Xin lỗi, tôi không phải tiến sĩ!

Lâu lắm nữa, xã hội ta mới sống đúng theo những gì mình có. Khi đó sẽ có nhiều người ngẩng cao đầu cùng câu nói: Xin lỗi, tôi không phải là tiến sĩ!

Mất gì cũng được, không thể mất mặt

Trong truyện ngắn “cụ Chánh Bá mất giầy” của Nguyễn Công Hoan, có một chi tiết khá thú vị, đó là khi xong chầu tổ tôm, cụ Chánh thấy bỡ ngỡ đôi chút khi phát hiện ra đôi giày mà mình đang xỏ nó quá mới so với đôi mà cụ vẫn đi, nhưng cụ vẫn thản nhiên xỏ tiếp và ra về trước cái thở phào nhẹ nhõm của chủ nhà.

Ngày nay, con cháu vẫn có nhiều người tiếp tục biết nhầm mà không thắc mắc như cụ, nhưng không phải nhầm một đôi giày Nam Định, mà là nhầm về chức danh hay học vị theo xu thế cao hơn những gì họ thực có.

Trong các cuộc hội thảo hay các diễn đàn quan trọng, nơi phần lớn người tham gia là những lãnh đạo lớn hoặc học vị cao, đôi lúc ban tổ chức cảm thấy bất tiện khi giới thiệu một người nào đó không có chức danh cao hay học vị Tiến sĩ (TS) lên ngồi ghế nóng.

Chính vì vậy họ thường chủ động gắn cho người đó cái học vị TS cho nó trang trọng. Cũng thực lạ là hình như có rất ít người chủ động đính chính chuyện họ không phải là TS. Thay vào đó, cũng giống như cụ Chánh Bá, họ lờ đi vì sự nhầm lẫn có lợi này.

Xin lỗi, tôi không phải tiến sĩ!
Tại các hội thảo BTC thường chủ động gắn học vị TS cho khách mời cho nó "trang trọng". (Ảnh minh họa)

Không rõ tính háo danh của dân Việt ta có từ bao giờ nhưng có một nguyên nhân (được nhiều nhà nghiên cứu xã hội đồng tình) làm cho người Việt chúng ta thích “danh” hơn các dân tộc khác. Đó là do xã hội Việt Nam xưa kia đơn điệu và nghèo nàn quá nên có quá ít sự lựa chọn cho mỗi cá nhân trong việc tìm lấy cho mình một hướng đi phù hợp. Thay vào đó, mọi người đều có xu thế tranh giành nhau những thứ hữu hạn và ai cũng muốn mình có được phần nhiều hơn để có thể vươn lên và đứng trên người khác.

Có lẽ ít có dân tộc nào coi trọng chữ “danh” hơn người Việt. Nhu cầu được chứng tỏ bản thân, mặc dù chỉ là trong một cộng đồng nhỏ, hẹp khiến nhiều người sẵn sàng làm mọi thứ để được biết tới hay “nở mày, nở mặt” với thiên hạ.

Đặc biệt không có nơi đâu người ta bảo vệ “bộ mặt” cẩn thận như tại nước ta, nơi phần đông dân chúng luôn giữ vững nguyên tắc “mất gì cũng được chứ nhất quyết không chịu mất mặt”- một thứ vốn dĩ rất khó hình dung được một cách cụ thể và khó có thể lượng hóa!

Trong vụ việc om sòm giữa Bộ GTVT và ông Trần Đình Bá, ông Bá hẳn biết và hiểu rõ mình không phải là TS và chắc ông này cũng không đến mức ngây ngô để không hiểu được là Bộ GTVT không có chức năng cấp cho ông cái bằng TS. Tuy nhiên ông vẫn tìm mọi cách chứng minh mình là TS rồi nhưng chỉ là chưa cấp bằng mà thôi.

Có không ít người trong xã hội ta khoái được gọi nhầm hoặc đánh máy nhầm cái học vị như ông Bá bởi vì người ta không dễ gì từ bỏ cái danh mà mình đang có kể cả khi biết rất rõ nó ảo đến mức nào!

