, đồng bộ, có sự phối hợp chặt chẽ các biện pháp. Tùy tình hình diễn biến mà kịp thời điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện và phải đặt thành trách nhiệm của tất cả các ngành, các cấp, tạo ra sự nhất trí quyết tâm cao.

Bích Diệp (lược ghi)

Nhìn lại cách ông Đỗ Mười “trị” lạm phát phi mã 30 năm trước - 2

MỚI NHẤT
Ha Long Bay view – đẳng cấp từ tầm nhìn đến không gian sống
Ha Long Bay view – đẳng cấp từ tầm nhìn đến không gian sống

(Dân trí) - Để thu hút du khách, một dự án căn hộ khách sạn không chỉ đòi hỏi được trang bị nội thất đúng chuẩn cao cấp mà còn phải có những tiện ích nội khu khác biệt, đẳng cấp.

Thứ tư, 03/10/2018 - 11:00

Lãnh đạo Bến xe Miền Đông nói gì sau kết luận thanh tra Samco?
Lãnh đạo Bến xe Miền Đông nói gì sau kết luận thanh tra Samco?

(Dân trí) - Trong kết luận gửi UBND TPHCM thì Thanh tra TPHCM đã nêu nhiều sai phạm điển hình tại Công ty TNHH MTV Bến xe Miền Đông (Bến xe Miền Đông) và đơn vị này cũng đã có những thông tin phản hồi ban đầu.

Thứ tư, 03/10/2018 - 11:00

Bộ Giao thông xúc tiến chuyển giao 5 Tổng Công ty lớn nhất về “siêu Ủy ban”
Bộ Giao thông xúc tiến chuyển giao 5 Tổng Công ty lớn nhất về “siêu Ủy ban”

(Dân trí) - Chiều 2/10, Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) đã có buổi làm việc về công tác chuyển giao các doanh nghiệp về Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước. Bộ GTVT khẳng định sẽ tiên phong chuyển giao 5 Tổng Công ty lớn nhất trực thuộc Bộ về “siêu Ủy ban” này.

Thứ tư, 03/10/2018 - 10:40

Đưa âm nhạc vào căn hộ - Xu hướng thiết kế hiện đại
Đưa âm nhạc vào căn hộ - Xu hướng thiết kế hiện đại

(Dân trí) - Môi trường sống vô cùng ảnh hưởng tới mỗi con người, xét cả về chất lượng cuộc sống cũng như khả năng sáng tạo bản thân, đặc biệt với các tâm hồn nghệ sĩ. Và vì lẽ đó, những căn hộ mang âm hưởng nghệ thuật, gắn liền với thiên nhiên, hiện đại ra đời nổi bật trên thị trường…

Thứ tư, 03/10/2018 - 10:30

Mua sắm tại siêu thị được trả tiền thừa bằng... kẹo, bao giờ người Việt trọng tiền lẻ?
Mua sắm tại siêu thị được trả tiền thừa bằng... kẹo, bao giờ người Việt trọng tiền lẻ?

(Dân trí) - Trong suốt một thời gian dài, những đồng tiền lẻ 100 đồng, 200 đồng không làm đúng vai trò của mình trong thanh toán và bị cả người bán hàng lẫn người mua hàng thờ ơ, nhưng điều đó có thể sớm thay đổi với sự thúc đẩy thanh toán bằng QR Code.

Thứ tư, 03/10/2018 - 10:00

FPT Telecom hợp tác VNPAY triển khai thanh toán cước bằng QR Code
FPT Telecom hợp tác VNPAY triển khai thanh toán cước bằng QR Code

(Dân trí) - Thêm thương hiệu lớn triển khai hình thức thanh toán nhanh bằng cách quét mã QR trên ứng dụng Mobile Banking của các ngân hàng, gia tăng sự tiện lợi dành cho khách hàng khi lựa chọn giải pháp thanh toán hiện đại này.

Thứ tư, 03/10/2018 - 09:45

Vùng ven khu Đông Tp.HCM: Tâm điểm thu hút nhà đầu tư
Vùng ven khu Đông Tp.HCM: Tâm điểm thu hút nhà đầu tư

(Dân trí) - So với các vùng ven khác, thị xã Dĩ An, Bình Dương được xem là khu vực lợi thế hơn hẳn, khi nằm liền bên các Quận ở khu Đông của Tp.HCM vốn là khu vực sôi động và luôn là tâm điểm trên thị trường bất động sản.

Thứ tư, 03/10/2018 - 09:42

Cặp đôi tài - sắc “MR & MS PVCOMBANK 2018” tỏa sáng đêm Chung kết
Cặp đôi tài - sắc “MR & MS PVCOMBANK 2018” tỏa sáng đêm Chung kết

(Dân trí) - Vượt qua những gương mặt sáng giá khác, thí sinh Vũ Nhật Nhật (SBD 001) đến từ Khối Pháp chế và Tuân thủ và thí sinh Nguyễn Thiên Kim (SBD 292) đến từ Chi nhánh Cần Thơ đã xuất sắc trở thành MR và MS của cuộc thi “MR & MS PVCOMBANK 2018”.

