Chuyên gia chỉ rõ lỗ hổng rút tiền cực dễ của chủ đầu tư BOT đường bộ

Dân trí "Đối với các dự án BOT đường bộ, Việt Nam chủ yếu chỉ định nhà đầu tư. Tuy nhiên, cách làm lại tạo ra những lỗ hổng và nguy cơ để chủ đầu tư hoàn toàn rút tiền ra khỏi dự án một cách dễ dàng", ông Nguyễn Minh Đức, Ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nói.
>>Infographic: BOT Cai Lậy, một vốn bao nhiêu lời?
>>Sự thật hợp đồng BOT trạm thu phí Cai Lậy
>>Xin mở cao tốc BOT ngoài quy hoạch, Bộ giao thông bị yêu cầu giải trình!

Diễn biến mới xung quanh việc người dân phản ứng mạnh mẽ việc thu phí trạm BOT Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang đang gây xôn xao dư luận và giới chuyên gia. Nhiều ý kiến và quan điểm xung quanh vấn đề này được đưa ra. Để có đánh giá từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, người dân, phóng viên Dân Trí có cuộc trao đổi với hai chuyên gia từ VCCI và chuyên gia của Đại học Fulbright Việt Nam.

Chuyên gia chỉ rõ lỗ hổng rút tiền cực dễ của chủ đầu tư BOT đường bộ - 1

Thưa ông Đức, vụ việc xảy ra tại trạm thu phí Cai Lậy (Tiền Giang) đang khiến xôn xao dư luận, nhìn rộng ra, theo ông, đây có phải là vấn đề cố hữu mà xã hội đang gặp phải xung quanh chủ trương xã hội hóa xây dựng đường bằng hình thức BOT?

- Không chỉ ở Cai Lậy mà gần đây mà các dự án BOT đường bộ hiện nay ảnh hưởng rất lớn đến người tham gia giao thông, rất nhiều nước đã đưa vấn đề đấu thầu rộng rãi để nhà thầu nào đưa ra mức thu phí đối với người dân thấp nhất sẽ trúng thầu.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý Nhà nước Việt Nam không áp dụng đấu thầu mà chỉ định lựa chọn nhà đầu tư. Tôi cho rằng, điều này đã tước đoạt đi cơ hội kinh doanh và giảm phí đường bộ đối với người dân.

Thủ tục đầu tư các dự án BOT liên quan đến minh bạch, trong pháp luật của Việt Nam chưa có quy định lấy ý kiến của người dân về các dự án này. Tất nhiên, đây là dự án có ảnh hưởng đến người dân địa phương, người đi đường, tôi cho rằng đó là điều không phù hợp.

Việc thiếu minh bạch có phải là điểm xung đột lớn nhất, điều này có phải là căn nguyên của các cuộc đấu tranh về phí của các đường BOT thưa ông?

- Đối với hình thức BOT, Nhà nước thay mặt nhân dân ký hợp đồng với nhà đầu tư. Trong trường hợp này phải lấy ý kiến của người dân, không thể bỏ qua được.

Tuy nhiên, các điều khoản hợp đồng BOT vừa qua đều có điều khoản bảo mật. Tôi cho rằng điều này là không phù hợp. BOT là hợp đồng hành chính, nhưng các bên toàn sử dụng nó như hợp đồng dân sự để giải quyết vấn đề.

Về bản chất, hợp đồng dân sự “tôi” và “anh” ký kết điều khoản với nhau, đều có điều khoản giữ bí mật, nếu bên nào tiết lộ cho bên thứ 3, bên đó sẽ phải bồi thường... Tuy nhiên, với hợp đồng BOT là dạng hợp đồng hành chính công phục vụ cho lợi ích Nhà nước và người dân. Quản lý hành chính công không thể bảo mật được, nó không phải là an ninh quốc gia, quốc phòng phải giữ bí mật. Việc duy trì bảo mật trong hợp đồng BOT là điều cực kỳ phi lý, cần được bãi bỏ.

Người dân và chủ đầu tư xung đột, ngoài phí cao, còn ở tính minh bạch? đặc biệt người dân không được giám sát suất đầu tư và tham gia giám sát thu phí. Điều này theo ông phải thay đổi?