Với phần đông dân chúng ngày trước, con đường để một ai đó có thể đổi đời và thành danh hầu như chỉ có một, đó là dùi mài kinh sử để thi đỗ làm quan. Cũng bởi vì trong danh có lợi nên công cuộc lều chõng ngày xưa đó không đơn thuần chỉ là ý chí của mỗi cá nhân, mà nhiều lúc nó gánh trên mình sự kỳ vọng của cả dòng tộc, làng xã hay thậm chí là cả châu, phủ.

Nếu chẳng may, người được cả cộng đồng kỳ vọng đó không làm nên chuyện để được vinh danh trở về, thì rất có thể đang là một đứa con yêu, kẻ thất bại này nhanh chóng trở thành tội đồ, vì không thể làm rạng danh quê cha đất tổ.

Do không có nhiều lựa chọn để phân định cao thấp về kiến thức, tài năng, người Việt thời trước thường dùng thước đo thứ bậc trong các kỳ thi ở mỗi cấp (Hương, Hội, Đình) như là tham chiếu cho việc so sánh người này với người kia. Mặc dù những gì họ thể hiện chỉ phản ánh một mảng năng lực của mỗi người mà thôi.

Ông có bằng cấp chuyên môn không?

Cách tiếp cận này đã dẫn đến một hệ quả xã hội đó là “bạn cứ nói thế nào kệ bạn, còn tôi vẫn sẽ không tin nếu bạn không chìa ra cho tôi xem bạn có bằng cấp gì và tốt nghiệp ở đâu”! Đây có thể được xem là điển hình của việc chuộng bằng cấp ở nước ta và vẫn còn diễn ra đến tận ngày nay.

Một khi bằng cấp được sử dụng như là một thước đo của kiến thức, năng lực và kể cả độ tin cậy của một cá nhân, sẽ rất khó cho ai đó có thể thuyết minh, phản biện hay thực hiện những ý tưởng hoặc đề án khoa học mà không có bằng cấp chuyên môn phù hợp.

Như vậy từ sự háo danh, người Việt đã dần dần coi bằng cấp như một chỉ số quan trọng và tất yếu để đảm bảo sự thành công. Với những ai có đam mê tìm tòi, sáng tạo và tâm huyết thử nghiệm những cái mới, cửa ải đầu tiên mà họ phải vượt qua để có thể biến những ý tưởng thành hiện thực đó là câu hỏi của cơ quan quản lý “ông/bà có bằng cấp chuyên môn không”?

Những gì xảy ra với ông Hòa ở Thái Bình hay “Đại tướng Hai lúa” ở Tây Ninh và nhiều người dân đam mê khoa học trên khắp đất nước trong những năm qua đã phần nào chứng minh nhận định trên.

Tính háo danh cũng góp phần tạo nên nhiều nghịch lý trong xã hội Việt Nam và khiến cho “nhân sinh quan của” nhiều người đôi lúc bị lệch chuẩn. Ít có nơi nào người ta hay sử dụng cụm từ “trọc phú” – chỉ những người giàu nhưng học hành ít, như trong các làng, xã Việt Nam.

Tính háo danh lớn đến nỗi, mặc dù giàu có hơn nhiều ngươi khác, nhưng nhiều người bị coi là trọc phú này vẫn bị chi phối bởi tâm lý “mình tuy có giàu mà chưa có sàng” vì chưa có được một cái “danh” cho nó tương xứng. Trong tầng lớp khá giả đó, những ai không có khả năng học tập để có được tấm bằng, họ sẽ chọn con đường dễ dàng nhưng tốn kém hơn – mua danh.

Cũng chỉ vì háo danh nên nhiều người cứ hay cười trừ mỗi khi có ai gọi họ là TS nhưng cũng không sẵn sàng lên tiếng để nói với mọi người rằng: Xin lỗi, tôi không phải là Tiến sĩ!

Trở lại câu chuyện ông Trần Đình Bá, khi quyết định xác minh tấm bằng TS của ông Bá, Bộ GTVT đã tự đưa mình vào hoàn cảnh khó khi sử dụng hình thức vốn bị coi là “chơi xấu” (sai nguyên tắc) trong các cuộc tranh biện – hạ thấp danh dự của đối thủ.