Thứ tư, 03/10/2018 - 09:39

Thuận An Central Lake làn sóng đầu tư mới phía Đông Hà Nội
Thuận An Central Lake làn sóng đầu tư mới phía Đông Hà Nội

(Dân trí) - Sự phát triển của hạ tầng giao thông cùng tiện ích đồng bộ đã tác động tích cực tới thị trường BĐS khu vực phía Đông Hà Nội. Nhiều dự án lớn đã và đang xuất hiện tạo nên một làn sóng mới của thị trường.

Thứ tư, 03/10/2018 - 09:37

Jack Ma cảnh báo chiến tranh thương mại Mỹ - Trung sẽ làm tổn thương tất cả
Jack Ma cảnh báo chiến tranh thương mại Mỹ - Trung sẽ làm tổn thương tất cả

(Dân trí) - Theo người sáng lập Alibaba Jack Ma, cuộc tranh chấp thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc có thể kéo dài 20 năm. Nhưng ông cũng bày tỏ rằng, một cuộc chiến thương mại sẽ “làm tổn thương tất cả các nước”.

Thứ tư, 03/10/2018 - 09:36

Gốc lan đột biến 17 tỷ đồng: Sự thật bất ngờ về cú chơi chấn động
Gốc lan đột biến 17 tỷ đồng: Sự thật bất ngờ về cú chơi chấn động

Trong cơn sốt lan đột biến, giới chơi lan liên tục chứng kiến các vụ mua bán lan với giá trị chưa từng có, cứ vụ mua bán sau lại có giá trị lớn hơn gấp nhiều lần vụ trước. Từ vụ mua bán giá vài trăm triệu cho đến vài tỷ, thậm chí lên tới 17 tỷ đồng khiến không ít người hoài nghi về giá trị thật của loài lan được cho là độc lạ và hiếm này.

Thứ tư, 03/10/2018 - 06:28

Biệt thự sinh thái ngay trong nội đô: Cuộc chơi mới của giới siêu giàu
Biệt thự sinh thái ngay trong nội đô: Cuộc chơi mới của giới siêu giàu

(Dân trí) - Ít ai có thể ngờ rằng: Danh sách The World's Billionaires 2008 của Forbes sau 1 thập kỷ sẽ được dẫn đầu bởi một cá nhân có khối tài sản 3 con số với đơn vị là tỷ đô. Các siêu giàu thế giới đang giàu lên tới mức chóng mặt, mang tới cơ hội cho những thương hiệu siêu sang cũng như tạo áp lực phát triển những sản phẩm độc đáo và đẳng cấp mới.

Thứ tư, 03/10/2018 - 06:05

ĐÁNG QUAN TÂM
Five Star City: Bất động sản khu Nam TP.HCM sở hữu nhiều lợi thế đầu tư
Five Star City: Bất động sản khu Nam TP.HCM sở hữu nhiều lợi thế đầu tư

(Dân trí) - Là một trong tám tỉnh, thành thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam – vùng kinh tế trọng điểm lớn nhất, là trung tâm công nghiệp, thương mại, tài chính hàng đầu cả nước; Long An đang chuyển mình mạnh mẽ, trở thành điểm sáng thu hút đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư bất động sản (BĐS).

Thứ tư, 03/10/2018 - 05:50

Đà Nẵng: Bắt giữ lô rượu ngoại không rõ nguồn gốc giá gần nửa tỷ đồng
Đà Nẵng: Bắt giữ lô rượu ngoại không rõ nguồn gốc giá gần nửa tỷ đồng

(Dân trí) - Container đang trên đường vận chuyển lô hàng rượu ngoại không rõ nguồn gốc đi tiêu thụ thì thì bị lực lượng chức năng bắt giữ khi qua địa phận TP. Đà Nẵng.

Thứ tư, 03/10/2018 - 05:00

Báo Mỹ bóc mẽ anh chị em ông Trump giúp cha mẹ trốn 500 triệu USD tiền thuế
Báo Mỹ bóc mẽ anh chị em ông Trump giúp cha mẹ trốn 500 triệu USD tiền thuế

(Dân trí) - Tổng thống Trump và anh chị em của ông đã giúp cha mẹ ông giấu hàng triệu USD dưới danh quà tặng trong một công ty giả mạo, tờ New York Times khẳng định.

Thứ tư, 03/10/2018 - 12:00

Nhà Cường đô la bất ngờ “trúng lớn”
Nhà Cường đô la bất ngờ “trúng lớn”

(Dân trí) - Với diễn biến tích cực của giá cổ phiếu trên sàn chứng khoán, gia đình ông Nguyễn Quốc Cường - Thành viên Hội đồng quản trị kiêm Phó Tổng giám đốc của Quốc Cường Gia Lai có thêm hơn 78 tỷ đồng trong ngày 2/10.