- Tính minh bạch phải được ưu tiên hàng đầu, nó ảnh hưởng đến các nội dung hợp đồng. Đi sâu vào hợp đồng, có nhiều điểm không phù hợp. Tôi lấy ví dụ, như xác định tổng mức đầu tư của kiểm toán Nhà nước, tổng mức đầu tư vênh lên rất nhiều, nhiều chủ đầu tư không tiêu hết tiền đó. Nếu các đơn vị kiểm toán không làm rõ, thì phần không chi đó vẫn được tính vào chi phí vốn, tổng mức đầu tư và người dân vẫn phải trả tiền dù chủ đầu tư không bỏ tiền.

Tiếp theo nguyên tắc tính lưu lượng xe là bất cập, vẫn tính trên khảo sát của Cục Đường bộ và từ phía DN, điều này nảy sinh chủ đầu tư thu 10 chỉ báo 1, thực tế nó đã xảy ra ở cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ rồi. Điều này dẫn đến khoản rất lớn tiền của người dân hoàn toàn không trả cho con đường mà vào tay nhà đầu tư.

Chuyên gia chỉ rõ lỗ hổng rút tiền cực dễ của chủ đầu tư BOT đường bộ - 2

Dân đang bức xúc về cơ sở tính phí và thời gian tính phí, nhiều km đường cũ sửa lại vẫn thu phí như mới? Trong khi đó, người dân không hề được biết số tiền của các chủ đầu tư thu hàng ngày, số lượt phương tiện đi qua bao nhiêu để giám sát?

- Việc tính toán thu phí, theo tôi biết hiện không có cơ sở tính phí rõ ràng tại các trạm BOT và kiểm soát cách tính đó bởi người thụ hưởng. Trong các hợp đồng BOT, đàm phán giữa chủ đầu tư và cơ quan Nhà nước theo cách tính phí: Theo chất lượng mặt đường, theo thời gian và theo suất đầu tư.

Trước đây khi Nhà nước đầu tư, việc giám sát chi được giám sát kỹ, ví dụ: DN Nhà nước được giao làm được, họ có thuê thầu phụ, người cung cấp vật tư... hoạt động này hoàn toàn phải qua đấu thầu và giám sát của cơ quan Nhà nước.

Còn đối với BOT, chúng ta chỉ định đầu tư, tiếp theo nhà đầu tư lại sử dụng các dịch vụ không phải qua đấu thầu. Điều này có thể xảy ra hiện tượng có thể nhà đầu tư mua giá rất cao từ các công ty con, công ty liên kết và công ty sân sau.

Đây là những lỗ hổng và nguy cơ để tiền ra được một cách dễ dàng. Nhiều người nói là tiền chủ đầu tư, tư nhân, nhưng xét cho cùng cuối cùng vẫn là tiền của người dân, Nhà nước, người đi đường hoàn trả cả lãi suất.

Cũng về vấn đề này ông Nguyễn Xuân Thành, chuyên gia kinh tế Trường Đại học Fulbright Việt Nam chia sẻ với phóng viên Dân Trí nhiều quan điểm về các dự án BOT đường bộ đang bất cập hiện nay.

Theo ông Thành: Các quyết định đầu tư và cách thức điều chỉnh đầu tư BOT hiện nay không công khai, điều này nảy sinh kẽ hở và biến tướng BOT.

Nguyên tắc là hợp đồng đàm phán BOT đều phải công khai vì nó động chạm đến người dân và là chủ trương huy động vốn (cộng lãi suất) để đầu tư vào cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng đến xã hội, đến chi phí người dân phải gánh chịu.

Chủ đầu tư nói phải thu như vậy mới đủ bù chi phí, lãi vay nhưng thông tin, căn cứ nào để đưa ra quyết định đó lại không công khai. Câu chuyện người dân phản ứng ở trạm BOT Cai Lậy, theo tôi đó là phản ứng khôn khéo.

"Khi chọn lựa chủ đầu tư dự án BOT đường bộ, chúng ta đang chỉ định lựa chọn nhà đầu tư. Giải trình của cơ quan chức năng là dự án không đủ hấp dẫn, cuối cùng chỉ một nhà đầu tư tham gia. Rồi viện nguyên nhân do tình hình là cấp bách, ách tắc nên phải làm nhanh, gấp, tổ chức đấu thầu lâu, nên chỉ bắt buộc định lựa chọn nhà đầu tư", ông Thành nói.

Tuy nhiên, theo ông Thành, thực tế khi chào thầu, cơ quan Nhà nước đưa các điều kiện không hấp dẫn, thậm chí khó. Tuy nhiên, khi không có ai tham gia thầu, buộc phải chỉ định lựa chọn nhà đầu tư, thì vấn đề nảy sinh, các nhà đầu tư lập luận lại đòi hỏi các điều kiện, điều chỉnh, làm thêm hạng mục này và phí cao hơn...