Cho dù một lãnh đạo của bộ này đã lên tiếng chính thức xin lỗi, nhưng việc này cho thấy họ quá  “nóng vội” trong xử lý khủng khoảng truyền thông.

Nhìn cảnh các cháu học sinh vừa “tốt nghiệp đại học chữ to” cùng ước muốn (từ cha mẹ) cùng chụp ảnh khoe thành tích học tập với các anh chị cấp 3 ở Quốc Tử Giám, mới thấy tâm lý “sính” khoe sự học hành của dân ta thế nào.

Có thể thấy rất lâu, lâu lắm nữa, xã hội chúng ta mới sống đúng theo những gì mình có. Khi đó, mỗi công dân sẽ tự hào vì những gì mình làm được và cống hiến, thay vì các giá trị ảo do bằng cấp tạo nên.

Khi đó sẽ có nhiều người ngẩng cao đầu cùng câu nói: Xin lỗi, tôi không phải là tiến sĩ!

Theo Trần Văn Tuấn
Tuần Việt Nam

 

 

MỚI NHẤT
20 tổ chức Việt Nam có nhiều công bố nghiên cứu khoa học quốc tế
20 tổ chức Việt Nam có nhiều công bố nghiên cứu khoa học quốc tế

(Dân trí) - Bộ Khoa học & Công nghệ vừa công bố 20 tổ chức ở Việt Nam có nhiều công bố quốc tế nhất giai đoạn 2010 – 2014. So sánh với các nước khác thì Việt Nam xếp 59 thế giới về công bố quốc tế.

Thứ sáu, 05/06/2015 - 08:31

Ninh Bình: Nhiều đổi mới trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT
Ninh Bình: Nhiều đổi mới trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT

(Dân trí) - Từ ngày 9 - 11/6, hơn 11.200 thí sinh dự thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2015 - 2016 trên địa bàn tỉnh Ninh Bình sẽ bước vào kỳ thi. Kỳ thi này năm nay tỉnh Ninh Bình tổ chức sớm hơn một tháng và có nhiều đổi mới trong thi tuyển.

Thứ sáu, 05/06/2015 - 08:09

Nữ sinh Hàn Quốc đỗ cả Harvard và Stanford
Nữ sinh Hàn Quốc đỗ cả Harvard và Stanford

(Dân trí) - Sarah Kim, một nữ sinh trung học 18 tuổi người Hàn Quốc vừa giành một kỷ lục đáng khao khát khi được chấp nhận vào cả hai trường đại học danh giá Harvard và Stanford. Hai ngôi trường đầu bảng này đã chọn giải pháp để Kim học tại Stanford trong 2 năm đầu và học tại Harvard trong 2 năm sau.

Thứ sáu, 05/06/2015 - 07:08

TPHCM: Trẻ mầm non “cậy” cơ sở ngoài công lập
TPHCM: Trẻ mầm non “cậy” cơ sở ngoài công lập

(Dân trí) - Tỷ lệ trẻ theo học ở các cơ sở mầm non công lập tại một số quận ở TPHCM rất thấp. Kể cả phụ huynh phải “nhờ cậy” vào trường tư và cả các cơ sở hoạt động không phép vẫn không đủ chỗ cho trẻ học.

Thứ sáu, 05/06/2015 - 07:06

Trường có 102 học sinh bỏ học: Hiệu trưởng bị tố “có nhiều vấn đề”
Trường có 102 học sinh bỏ học: Hiệu trưởng bị tố “có nhiều vấn đề”

(Dân trí) - Không chỉ bị “tố” bất minh về tài chính, ông Trần Văn Thuận - Hiệu trưởng Trường THPT Võ Văn Kiệt (Phú Thiện, Gia Lai) còn bị "tố" về cách điều hành quản lý, khi chỉ một năm trường có đến 102 học sinh bỏ học.

Thứ sáu, 05/06/2015 - 05:44

Sau du học, bạn trẻ quyết định ở lại hay về nước cống hiến?
Sau du học, bạn trẻ quyết định ở lại hay về nước cống hiến?

