NASA công bố thay đổi lớn trong kế hoạch đưa con người lên Mặt Trăng

Trong khi chúng ta chờ đợi chuyến bay Artemis II lịch sử với phi hành gia người Canada Jeremy Hansen trên tàu thì NASA đã công bố những thay đổi lớn đối với chương trình Artemis.

Chuyến bay dự kiến tiếp theo, Artemis III, sẽ không còn đưa con người lên bề mặt Mặt Trăng nữa, mà thay vào đó sẽ là một loạt các thử nghiệm công nghệ trên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp. Artemis IV sẽ là lần đầu tiên con người đặt chân lên Mặt Trăng, vào khoảng năm 2028.

Vì sao lại có những thay đổi này?

Những chậm trễ gần đây đối với sứ mệnh Artemis II là những thách thức mà toàn bộ chương trình Artemis đã phải đối mặt trong nhiều năm qua.

Sau sự cố ban đầu do rò rỉ hydro lỏng xảy ra trong buổi diễn tập thử nghiệm vào ngày 3 tháng 2, các vấn đề khác đối với Artemis II lại phát sinh trong buổi diễn tập thử nghiệm thứ hai từ ngày 19 đến 20 tháng 2. Kết quả là, ngày phóng sớm nhất hiện nay là ngày 1 tháng 4.

Như vậy sẽ hơn ba năm kể từ Artemis đầu tiên. Khoảng thời gian dài giữa các chuyến bay như vậy hạn chế khả năng cải tiến hệ thống một cách nhanh chóng và đồng nghĩa với việc các vấn đề tương tự (ví dụ: rò rỉ nhiên liệu) cứ liên tục tái diễn.

Với việc mất hơn 4.000 nhân viên – khoảng 20% ​​lực lượng lao động – vào năm 2025, NASA cũng đang phải đối mặt với những thách thức đáng kể về nguồn nhân lực, gây thêm áp lực cho chương trình Artemis.

Những thách thức này dường như đã được người đứng đầu mới của NASA, ông Jared Isaacman, nhận ra. Ông đã viết trong một bài đăng gần đây trên mạng xã hội rằng "những ngày NASA phóng tên lửa lên Mặt Trăng cứ 3 năm một lần đã kết thúc."

Một phần quan trọng của kế hoạch liên quan đến việc tiêu chuẩn hóa "tầng trên" của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) – đây là phần của tên lửa đẩy tàu vũ trụ từ quỹ đạo Trái Đất thấp lên Mặt Trăng.

Chương trình Artemis được hồi sinh

Đã có rất nhiều tin tức lan truyền kể từ khi NASA công bố về sự thay đổi lớn trong chương trình Artemis, nhiều trong số đó đề cập đến việc "hủy bỏ" sứ mệnh Artemis III.

Đây không phải là sự phản ánh công bằng hoặc chính xác về các kế hoạch mới. Nhiều người cho rằng các kế hoạch mới không chỉ thực tế hơn mà còn rất thú vị.

Đúng là Artemis III sẽ không phải là chuyến đổ bộ đầu tiên của con người lên Mặt Trăng kể từ Apollo 17 năm 1972. Thay vào đó, sứ mệnh này sẽ phóng tàu vũ trụ Orion chở các phi hành gia lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, nơi họ sẽ tiến hành thử nghiệm trong không gian các công nghệ quan trọng, bao gồm hệ thống hỗ trợ sự sống, hệ thống đẩy và hệ thống liên lạc.

Trong khi ở trên quỹ đạo, người ta cũng hy vọng rằng Orion sẽ gặp gỡ và kết nối với một hoặc cả hai tàu đổ bộ Mặt Trăng do các công ty SpaceX và Blue Origin chế tạo. Điều này hợp lý, vì kế hoạch Artemis ban đầu đã đi thẳng từ Artemis II xuống bề mặt mà không thử nghiệm các khía cạnh quan trọng này của sứ mệnh.

Phi hành đoàn cũng có thể thử nghiệm bộ đồ du hành vũ trụ mới do Axiom Space thiết kế, điều này rất quan trọng vì những bộ đồ này chưa từng được sử dụng trong một chuyến bay thực tế nào.

Do đó, kế hoạch mới này thực sự làm giảm rủi ro và tăng khả năng thành công của một nhiệm vụ đưa con người lên bề mặt Mặt Trăng vào năm 2028 – Artemis IV thay vì Artemis III.

Phần thú vị và bất ngờ nhất trong thông báo gần đây là NASA sẽ cố gắng không chỉ một mà là hai lần đổ bộ lên Mặt Trăng vào năm 2028, và sau đó là một sứ mệnh mỗi năm. Đột nhiên, điều này trở nên giống với chương trình Apollo hơn, chương trình đã phóng 11 sứ mệnh có người lái trong bốn năm.

Kế hoạch về Trạm không gian Lunar Gateway

Một điều đáng chú ý là trong thông báo tuần trước, NASA không hề nhắc đến Lunar Gateway. Đây là trạm không gian nhỏ sẽ quay quanh Mặt Trăng như một phần của chương trình Artemis.

Theo kế hoạch ban đầu, cuộc đổ bộ lên Mặt Trăng lần thứ hai, Artemis IV, dự định sẽ đi xuống bề mặt Mặt Trăng thông qua Lunar Gateway.

Trạm không gian Lunar Gateway rất quan trọng đối với Canada vì nó sẽ là nơi đặt cánh tay robot Canadarm3. Như tên gọi đã gợi ý, Canadarm3 là cánh tay robot thế hệ tiếp theo của Canada và là khoản đóng góp trị giá 2 tỷ đô la cho chương trình Artemis.

Nó được xây dựng dựa trên di sản robot của Canada từ Canadarm và Canadarm2, nhưng tiên tiến hơn nhiều, tích hợp trí tuệ nhân tạo - điều cần thiết do khoảng cách hoạt động của nó so với Trái Đất.

Trong khi NASA đang lên kế hoạch cho các chuyến bay lên bề mặt Mặt Trăng lần thứ hai và các lần tiếp theo, rất có thể vì lợi ích của chương trình không gian Canada mà Lunar Gateway với cánh tay robot Canadarm3 vẫn sẽ được đưa vào kế hoạch.