Các ngân hàng Trung Quốc thu tỷ USD từ một thói quen của người dân nước này

Trong khi giới đầu tư phương Tây tỏ ra dè dặt, người dân tại các quốc gia châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, lại đang miệt mài tích trữ vàng.

Làn sóng gom tài sản phòng thủ này không chỉ giữ nhịp cho thị trường toàn cầu giữa những biến động địa chính trị, mà còn tạo ra một "mỏ vàng" đúng nghĩa cho hoạt động kinh doanh của ngành ngân hàng.

Mảng kinh doanh tỷ USD lộ diện

Nhu cầu đầu tư vàng của người dân Trung Quốc tăng vọt trong năm qua đã trực tiếp thúc đẩy mảng kinh doanh kim loại quý của các ngân hàng thương mại bước vào giai đoạn bùng nổ.

Theo dữ liệu từ Yicai, báo cáo tài chính năm của 13 ngân hàng lớn cho thấy tổng tài sản kim loại quý của các đơn vị này đã vượt mốc 1.000 tỷ nhân dân tệ (tương đương 146,5 tỷ USD). Đáng chú ý, có tới 6 ngân hàng ghi nhận quy mô tài sản trong mảng này tăng gấp đôi so với năm 2024. Giới chuyên gia nhận định, lực cầu mua vàng từ người dân chính là động lực cốt lõi.

Báo cáo thường niên của Ngân hàng Tiết kiệm Bưu điện Trung Quốc cho biết, giá trị giao dịch trong chương trình tích lũy vàng đã tăng tới 270% trong năm 2025, kéo theo doanh thu tăng hơn 160%.

Các ông lớn khác cũng ghi nhận những con số bứt phá. Doanh thu bán kim loại quý của Ngân hàng Giao thông tăng 33%, trong khi Ngân hàng Trung Quốc tăng 114%.

Quy mô tài sản kim loại quý tại Ngân hàng Phát triển Phố Đông Thượng Hải (SPDB) đạt 82,4 tỷ nhân dân tệ, tăng 257% và tại ngân hàng Ping An cũng đạt 30,9 tỷ nhân dân tệ, tăng 145%.

Sự sôi động của thị trường mang lại nguồn thu khổng lồ từ phí dịch vụ. Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC) ghi nhận 111,2 tỷ nhân dân tệ (khoảng 16,3 tỷ USD) thu nhập ròng từ phí và hoa hồng, tăng thêm 1,8 tỷ nhân dân tệ so với năm trước.

Dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cho thấy nhà đầu tư Trung Quốc đã mua mức kỷ lục 432 tấn vàng thỏi và tiền xu trong năm 2025, tăng 28%. Hiệp hội Vàng Trung Quốc cũng xác nhận tổng tiêu thụ vàng thỏi và tiền xu đạt 504,2 tấn, tăng 35%.

Châu Á "gánh" lực cầu toàn cầu

Sự bùng nổ tại Trung Quốc chỉ là một phần của bức tranh lớn. Theo dữ liệu từ Beincrypto, các thị trường mới nổi đã đóng góp khoảng 70% tổng nhu cầu vàng toàn cầu trong thập kỷ qua.

Dữ liệu từ The Kobeissi Letter chỉ ra Trung Quốc hiện là quốc gia tiêu thụ vàng lớn nhất, chiếm 27% nhu cầu toàn cầu. Bất chấp giá vàng nội địa có thời điểm suy giảm, nhu cầu của nhà đầu tư Trung Quốc vẫn không suy yếu.

Chỉ tính riêng trong tháng 3, khi chỉ số chứng khoán CSI300 giảm 6% và đồng nội tệ mất giá 0,8% so với USD, dòng tiền trú ẩn an toàn vẫn ồ ạt tìm đến vàng. Thị trường thậm chí ghi nhận hoạt động "bắt đáy" trong nửa đầu tháng.

Cùng lúc, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) kéo dài chuỗi mua vàng liên tiếp lên 17 tháng tính đến tháng 3, mua thêm 7 tấn trong quý I, nâng tổng dự trữ lên 2.313 tấn.

Đứng thứ hai là Ấn Độ với 21% nhu cầu toàn cầu. Theo Hiệp hội Công nghiệp và Thương mại Ấn Độ (ASSOCHAM), các hộ gia đình nước này đang nắm giữ lượng vàng trị giá khoảng 5.000 tỷ USD, cao hơn tổng dự trữ của 10 ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới cộng lại. WGC ước tính khối tài sản này vào khoảng 25.000 tấn, chiếm gần 56% GDP danh nghĩa dự kiến của Ấn Độ năm 2026.

Sự áp đảo của châu Á khiến phương Tây trở nên lép vế. Bắc Mỹ hiện chỉ chiếm 11% nhu cầu vàng toàn cầu, trong khi châu Âu chiếm 12%. Về nguồn cung, sản lượng khai thác mỏ chiếm 74% toàn cầu, dẫn đầu là châu Phi (26%), châu Á (19%), các quốc gia SNG và Mỹ Latinh (mỗi khu vực 15%), và Bắc Mỹ (14%).

Thận trọng siết van trước rủi ro

Dù mảng kinh doanh kim loại quý đang mang lại biên lợi nhuận lớn, các ngân hàng vẫn bắt đầu có động thái phòng thủ.

Ông Zhu Guangyue, chuyên gia phân tích tại Guozheng Securities, cho biết các nhà băng đang tăng cường cảnh báo rủi ro và siết lại hoạt động giao dịch. Cụ thể, ICBC đã nâng mức mua tối thiểu trong chương trình tích lũy vàng từ 650 nhân dân tệ lên 1.300 nhân dân tệ. Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc (CCB) cũng nâng mức này lên 1.500 nhân dân tệ.

Về xu hướng giá, ông Qu Rui, Phó giám đốc nghiên cứu tại Golden Credit Rating International, nhận định triển vọng dài hạn được dẫn dắt bởi 3 yếu tố, bao gồm rủi ro địa chính trị và áp lực tài khóa Mỹ, giá năng lượng tăng cùng khả năng giảm lãi suất và xu hướng gia tăng dự trữ của các ngân hàng trung ương.

Dù giá vàng đã giảm khoảng 10% kể từ khi xung đột Mỹ - Iran nổ ra do giá dầu tăng khiến nhà đầu tư tạm đứng ngoài, nền tảng của thị trường vẫn rất vững chắc. Ông Qu cảnh báo giá vàng có thể xen kẽ các đợt tăng giảm với biên độ lớn trong ngắn hạn, nhưng nhu cầu bền vững từ các thị trường mới nổi tiếp tục là bệ đỡ. "Câu chuyện lớn" về lực cầu khổng lồ từ phương Đông vẫn chưa hề thay đổi.