5 giải pháp đột phá giúp TPHCM xứng tầm “siêu đô thị giáo dục”

Mục tiêu 300 phòng học/10.000 dân

Sau sáp nhập, TPHCM trở thành “siêu đô thị giáo dục” với quy mô khoảng 2,6 triệu học sinh, gần 3.500 trường học và hơn 110.000 giáo viên. Đi kèm với quy mô lớn là thách thức ngày càng gia tăng trong việc đảm bảo đủ chỗ học.

Theo thống kê của UBND TPHCM, trong giai đoạn 2026-2030, thành phố có khả năng đầu tư khoảng 12.814 phòng học mới. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học, tổng nhu cầu cần tới 17.483 phòng học. Như vậy, thành phố vẫn còn thiếu khoảng 4.670 phòng học.

Các “điểm nóng” thiếu trường lớp chủ yếu tập trung ở những khu vực đô thị hóa nhanh, nơi có nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất, khiến dân số cơ học tăng mạnh trong thời gian ngắn. Tình trạng thiếu hụt lớn được ghi nhận tại quận 12, Gò Vấp, huyện Hóc Môn, huyện Bình Chánh (cũ) và khu vực Bình Dương (cũ).

Qua rà soát, toàn thành phố có 42 phường, xã trọng điểm đang chịu áp lực lớn do chỉ tiêu phòng học còn thấp. Thực trạng này dẫn đến tình trạng quá tải kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác tuyển sinh và chất lượng dạy học.

Những ngôi trường mới từ các giải pháp đột phá

Trước những thách thức, TPHCM nhanh chóng triển khai các giải pháp nhằm đảm bảo mục tiêu 100% học sinh có chỗ học ngay trong năm học đầu tiên sau sáp nhập.

Trước thềm năm học 2026-2027, nhiều công trình trường học mới được gấp rút hoàn thiện và đưa vào sử dụng. Điển hình là các dự án tận dụng quỹ đất đặc thù hoặc chuyển đổi công năng từ trụ sở cũ sang trường học, thể hiện tinh thần “dám nghĩ dám làm” của thành phố.

Trong những ngày cuối tháng 4, tại Trường Tiểu học Trần Đại Nghĩa (phường Bình Hưng Hòa) - ngôi trường đầu tiên tại TPHCM được xây dựng trên khu đất nghĩa trang Bình Hưng Hòa - các hạng mục cuối cùng đang được khẩn trương hoàn thiện như vệ sinh, trồng cây và lắp đặt thiết bị để chuẩn bị đưa vào sử dụng.

Ngôi trường có quy mô 30 phòng học chính, cùng hệ thống phòng chức năng như tin học, tiếng Anh, mỹ thuật, âm nhạc và khu bán trú rộng rãi. Dự kiến công trình sẽ khánh thành vào ngày 19/5 và bắt đầu tuyển sinh từ đầu tháng 6 với 10 lớp 1, đồng thời tiếp nhận học sinh từ địa bàn và khu vực lân cận.

Bà Văn Minh Tân, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết trường có thể đáp ứng chỗ học cho khoảng 1.000 học sinh. Trong năm học 2026-2027, trường dự kiến tuyển 10 lớp 1, tương đương khoảng 360 học sinh. Đồng thời, trường sẽ phối hợp với địa phương vận động học sinh các khối 2, 3, 4 từ những trường lân cận - nơi sĩ số hiện ở mức 45-48 học sinh/lớp - chuyển về học tại trường mới, qua đó góp phần giảm sĩ số về mức 35-36 học sinh/lớp theo quy định.

Nhà trường cũng đặt mục tiêu tổ chức dạy học 2 buổi/ngày và bán trú cho 100% học sinh.

Cách đó không xa, một công trình khác cũng đang được hoàn thiện để kịp đưa vào sử dụng trong năm học 2026-2027 là ngôi trường được chuyển đổi công năng từ trụ sở UBND quận Tân Phú (cũ) thành trường THPT.

Đây là một trong ba cơ sở tại TPHCM được chuyển đổi từ trụ sở cũ sang trường học trong thời gian ngắn sau khi đề xuất chủ trương. Hai cơ sở còn lại gồm Trung cấp nghề Dĩ An và trụ sở UBND quận 12 (cũ), trong đó trụ sở UBND quận 12 được chuyển đổi thành trường liên cấp từ tiểu học đến THPT.

5 nhóm giải pháp đồng bộ

Để giải quyết căn cơ tình trạng thiếu trường lớp, TPHCM đã xây dựng 5 nhóm giải pháp mang tính hệ thống và đột phá.

Thứ nhất, tăng cường chỉ đạo, điều hành tập trung thông qua việc ban hành nghị quyết chuyên đề về phát triển hệ thống trường lớp; đồng thời thành lập tổ công tác do lãnh đạo UBND TP phụ trách để rà soát quy hoạch, bố trí quỹ đất và tháo gỡ vướng mắc, hướng tới mục tiêu đạt 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học.

Thứ hai, triển khai chiến dịch cao điểm xây dựng phòng học cấp bách với phong trào thi đua “150 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học phục vụ năm học 2026-2027”, phấn đấu đưa vào sử dụng ngay đầu năm học mới 2026-2027.

Thứ ba, tận dụng cơ sở vật chất sẵn có bằng cách chuyển đổi công năng các trụ sở dôi dư sau sắp xếp bộ máy sang làm trường học, qua đó bổ sung nhanh quỹ phòng học.

Thứ tư, đẩy mạnh xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia, ưu tiên đầu tư cho các khu vực thiếu hụt nghiêm trọng, khu công nghiệp, khu chế xuất và các địa bàn mới hình thành.

Thứ năm, bố trí nguồn vốn đầu tư công đồng thời tăng cường xã hội hóa, huy động các nguồn lực ngoài ngân sách để phát triển hệ thống trường lớp.

Theo TS Nguyễn Thị Nhật Hằng, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM, để tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình triển khai dự án trường học, UBND thành phố đã thành lập tổ liên ngành nhằm phối hợp giữa các sở, ngành liên quan. Tổ công tác này có nhiệm vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục, tháo gỡ khó khăn trong quá trình đầu tư xây dựng.

Mục tiêu của ngành giáo dục thành phố là bảo đảm 100% học sinh trong độ tuổi đều có chỗ học, đồng thời nâng tỷ lệ học sinh được học 2 buổi/ngày theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Theo bà Hằng, 3 trụ cột quan trọng cho sự phát triển bền vững của giáo dục thành phố trong thời gian tới là cơ sở vật chất trường lớp, chuyển đổi số và chất lượng giáo viên.

Bên cạnh việc quy hoạch và phát triển hệ thống trường lớp gắn với quá trình đô thị hóa, ngành giáo dục TPHCM cũng tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và đẩy mạnh chuyển đổi số trong dạy học.