Phát hiện mối liên hệ giữa số con và tốc độ lão hóa sinh học của mẹ

Nghiên cứu do nhóm khoa học tại Trường Đại học Helsinki (Phần Lan) thực hiện. 

Họ cũng lưu ý rằng những phát hiện này không nên được coi là lời khuyên về sức khỏe cho từng cá nhân. Thay vào đó, đây là mối liên hệ ở cấp độ tổng thể, phù hợp với các lý thuyết gần đây về sinh học tiến hóa.

Ví dụ, lý thuyết về sử dụng cơ thể một lần cho rằng cuộc sống của chúng ta là sự cân bằng giữa sinh sản và sinh tồn. Vì thế, nếu sử dụng nhiều nguồn lực hơn cho sinh sản, thì sẽ còn lại ít hơn cho sinh tồn.

"Từ góc nhìn sinh học tiến hóa, các sinh vật đều có nguồn lực hạn chế như thời gian và năng lượng", nhà sinh vật học Mikaela Hukkanen ở Trường đại học Helsinki cho biết.

"Khi một lượng lớn năng lượng được đầu tư vào sinh sản, năng lượng đó sẽ bị lấy đi khỏi các cơ chế duy trì và sửa chữa cơ thể, điều này có thể làm giảm tuổi thọ".

Hầu hết các nghiên cứu trước đây chỉ xem xét một hoặc hai biến số riêng lẻ - chẳng hạn như tuổi mà người phụ nữ sinh con đầu lòng, hoặc tổng số con của cô ấy.

Các nhà nghiên cứu đứng sau nghiên cứu mới này đã xây dựng một bức tranh toàn diện hơn về lịch sử sinh con và tỷ lệ tử vong, thông qua phân tích dữ liệu trên 14.836 phụ nữ đều là chị em sinh đôi (để giúp giảm thiểu ảnh hưởng của các yếu tố di truyền).

Một nhóm nhỏ gồm 1.054 người tham gia cũng được đánh giá về các dấu hiệu lão hóa sinh học.

Những người tham gia được chia thành bảy nhóm, dựa trên số con mà họ đã sinh và thời điểm sinh con.

Về mặt thống kê, những người chưa sinh con hoặc thuộc nhóm có số con trung bình cao nhất (6,8 con) có nguy cơ lão hóa sinh học và tử vong cao hơn.

Phụ nữ sinh con sớm cũng cho thấy dấu hiệu lão hóa sinh học nhanh hơn và tuổi thọ ngắn hơn, nhưng sự khác biệt này hầu như biến mất sau khi kiểm soát các yếu tố khác, như tiêu thụ rượu và chỉ số khối cơ thể (BMI). Tuy nhiên, kết quả đối với phụ nữ không có con và phụ nữ có nhiều con vẫn đúng ngay cả sau khi tính đến các yếu tố khác.

Các dấu hiệu lão hóa sinh học và nguy cơ tử vong thấp nhất xảy ra ở nhóm có số con trung bình (khoảng hai đến ba) và trong số những người mang thai ở độ tuổi từ 24 đến 38.

Lý thuyết về cơ thể sử dụng một lần không giải thích được tại sao việc không có con lại liên quan đến kết quả kém hơn. Các nhà nghiên cứu cho rằng các biến số không được đo lường ở đây, như các bệnh lý có sẵn, có thể ảnh hưởng đến cả việc sinh con và sức khỏe ở tuổi già.

"Một người có tuổi sinh học cao hơn tuổi theo lịch có nguy cơ tử vong cao hơn", nhà nghiên cứu về di truyền học Miina Ollikainen ở Trường đại học Helsinki cho biết. "Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy những lựa chọn trong cuộc sống để lại dấu ấn sinh học lâu dài có thể đo lường được rất lâu trước khi tuổi già đến".

"Trong một số phân tích của chúng tôi, việc sinh con ở độ tuổi trẻ cũng có liên quan đến quá trình lão hóa sinh học. Điều này cũng có thể liên quan đến lý thuyết tiến hóa, vì chọn lọc tự nhiên có thể ưu tiên sinh sản sớm hơn, dẫn đến thời gian thế hệ ngắn hơn, ngay cả khi điều đó kéo theo những chi phí liên quan đến sức khỏe do lão hóa gây ra".

Điều quan trọng cần lưu ý là những số liệu thống kê này không cho thấy mối quan hệ nhân quả trực tiếp, mà chỉ là mối liên hệ giữa một nhóm lớn người. Mối liên hệ đó có thể được sử dụng để phát triển thêm các nghiên cứu sinh học và định hướng các chiến lược y tế công cộng.

Tuy nhiên, như các nhà nghiên cứu đã nhấn mạnh, rất nhiều yếu tố khác ảnh hưởng đến cả tuổi thọ và quá trình lão hóa sinh học. Nghiên cứu này cũng nên được xem xét trong bối cảnh các nghiên cứu khác cho thấy lợi ích của việc làm cha mẹ.

"Do đó, một người phụ nữ không nên thay đổi kế hoạch hoặc mong muốn của mình về việc có con dựa trên những phát hiện này", bà Ollikainen nói.