Nguyễn Tuyền
(Thực hiện)

MỚI NHẤT
20 ngành độc quyền nhà nước: "Vì sao hạn chế tư nhân nhiều như vậy?"
20 ngành độc quyền nhà nước: "Vì sao hạn chế tư nhân nhiều như vậy?"

(Dân trí) - Nghị định về hàng hoá, dịch vụ và địa bàn thực hiện độc quyền Nhà nước trong hoạt động thương mại vừa được Bộ Công Thương đưa ra, có 20 ngành nghề độc quyền Nhà nước, không cho tư nhân tham gia đầu tư. Trong đó, đáng chú ý có hàng hoá, dịch vụ phục vụ mục đích quốc phòng, quản lý và khai thác đường sắt, xuất bản phẩm...

Thứ năm, 17/08/2017 - 11:45

Bất động sản nghỉ dưỡng tại Nha Trang thanh khoản gấp đôi
Bất động sản nghỉ dưỡng tại Nha Trang thanh khoản gấp đôi

Trong quý II/2017, lượng giao dịch sản phẩm bất động sản nghỉ dưỡng tại thị trường Nha Trang tăng gấp đôi quý I/2017, đạt 1.589 sản phẩm giao dịch, theo báo cáo của Hiệp hội Bất động sản Việt Nam

Thứ năm, 17/08/2017 - 11:35

Kỳ lạ gốc bàng đá trên 400 tuổi, người mua trả 35 tỷ đồng chưa bán ở Sóc Trăng
Kỳ lạ gốc bàng đá trên 400 tuổi, người mua trả 35 tỷ đồng chưa bán ở Sóc Trăng

(Dân trí) - Một cây bàng đá lâu năm, bỗng nhiên bị rụng lá rồi chết, sau đó được một người đàn ông ở Sóc Trăng mua về làm vật kỷ niệm với giá 35 triệu đồng. Thời gian gần đây có nhiều người đến xem và có người muốn mua lại nó với giá 35 tỷ đồng, nhưng chủ nhân gốc bàng đá vẫn không bán.

Thứ năm, 17/08/2017 - 11:30

Giá vàng bật tăng mạnh
Giá vàng bật tăng mạnh

(Dân trí) - Phiên giao dịch sáng nay 17/8, giá vàng giao ngay tại châu Á đảo chiều tăng hơn 5 USD đã kéo giá vàng trong nước tăng trên 100.000 đồng/lượng. Tuy nhiên, số lượng khách tham gia giao dịch khá mỏng theo nhu cầu cá nhân.

Thứ năm, 17/08/2017 - 10:32

1,33 tỷ cổ phiếu VPB chính thức niêm yết tại HoSE
1,33 tỷ cổ phiếu VPB chính thức niêm yết tại HoSE

Sáng nay (17/8), 1,33 tỷ cổ phiếu VPB của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) đã chính thức được niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE) với giá tham chiếu là 39.000 đồng/cổ phiếu.

Thứ năm, 17/08/2017 - 10:30

Dự án 8B Lê Trực: Cư dân "đòi nhà", xin được dọn vào ở
Dự án 8B Lê Trực: Cư dân "đòi nhà", xin được dọn vào ở

(Dân trí) - Khách hàng mua nhà tại dự án 8B Lê Trực kiến nghị sớm có biện pháp "thấu tình đạt lý" trong xử lý công trình để tạo điều kiện cho người mua sớm ổn định cuộc sống, cho người dân dọn vào ở.

Thứ năm, 17/08/2017 - 10:05

Khi khách hàng bảo hiểm được chăm sóc tốt hơn
Khi khách hàng bảo hiểm được chăm sóc tốt hơn

Các công ty bảo hiểm ngày càng nỗ lực giới thiệu nhiều đầu tư mới nhằm thấu hiểu nhu cầu và phục vụ khách hàng tốt hơn.

Thứ năm, 17/08/2017 - 10:00

Thủ tướng yêu cầu báo cáo việc "hồi sinh" mỏ sắt Thạch Khê
Thủ tướng yêu cầu báo cáo việc "hồi sinh" mỏ sắt Thạch Khê

(Dân trí) - Thủ tướng Chính phủ giao Bộ trưởng các Bộ Công Thương, Tài nguyên và Môi trường, Kế hoạch và Đầu tư và Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh nghiên cứu và báo cáo đề xuất Chính phủ liên quan tới việc khai thác mỏ sắt Thạch Khê.

