Hạt nhựa siêu nhỏ: Ô nhiễm rất to!

Dân trí Mỗi năm, con người sản xuất ra hơn 300 triệu tấn nhựa. Gần một năm sau, một nửa số nhựa này trở thành rác thải. Hạt nhựa vi mô là loại rác thải gây ô nhiễm môi trường sống, đặc biệt là các đại dương, và gây ra nhiều tác hại lên sức khỏe con người.

Hạt nhựa siêu nhỏ: Ô nhiễm rất to! - 1

Định danh hạt nhựa siêu nhỏ

Theo Cơ quan Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ (National Oceanic and Atmospheric Administration, NOAA), hạt nhựa siêu nhỏ, vi mô (microplastic) là những mảnh nhựa rất nhỏ, chiều dài dưới 5 milimét. Hạt nhựa vi mô xâm nhập vào hệ sinh thái từ nhiều nguồn khác nhau, như đồ dùng bằng nhựa, mỹ phẩm, quần áo Hvà sản phẩm công nghiệp…

Theo nguồn gốc, hạt nhựa vi mô có thể có 3 nhóm xuất xứ:

(1) Hạt nhựa vi mô sơ cấp (nguyên phát), là các hạt nhựa vi mô có sẵn ở trong các sản phẩm tiêu dùng như kem đánh răng, sữa rửa mặt và mỹ phẩm, hoặc trong công nghệ phun khí để làm sạch rỉ rét, sơn keo ở máy móc, động cơ, vỏ thuyền….;

(2) Hạt nhựa vi mô thứ cấp (thứ phát), là những mảnh nhựa rất nhỏ sản sinh từ sự phân hủy của các mảnh vụn nhựa lớn hơn, do các tác nhân vật lý, sinh học và hóa học; và

(3) Hạt nhựa vi mô từ các nguồn khác như phát thải phụ phẩm, bụi trong quá trình hao mòn của hai loại vi hạt nhựa sơ và thứ cấp như sợi nhựa vi mô khi giặt quần áo, đồ chơi bằng nhựa, hạt nhựa cao su do lốp xe hao mòn….

Đồ chơi là nguồn ô nhiễm hạt nhựa vi mô cho trẻ em
Đồ chơi là nguồn ô nhiễm hạt nhựa vi mô cho trẻ em

Tác hại của hạt nhựa vi mô

Trong không khí, hạt nhựa vi mô này vào trong nhu mô phổi hoặc đi vào dòng máu khi cơ thể và không thể thoát ra ngoài. Trẻ sơ sinh, nhũ nhi bò trên sàn là dễ bị tổn thương nhất.

Hạt nhựa siêu nhỏ: Ô nhiễm rất to! - 3

Hạt nhựa vi mô cũng là loại bụi đường hô hấp khi con người hít thở vào. Vì hạt nhựa vi mô có đường kính trên 10 micromet nên thường được hệ thống chất nhầy, lông mao đường hô hấp trên bắt giữ và loại trừ ra qua hắt hơi, ho, xỉ mũi, khạc đàm nhầy…Nếu hạt nhựa vi mô nhỏ hơn, chúng tiến sâu hơn và mắc kẹt vào các phế nang và đào thải ra khó, chậm, nên tích lũy lại gây các bệnh hô hấp gọi là bệnh bụi phổi (pneumoconiosis) như bụi sợi vải (byssinosis, brown lung disease)…

Hạt nhựa siêu nhỏ: Ô nhiễm rất to! - 4

Nhiều hạt nhựa vi mô cũng vào cơ thể con người khi uống nước đóng chai hoặc ăn cá từ các đại dương bị ô nhiễm các loại hạt nhựa vi mô từ trong môi trường sống của chúng trước đó.

Hạt nhựa siêu nhỏ: Ô nhiễm rất to! - 5
Hạt nhựa siêu nhỏ: Ô nhiễm rất to! - 6

Các nghiên cứu mới cho thấy, con muỗi có thể hấp thu hạt nhựa vi mô từ khi chúng còn giai đoạn cung quăng, các hạt này tồn tại trong cơ thể muỗi trưởng thành và lan truyền qua chim và các các sinh vật ăn côn trùng khác.

