Bức tranh tài nguyên dồi dào của Iran: Dầu mỏ chỉ là một phần

Quốc gia nằm ở Trung Đông được biết đến là sở hữu một trong những nền tài nguyên khoáng sản phong phú, với hàng chục loại khoáng sản kim loại và phi kim có quy mô đáng kể trên phạm vi toàn cầu.

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Iran (GSI), quốc gia này hiện có khoảng 55 tỷ tấn trữ lượng khoáng sản đã được xác nhận, với khả năng tăng lên hơn 100 tỷ tấn nếu các chương trình thăm dò tiếp tục mở rộng.

Iran cũng được ghi nhận có khoảng 80 loại khoáng sản khác nhau, đưa nước này vào nhóm các quốc gia giàu tài nguyên khoáng sản hàng đầu thế giới.

Quy mô tài nguyên này khiến Iran trở thành một trong những trung tâm khoáng sản quan trọng của khu vực Trung Đông.

Theo dữ liệu tổng hợp của Reuters, quốc gia này có khoảng 7.000 mỏ khoáng sản với tổng trữ lượng hàng chục tỷ tấn, trải rộng trên nhiều vùng địa chất khác nhau.

Sự đa dạng khoáng sản hiếm có

Cụ thể, theo báo cáo của Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), Iran sở hữu trữ lượng đáng kể của nhiều khoáng sản công nghiệp quan trọng như barit, thạch cao, fluorit và feldspar, với một số loại nằm trong nhóm lớn nhất thế giới.

Ngoài các khoáng sản công nghiệp, Iran cũng có nguồn kim loại phong phú gồm đồng, sắt, vàng, mangan, crom và kẽm. Sự đa dạng này có liên quan trực tiếp đến cấu trúc địa chất đặc biệt của khu vực.

Iran nằm ở vùng tiếp giáp giữa mảng kiến tạo Ả Rập và mảng Á - Âu, nơi các quá trình va chạm kiến tạo kéo dài hàng triệu năm đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành các mỏ kim loại quy mô lớn.

Nhờ đặc điểm địa chất này, khoáng sản của Iran phân bố rộng khắp lãnh thổ, từ các dãy núi phía bắc đến vùng cao nguyên trung tâm khô hạn.

Trong số các kim loại của Iran, đồng được xem là khoáng sản có ý nghĩa chiến lược đặc biệt.

Theo phân tích của S&P Global Commodity Insights, quốc gia này sở hữu khoảng 2,6 tỷ tấn trữ lượng đồng, tương đương khoảng 5% trữ lượng đồng đã biết trên toàn cầu (thuộc nhóm quốc gia có nguồn tài nguyên đồng lớn nhất thế giới).

Đồng là kim loại thiết yếu đối với nền kinh tế hiện đại, được sử dụng rộng rãi trong sản xuất dây dẫn điện, thiết bị điện tử và hệ thống năng lượng tái tạo. 

Các tổ hợp khai thác và luyện đồng lớn của Iran như Sarcheshmeh, Miduk và Sungun tạo thành nền tảng cho ngành công nghiệp kim loại màu của quốc gia này.

Iran cũng sở hữu nguồn quặng sắt lớn, đóng vai trò quan trọng đối với ngành luyện kim nội địa, với trữ lượng quặng sắt của Iran vào khoảng 3,8 tỷ tấn, tương đương gần 2% trữ lượng toàn cầu.

Các mỏ lớn như Chadormalu, Gol Gohar và Sangan là những trung tâm khai thác quặng sắt quan trọng của quốc gia này. Nguồn quặng sắt dồi dào đã giúp Iran phát triển ngành sản xuất thép quy mô lớn trong khu vực Trung Đông.

Ngoài ra, theo S&P Global Commodity Insights, trữ lượng kẽm của Iran ước tính khoảng 15 triệu tấn kim loại, tập trung chủ yếu tại các mỏ Angouran và Mehdiabad.

Các kim loại này có vai trò quan trọng trong sản xuất hợp kim, pin và vật liệu chống ăn mòn, khiến chúng trở thành những tài nguyên có giá trị công nghiệp cao.

Iran cũng sở hữu nhiều loại khoáng sản khác như mangan, crom và than đá, góp phần tạo nên cơ cấu tài nguyên đa dạng của quốc gia này.

Theo dữ liệu tổng hợp của Reuters, trữ lượng vàng đã xác định của Iran vào khoảng 250 tấn, phân bố ở nhiều khu vực trong nước.

Mặc dù sản lượng vàng của Iran không lớn so với các quốc gia khai thác hàng đầu, kim loại quý này vẫn là một phần quan trọng trong cơ cấu tài nguyên của nước này.

Đặc biệt, Iran hiện là nhà sản xuất dầu lớn thứ 3 trong Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), sau Saudi Arabia và Iraq.

Theo báo cáo mới nhất của OPEC, sản lượng dầu của Iran đạt khoảng 3,3 triệu thùng/ngày vào tháng 12/2025.

Trữ lượng dầu đã được chứng minh ở mức 208,6 tỷ thùng, đưa Iran vào nhóm quốc gia giàu hydrocarbon hàng đầu thế giới.

Đồng thời, do nằm ở giao điểm Tây Á, tiếp giáp nhiều quốc gia khiến Iran kiểm soát bờ bắc eo biển Hormuz, đây là tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu/ngày, tương đương gần 1/5 thương mại dầu mỏ toàn cầu.

Tiềm năng tài nguyên chưa khai thác hết

Dù được xem là một trong những quốc gia giàu khoáng sản nhất thế giới, ngành khai khoáng Iran vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng do hạn chế về đầu tư và công nghệ.

Iran nổi bật bởi ba đặc điểm chính gồm trữ lượng lớn, sự đa dạng khoáng sản và tiềm năng chưa được khai thác đầy đủ. Các khảo sát địa chất cho thấy quốc gia này sở hữu hàng chục tỷ tấn khoáng sản đã được xác nhận, với hàng nghìn mỏ phân bố trên phạm vi rộng khắp lãnh thổ.

Trong bối cảnh nhu cầu kim loại phục vụ công nghiệp và công nghệ cao ngày càng gia tăng, nguồn tài nguyên khoáng sản của Iran được đánh giá có thể đóng vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng nguyên liệu toàn cầu.