Thứ năm, 17/08/2017 - 09:30

Đà Nẵng lần đầu xuất hiện dự án 100% view biển trực diện
Đà Nẵng lần đầu xuất hiện dự án 100% view biển trực diện

Nhờ vào lối thiết kế kiến trúc giật cấp độc đáo giữa các biệt thự, Pan Pacific Danang Resort - tên thương mại Vanesea Field trở thành dự án nghỉ dưỡng cao cấp đầu tiên trên bờ biển Miền Trung sở hữu tỉ lệ 100% view biển trực diện từ mọi điểm nhìn.

Thứ năm, 17/08/2017 - 09:15

Vụ chung cư "mọc" thêm tầng: Không chấp nhận biến của chung thành riêng
Vụ chung cư "mọc" thêm tầng: Không chấp nhận biến của chung thành riêng

(Dân trí) - Theo các chuyên gia pháp lý, việc chủ đầu tư chung cư tự ý thay đổi quy hoạch và thiết kế thì cần phải đạt 100% ý kiến đồng thuận của cư dân; mặt khác, cần tính đến khả năng chịu lực của tòa nhà cũng như các tiện ích đi kèm như bãi đậu xe, thang máy...

Thứ năm, 17/08/2017 - 08:07

Mobiado Grand 7/7 Plus – Ngôn ngữ thiết kế đẳng cấp
Mobiado Grand 7/7 Plus – Ngôn ngữ thiết kế đẳng cấp

Thiết kế của Mobiado Grand 7/7Plus mở ra hành trình văn hóa độc nhất vô nhị - nơi những tác phẩm nghệ thuật luôn sống mãi cùng thời gian.

Thứ năm, 17/08/2017 - 08:00

Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát kỹ tăng thuế giá trị gia tăng lên 11-12%
Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát kỹ tăng thuế giá trị gia tăng lên 11-12%

(Dân trí) - ​Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ vừa có ý kiến về đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân và Luật Thuế tài nguyên.

Thứ năm, 17/08/2017 - 07:30

ĐÁNG QUAN TÂM
“Dân còn nghèo nhưng giá thuốc cao ngất ngưởng!”
“Dân còn nghèo nhưng giá thuốc cao ngất ngưởng!”

(Dân trí) - “Người dân còn nghèo, đời sống khó khăn nhưng giá thuốc thì cao ngất ngưởng, đặc biệt là thuốc biệt dược. Chính phủ quyết tâm giảm từ 10-15% thông qua đấu thầu thuốc, mở rộng các hình thức đấu thầu để nâng cao tính cạnh tranh và kiểm soát chặt chẽ” - Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cho biết.

Thứ năm, 17/08/2017 - 05:20

Roshen: Thương hiệu bánh kẹo Top 24 thế giới tiến mạnh vào Việt Nam
Roshen: Thương hiệu bánh kẹo Top 24 thế giới tiến mạnh vào Việt Nam

Roshen - tập đoàn bánh kẹo đứng thứ 24 trong top 100 thương hiệu lớn trên thế giới cùng lĩnh vực. Sản phẩm của Roshen có mặt tại nhiều quốc gia như: Mỹ, Canada, Châu Âu, Israel, Georgia, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc…và hiện nay đã tiến mạnh vào thị trường Việt Nam.

Thứ năm, 17/08/2017 - 05:15

Cổ phiếu VPBank "hút" nhà đầu tư ngoại ngay trước "giờ G"
Cổ phiếu VPBank "hút" nhà đầu tư ngoại ngay trước "giờ G"

Sáng nay 17/8, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng - VPBank (VPB) sẽ niêm yết hơn 1,3 tỷ cổ phiếu trên HoSE với giá khởi điểm 39.000 đồng/cổ phiếu. Hiện nhà đầu tư nước ngoài đã đặt hơn 1,2 tỷ USD mua cổ phiếu VPBank - kỷ lục chưa từng có và khó bị phá vỡ trong tương lai.

Thứ năm, 17/08/2017 - 05:10

Rau Đà Lạt khan hàng, tăng giá cao
Rau Đà Lạt khan hàng, tăng giá cao

(Dân trí) - Mưa lớn kéo dài khiến nhiều diện tích rau, hoa tại Đà Lạt bị ngập úng, hư hại nặng trong khi thị trường đang tiêu thụ mạnh, đẩy giá các mặt hàng nông sản này tăng chóng mặt.