Tùy theo đường vào và kích thước hạt nhựa siêu nhỏ, con người khi bị ô nhiễm chúng cơ thể có thể mắc một số bệnh hô hấp, tim mạch, nội tiết chuyển hóa cũng như rối loạn nhiễm sắc thể gây nên các dạng ung thư….

Đôi điều bàn luận

Trên thế giới, mỗi năm có hơn 300 triệu tấn nhựa được sản xuất, một nửa số nhựa này lại trở thành rác thải trong gần một năm sau. Năm 2014, các nhà khoa học ước tính, các đại dương phải nhận khoảng 12,7 triệu tấn rác thải nhựa hàng năm, trong đó có từ 15 đến 51 nghìn tỷ mảnh nhựa vi mô, với trọng lượng ước tính từ 93 đến 236 ngàn tấn.

Trong số các sản phẩm nhựa được sản xuất, chỉ có 9% được tái chế; 91% còn lại là chất thải đổ vào không khí, đất và nước. Kết cục là, thế giới đang phải chịu áp lực với lượng chất thải từ các sản phẩm nhựa sử dụng một lần.

Hạt nhựa siêu nhỏ: Ô nhiễm rất to! - 7

Nhựa phân hủy rất chậm, thường cả trăm hay ngàn năm, nên một khi môi trường đã bị ô nhiễm hạt nhựa siêu nhỏ, gần như không có khả năng phục hồi như trước. Vì hạt nhựa vi mô là vấn đề nan giải, ngày càng gia tăng trong thế giới hiện đại của chúng ta.

Túi nhựa, plastic, nilon, là rác thải đang tràn ngập trong môi trường sống, trên đất dưới biển, của chúng ta. Ngoài là rác gây ô nhiễm trực tiếp, túi plastic cũng là một nguồn sản sinh hạt nhựa vi mô thứ cấp quan trọng. Do đó, ngày càng nhiều quốc gia có xu hướng từ bỏ túi nilon trong cuộc sống để tiến tới một tương lai hoàn toàn không có túi nilon: Năm 2017, Kenya chính thức quy định việc sản xuất, sử dụng túi nilon là bất hợp pháp. Zimbabwe cũng cấm sử dụng các hộp xốp thức ăn, thay bằng hộp giấy hay hộp bột ngô.

Scotland cấm sản xuất, sử dụng que ngoáy tai và các sản phẩm nhựa…và thay thế bằng vật liệu có thể phân hủy. Đầu năm 2018, Thủ tướng Theresa May, Anh, thúc đẩy giảm và xóa bỏ hoàn toàn nhựa vào năm 2042. Ngày 3/3/2018, trong Chiến dịch Giờ Trái đất, Việt Nam cũng phát động "Sống xanh hơn" với bảo vệ môi trường xanh sạch và giảm thiểu sử dụng túi nilon.

Gần đây, với thông tin hơn 90% nước đóng chai có chứa hạt nhựa siêu nhỏ, WHO nhận định rằng “Cần phải nghiên cứu bằng chứng, đánh giá nguy cơ, rủi ro toàn diện” để có chỉ dẫn xử lý việc này.

Nhiều nhà sản xuất đã thiết kế, giới thiệu ba loại bộ lọc giúp loại bỏ hạt nhựa vi mô này: (1) một là Bộ lọc với hạt than hoạt tính (Granular Activated Carbon, GAC), như TAPP 1 có thể lọc hạt nhựa vi mô khoảng 5 micromet nên hầu hết các vi sinh vật sẽ bị loại bỏ; (2) hai là Bộ lọc vòi cacbon khối (Carbon Blocks faucet filters) như TAPP 2 có thể lọc hạt nhựa vi mô khoảng 2 micron; và (3) ba là Bộ lọc thẩm thấu ngược và trao đổi ion (Reverse Osmosis filters and Ion Exchange) có thể lọc hạt nhỏ cở 0,001 micron.

TS.BS Trần Bá Thoại

Uỷ viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

MỚI NHẤT
Vì sao nam châm lại dính vào nhau?
Vì sao nam châm lại dính vào nhau?