Thứ ba, 02/10/2018 - 08:30

Bí kíp kiếm 400 triệu đồng/năm nhờ nuôi chình của lão nông đất võ Bình Định
Bí kíp kiếm 400 triệu đồng/năm nhờ nuôi chình của lão nông đất võ Bình Định

(Dân trí) - 7 năm thất bại liên tiếp, nợ nần bủa vây, tưởng chừng ông Tú từ bỏ giấc mơ làm giàu với mô hình nuôi cá chình. Nhưng “thất bại là mẹ thành công”, ông Tú mày mò tìm ra bí kíp riêng. Nhờ vậy, mỗi năm lão nông này thu về hàng trăm triệu đồng.

Thứ ba, 02/10/2018 - 08:00

Hậu Vinashin: 8 năm hoang tàn bỏ mặc một nhà máy thép từng ngốn 3.300 tỉ đồng đầu tư
Hậu Vinashin: 8 năm hoang tàn bỏ mặc một nhà máy thép từng ngốn 3.300 tỉ đồng đầu tư

Nhà máy cán thép tấm nóng Cái Lân - công suất 500.000 tấn/năm - được đầu tư gần 3.300 tỉ đồng - tồn tại như một công xưởng hoang phế tại khu Công nghiệp Cái Lân (TP. Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh). Bị ruồng bỏ gần một thập niên, khối tài sản khổng lồ của nhà nước không thể có lấy cơ may hoạt động trở lại.

Thứ ba, 02/10/2018 - 07:12

Đề án sữa học đường: Công khai, minh bạch để tránh trục lợi
Đề án sữa học đường: Công khai, minh bạch để tránh trục lợi

(Dân trí) - Nhiều chuyên gia lên tiếng cho rằng việc triển khai chương trình sữa học đường là cần thiết, nhân văn. Tuy nhiên, quá trình thực hiện cần phải được diễn ra công khai minh bạch, tạo sự đồng thuận trong xã hội.

Thứ ba, 02/10/2018 - 06:55

Pakistan cắt giảm 2 tỷ USD quy mô dự án “Con đường tơ lụa” của Trung Quốc vì sợ bẫy nợ
Pakistan cắt giảm 2 tỷ USD quy mô dự án “Con đường tơ lụa” của Trung Quốc vì sợ bẫy nợ

(Dân trí) - Bộ trưởng Đường sắt Sheikh Rasheed cho biết vào hôm qua (1/10) rằng, Pakistan đã cắt giảm khoảng 2 tỷ USD quy mô của dự án "Con đường tơ lụa" của Trung Quốc tại đất nước này.

Thứ ba, 02/10/2018 - 04:05

Ông Đỗ Mười đã “bắt bệnh” siêu lạm phát ra sao?
Ông Đỗ Mười đã “bắt bệnh” siêu lạm phát ra sao?

(Dân trí) - Thời đó,sau khi đi sâu nghiên cứu tình hình kinh tế - tài chính, ông kết luận: Lạm phát ở nước ta có nguyên nhân do hậu quả của ba cuộc chiến tranh, song chủ yếu là do những yếu kém về tổ chức và quản lý kinh tế - xã hội dẫn đến những mất cân đối lớn trong nền kinh tế.

Thứ ba, 02/10/2018 - 02:38

Sự quyết liệt của bác Đỗ Mười với công trình đường dây 500kV
Sự quyết liệt của bác Đỗ Mười với công trình đường dây 500kV

Ông Trần Viết Ngãi – Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam cho biết: bác Đỗ Mười là người tạo động lực mạnh mẽ cho thành công của công trình đường dây 500kV Bắc – Nam. Ấn tượng nhớ nhất của ông là được đón bác Đỗ Mười trên công trường vào năm 1993.

Thứ ba, 02/10/2018 - 02:15

Vũ trường, quán karaoke phải đóng cửa trước 2 giờ sáng
Vũ trường, quán karaoke phải đóng cửa trước 2 giờ sáng

(Dân trí) - Đây là một trong những nội dung mới có trong Dự thảo Nghị định quy định về kinh doanh dịch vụ karaoke, dịch vụ vũ trường đang được Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch lấy ý kiến các bộ ngành có liên quan.

Thứ ba, 02/10/2018 - 02:09

Bitel là công ty viễn thông tăng trưởng nhanh nhất Peru 3 năm liên tiếp
Bitel là công ty viễn thông tăng trưởng nhanh nhất Peru 3 năm liên tiếp

(Dân trí) - Theo Cơ quan Quản lý Viễn thông Peru (OSIPTEL), hết quý II/2018, Bitel - Thương hiệu của Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) tại Peru đã có 5,1 triệu thuê bao, tương đương với thị phần 13,5%. Trong 3 năm liên tiếp (2015 - 2017), Bitel là công ty có tốc độ tăng trưởng thuê bao nhanh nhất Peru.

Thứ ba, 02/10/2018 - 02:07