Thứ năm, 17/08/2017 - 05:00

Tạm giữ nhiều quần áo nghi giả nhãn hiệu nổi tiếng
Tạm giữ nhiều quần áo nghi giả nhãn hiệu nổi tiếng

(Dân trí) - Tiến hành kiểm tra một hộ kinh doanh sỉ quần áo có quy mô lớn trên địa bàn phường Linh Chiểu, quận Thủ Đức (TP.HCM), Đội Quản lý Thị trường 2A phát hiện nhiều hàng hóa nghi giả, nhái thương hiệu của những hãng thời trang nổi tiếng thế giới.

Thứ tư, 16/08/2017 - 08:20

VTVcab được lùi thời gian cổ phần hoá
VTVcab được lùi thời gian cổ phần hoá

(Dân trí) - Phó Thủ tướng đồng ý Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) kéo dài thời hạn hoàn thành bán cổ phần lần đầu đến ngày 30/9/2017 và không phải điều chỉnh lại giá trị doanh nghiệp tại thời điểm 31/12/2015 đã được Đài Truyền hình Việt Nam công bố.

Thứ tư, 16/08/2017 - 07:10

Thực hư chuyện thương nhân Trung Quốc "lũng đoạn" thị trường hồ tiêu Việt
Thực hư chuyện thương nhân Trung Quốc "lũng đoạn" thị trường hồ tiêu Việt

(Dân trí) - Bộ Công Thương cho biết, hiện chưa phát hiện tình trạng thương nhân nước ngoài “đạo diễn”, “múa tay trong bị”, “thao túng” giá hồ tiêu như thông tin phản ánh trên một số báo.

Thứ tư, 16/08/2017 - 07:04

Tài sản gia đình Thứ trưởng Hồ Thị Kim Thoa giảm gần một nửa sau 1 năm
Tài sản gia đình Thứ trưởng Hồ Thị Kim Thoa giảm gần một nửa sau 1 năm

(Dân trí) - Tài sản của gia đình bà Hồ Thị Kim Thoa thông qua việc nắm giữ cổ phiếu DQC đã giảm 96,6 tỷ đồng trong vòng 1 tháng và giảm hơn 435 tỷ đồng trong vòng 1 năm qua.

Thứ tư, 16/08/2017 - 03:21

Infographic: BOT Cai Lậy, một vốn bao nhiêu lời?
Infographic: BOT Cai Lậy, một vốn bao nhiêu lời?

Mặc cho dư luận và tài xế phản đối, bất chấp việc đặt trạm thu phí ngay trên QL1, bỏ qua hàng loạt bất hợp lý và chấp nhận ngồi đếm tiền lẻ tài xế bỏ chai nhựa trả phí… Trạm BOT Cai Lậy (Tiền Giang) đã bỏ một vốn thu để thu bao nhiêu lời?

Thứ tư, 16/08/2017 - 02:30

Phản đối tăng chiết khấu, tài xế GrabBike nhận cuốc rồi nhờ khách hủy
Phản đối tăng chiết khấu, tài xế GrabBike nhận cuốc rồi nhờ khách hủy

(Dân trí) - Sau khi việc book (đặt chuyến) ảo gây ảnh hưởng nhiều tới những tài xế khác, các tài xế GrabBike lại sử dụng "chiêu" mới để tỏ ý phản đối ý định tăng chiết khấu của Grab.

Thứ tư, 16/08/2017 - 02:20

Nguy cơ “trắng tay” khi cho vay qua mạng internet
Nguy cơ “trắng tay” khi cho vay qua mạng internet

(Dân trí) - Không chỉ người vay bị ép lãi suất "cắt cổ", những người tham gia cho vay trên các hệ thống giao dịch cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ "trắng tay". Nguyên nhân do chưa được pháp luật thừa nhận và tỉ lệ bị "xù" khá cao.

Thứ tư, 16/08/2017 - 01:40

Một dự án được trả chậm trong 6 năm
Một dự án được trả chậm trong 6 năm

Một công ty bất động sản đã đưa ra thương thức thanh toán rất đặc biệt: Chỉ thanh toán 30% là được nhận nhà, phần còn lại thanh toán 1%/tháng (tương đương 17 – 19 triệu đồng). Chính sách mới này được rất nhiều khách hàng quan tâm.

Thứ tư, 16/08/2017 - 01:39