(Dân trí) - Mỗi cục nam châm đều có 2 mặt hoặc 2 đầu gọi là cực nam và cực bắc. Gọi như vậy là vì nếu bạn treo cục nam châm trên một sợi chỉ thì cực nam của nó sẽ hướng về phương Bắc. Hiện tượng đó xảy ra là do lõi của Trái Đất là một khối nam châm lớn và yếu. Cục nam châm nhỏ của bạn bị lõi của Trái Đất hút nên nó chỉ về phương Bắc. Đó là qui tắc nam châm quay về hướng nào.

Thứ năm, 15/11/2018 - 05:57

Ấn tượng khoảnh khắc động vật tốt bụng cứu sống lẫn nhau
Ấn tượng khoảnh khắc động vật tốt bụng cứu sống lẫn nhau

(Dân trí) - Đoạn clip tổng hợp những khoảnh khắc thú vị mà những con vật cứu mạng những con vật khác khỏi tình huống hiểm nghèo. Dù đó là hành động vô tình hay hữu ý thì cũng khiến cho người xem phải kinh ngạc lẫn thích thú với hành động “nghĩa hiệp” của các loài động vật...

Thứ năm, 15/11/2018 - 05:41

Tại sao cần đi tiểu nhiều hơn khi thời tiết lạnh?
Tại sao cần đi tiểu nhiều hơn khi thời tiết lạnh?

(Dân trí) - Thật là khó chịu khi luôn phải đi tiểu nhiều trong thời tiết lạnh - đặc biệt là khi không có nhiều nhà vệ sinh xung quanh - nhưng đó là một quá trình tự nhiên.

Thứ năm, 15/11/2018 - 05:38

Nhà vệ sinh tương lai sẽ được tích hợp… trí thông minh nhân tạo
Nhà vệ sinh tương lai sẽ được tích hợp… trí thông minh nhân tạo

(Dân trí) - Nhiều người hẳn sẽ nghĩ đây là một ý tưởng “dở hơi”. Tuy nhiên, một công ty sản xuất chip máy tính cho rằng, AI sẽ giúp con người phát hiện bệnh từ ngay khi đi… vệ sinh là rất cần thiết.

Thứ năm, 15/11/2018 - 09:52

NASA có giả mạo dấu giày của Neil Armstrong trên Mặt Trăng?
NASA có giả mạo dấu giày của Neil Armstrong trên Mặt Trăng?

(Dân trí) - Những người theo thuyết âm mưu một lần nữa khuấy động với những thông tin cho rằng NASA đã “làm giả” dấu chân của phi hành gia nổi tiếng Neil Amstrong vào năm 1969 trên Mặt Trăng.

Thứ năm, 15/11/2018 - 09:20

“Cụ” cá kì lạ sống “siêu thọ” dù bị nuôi nhốt
“Cụ” cá kì lạ sống “siêu thọ” dù bị nuôi nhốt

(Dân trí) - Một “cụ” cá phổi có tên Methuselah hiện đang giữ kỷ lục sống thọ nhất trong thế giới loài cá, với độ tuổi vào khoảng từ 85 – 90 tuổi.

Thứ năm, 15/11/2018 - 06:45

Năm 2.600, con người và người ngoài hành tinh… sẽ là bạn
Năm 2.600, con người và người ngoài hành tinh… sẽ là bạn

(Dân trí) - Một người phụ nữ có tên Mia vừa chia sẻ với kênh YouTube chuyên về thuyết âm mưu có tên ApexTV, năm 2.600, robot, người ngoài hành tinh và con người sẽ sống chung với nhau trong hòa bình.

Thứ năm, 15/11/2018 - 06:37

Đã có xe máy biết bay
Đã có xe máy biết bay

(Dân trí) - Kỉ nguyên xe máy biết bay cuối cùng đã trở thành hiện thực. Một công ty chế tạo ở California, Mỹ, vừa công bố họ sẽ chính thức sản xuất chiếc xe máy biết bay đầu tiên vào nửa đầu năm 2019, với giá dự kiến là 150.000 đô-la Mỹ.

Thứ năm, 15/11/2018 - 06:30

Tại sao giọng của chúng ta bị biến đổi khi hít khí Heli?
Tại sao giọng của chúng ta bị biến đổi khi hít khí Heli?

(Dân trí) - Tại sao giọng của chúng ta lại trở nên rất buồn cười khi hít phải khí Heli từ quả bóng bay? Dưới đây sẽ là câu trả lời mà dám chắc rằng, rất nhiều người đã tìm kiếm bấy lâu nay!

Thứ năm, 15/11/2018 - 04:32

Nhiều ý tưởng hay mang tính quốc tế hóa ở cuộc thi khởi nghiệp 4.0
Nhiều ý tưởng hay mang tính quốc tế hóa ở cuộc thi khởi nghiệp 4.0

(Dân trí) - Chiều 14/11 tại trường ĐH Kinh tế Quốc dân Hà Nội, 20 doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ lĩnh vực công nghệ 4.0 đã tham gia thuyết trình trước Ban giám khảo để lựa chọn ra các ứng viên sáng giá nhất vào vòng bán kết. Tín hiệu đáng mừng là ở lĩnh vực 4.0 năm nay có nhiều ý tưởng hay mang tính quốc tế hóa cao.

Thứ tư, 14/11/2018 - 06:18

Phát hiện dấu tích của lục địa cổ đại ở Nam Cực
Phát hiện dấu tích của lục địa cổ đại ở Nam Cực

(Dân trí) - Các nhà khoa học vừa qua đã phát hiện ra những tàn dư của một "lục địa cổ đại" nằm dưới lớp băng dày ở Nam Cực bằng vệ tinh viễn thám.

Thứ tư, 14/11/2018 - 03:35

Trung Quốc: Phát hiện hàng trăm “chiến binh đất nung tí hon” hơn 2.000 năm tuổi
Trung Quốc: Phát hiện hàng trăm “chiến binh đất nung tí hon” hơn 2.000 năm tuổi

(Dân trí) - Các nhà khảo cổ học Trung Quốc vừa phát hiện một hố khai quật lớn với một đội quân chiến binh đất nung “tí hon” có niên đại 2.100 năm tuổi gồm nhiều tượng xe ngựa, kỵ binh, tháp canh, bộ binh.

Thứ tư, 14/11/2018 - 03:32

ĐÁNG QUAN TÂM
Khám phá tấm film cách nhiệt đặc biệt có thể thay thế… máy điều hòa!
Khám phá tấm film cách nhiệt đặc biệt có thể thay thế… máy điều hòa!

(Dân trí) - Các kỹ sư tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) hiện đang phát triển một loại film đặc biệt có khả năng cách nhiệt “tuyệt vời”, bằng cách áp dụng công nghệ hoàn toàn mới.

Thứ tư, 14/11/2018 - 03:24

Hàng loạt UFO bí ẩn xuất hiện trên bầu trời Ireland
Hàng loạt UFO bí ẩn xuất hiện trên bầu trời Ireland

(Dân trí) - Một số phi công bay qua không phận Ireland cách đây ít hôm đã phát hiện ra những vật thể bay không xác định (UFO) bí ẩn xuất hiện ngoài khơi bờ biển County Kerry.

Thứ tư, 14/11/2018 - 04:52

Người phụ nữ trở về từ cõi chết: “Tôi đã đi qua một đường hầm ngập ánh sáng”
Người phụ nữ trở về từ cõi chết: “Tôi đã đi qua một đường hầm ngập ánh sáng”

(Dân trí) - Một người phụ nữ có tên Beverly (Anh quốc) tưởng đã chết bất ngờ sống lại cho biết vừa từ… cõi chết trở về và trải qua những cảm xúc đặc biệt ở “thế giới bên kia”.

Thứ tư, 14/11/2018 - 04:48

Thành phố huyền thoại Atlantis nằm ở… sa mạc Sahara?
Thành phố huyền thoại Atlantis nằm ở… sa mạc Sahara?

(Dân trí) - Các nhà nghiên cứu theo thuyết âm mưu vừa đưa ra những bằng chứng cho rằng đã tìm ra thành phố huyền thoại Atlantis ở trong… sa mạc Sahara nổi tiếng.

Thứ tư, 14/11/2018 - 04:40

Mục sở thị cách “sát thủ tàng hình” của đại dương săn mồi
Mục sở thị cách “sát thủ tàng hình” của đại dương săn mồi

(Dân trí) - Không những có ngoại hình kỳ lạ, cá Sao còn được biết đến như là "thợ săn tàng hình" của đại dương. Hãy cùng khám phá xem kỹ năng gì đã giúp loài động vật này sở hữu biệt hiệu đặc biệt đến vậy!

Thứ tư, 14/11/2018 - 04:31

Thợ lặn 'chết ngất' khi nhìn thấy giun biển khổng lồ dài 8m
Thợ lặn 'chết ngất' khi nhìn thấy giun biển khổng lồ dài 8m

Đoạn video thú vị cho thấy khoảnh khắc hai thợ lặn bị choáng ngợp và trở nên nhỏ bé khi bơi gần một con giun biển dài đến 8m.

Thứ ba, 13/11/2018 - 06:28

Quái vật rắn khổng lồ Titanoboa vẫn còn sống ở rừng Amazon?
Quái vật rắn khổng lồ Titanoboa vẫn còn sống ở rừng Amazon?

(Dân trí) - Có chiều dài lên tới 13 mét và sống trong thời đại khủng long cách đây 60 triệu năm, loài rắn khổng lồ Titanoboa được đồn đại vẫn còn tồn tại trong rừng sâu Amazon.

Thứ ba, 13/11/2018 - 06:19

Quần thể Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng bởi… người ngoài hành tinh?
Quần thể Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng bởi… người ngoài hành tinh?

(Dân trí) - Trong bộ phim tài liệu mới được phát trên kênh Netflix có tên “The Pyramid Code”, các nhà nghiên cứu và những người theo thuyết âm mưu đặt dấu hỏi lớn về khả năng các Kim tự tháp Ai Cập được “xây dựng bởi công nghệ cao”.

Thứ ba, 13/11/2018 - 11:07

Điện thoại thông minh gây hại lớn cho môi trường?
Điện thoại thông minh gây hại lớn cho môi trường?

(Dân trí) - Các nhà môi trường học khuyên không nên mua điện thoại thông minh thường xuyên - không phải vì tiết kiệm tiền bạc, mà vì cần bảo vệ thiên nhiên.

Thứ ba, 13/11/2018 - 06:24

“Siêu vũ khí sát thương” của Đức quốc xã bất ngờ tái xuất?
“Siêu vũ khí sát thương” của Đức quốc xã bất ngờ tái xuất?

(Dân trí) - Hơn 70 năm sau Thế chiến thứ hai, “siêu vũ khí sát thương” vẫn còn nằm trong vòng bí ẩn với thế giới được cho đã… “lơ lửng” trên bầu trời Thuỵ Điển.

Thứ ba, 13/11/2018 - 06:16

Thiết bị bay không người lái có thể tham gia cứu nạn trong tương lai
Thiết bị bay không người lái có thể tham gia cứu nạn trong tương lai

(Dân trí) - Drone hiện không phải điều gì quá xa lạ với nhiều người. Tuy nhiên, bên cạnh việc để có được những góc ảnh đẹp, bạn đã bao giờ nghĩ nó có khả năng… cứu nạn?

Thứ ba, 13/11/2018 - 06:05

Cây trồng công nghệ sinh học: Thêm lựa chọn cho nhà nông trong canh tác
Cây trồng công nghệ sinh học: Thêm lựa chọn cho nhà nông trong canh tác

(Dân trí) - Khi thế giới đối mặt với nhu cầu lương thực tăng cao và những đe dọa thiên tai như lũ lụt, xâm nhập mặn, sự đa dạng trong phương thức canh tác nông nghiệp giúp nhà nông có thể duy trì và gia tăng sản lượng lương thực giàu dinh dưỡng, an toàn với giá cả phải chăng để nuôi sống dân số toàn cầu.

Thứ ba, 13/11/2018 - 06:00