(Dân trí) - Có mặt trong buổi trò chuyện với báo chí, 4 bạn du học sinh Việt đang học tập tại những trường đại học hàng đầu nước Mỹ chia sẻ về lí do các bạn chọn ở lại hay trở về nước sau khi học xong.

Thứ sáu, 05/06/2015 - 02:01

Trường Đại học Hùng Vương chưa được phép tuyển sinh năm học 2015
Trường Đại học Hùng Vương chưa được phép tuyển sinh năm học 2015

(Dân trí) - Về sự việc trên, UBND TP lý giải do Trường Đại học Hùng Vương chưa khắc phục các quy định của Bộ GD-ĐT về ngừng tuyển sinh và chuẩn bị các điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên… theo quy định.

Thứ năm, 04/06/2015 - 11:27

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT lý giải việc thi thử có kết quả không cao
Thứ trưởng Bộ GD-ĐT lý giải việc thi thử có kết quả không cao

(Dân trí) - Việc tổ chức thi thử THPT quốc gia nhằm mục đích để các em làm quen với hình thức thi mới. Nhiều em có tâm lý đây chỉ là thi thử nên chưa cố gắng làm bài hết sức mình...-lý giải của Thứ trưởng GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển về việc HS thi thử có kết quả không cao.

Thứ năm, 04/06/2015 - 02:35

Kỷ luật hiệu trưởng trường mầm non thuê thầy “đuổi vong”
Kỷ luật hiệu trưởng trường mầm non thuê thầy “đuổi vong”

(Dân trí) - Cơ quan quản lý giáo dục Thái Bình vừa ra quyết định tước danh hiệu thi đua đối với hiệu trưởng trường mầm non thuê thầy địa lý về làm lễ “đuổi vong”.

Thứ năm, 04/06/2015 - 02:29

Nháo nhào tìm chỗ gửi con ngày hè
Nháo nhào tìm chỗ gửi con ngày hè

(Dân trí) - Trong những ngày cuối tháng 5, các trường học ở Cần Thơ đều đã tổng kết năm học. Các bậc phụ huynh đang chạy đôn chạy đáo tìm chỗ gửi trẻ. Vấn đề "nóng" của không ít gia đình là sắp xếp công việc thế nào để có thời gian chăm sóc con em.

Thứ năm, 04/06/2015 - 02:14

Nhiều học sinh được kết nạp Đảng trước kỳ thi THPT quốc gia
Nhiều học sinh được kết nạp Đảng trước kỳ thi THPT quốc gia

(Dân trí) - Ngày 3/6, Đảng bộ Trường THPT Hoàng Diệu (TP Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng) đã tổ chức lễ kết nạp Đảng viên cho 7 học sinh lớp 12 của trường.

Thứ năm, 04/06/2015 - 02:09

Thầy giáo từ bỏ chức hiệu trưởng để “cõng” chữ lên non
Thầy giáo từ bỏ chức hiệu trưởng để “cõng” chữ lên non

Nằm giữa bao la gió núi và mây ngàn, bản Trung Phìn (xã Sinh Long, huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang) gần như chỉ có mây mù và đói nghèo bủa vây. Thế rồi, ở cái nơi xa xôi thứ gì cũng thiếu ấy, có một thầy giáo đã tình nguyện từ bỏ chức danh hiệu trưởng để “cõng” cái chữ về cho bản làng. Đó là thầy giáo Bàn Hồng Phong.

Thứ năm, 04/06/2015 - 01:20

ĐÁNG QUAN TÂM
Con nhận giấy khen: Người so đo, kẻ dè chừng
Con nhận giấy khen: Người so đo, kẻ dè chừng

(Dân trí) - Nhiều phụ huynh nhất quyết “đòi quyền lợi” khi cho rằng thành tích của con chưa được “chấm” xứng đáng. Trái ngược, cũng rất nhiều phụ huynh “dè chừng” với tờ giấy khen của trẻ.

Thứ năm, 04/06/2015 - 11:03

Xin ý kiến Thủ tướng sửa đổi chế độ hưu trí cho giáo viên mầm non
Xin ý kiến Thủ tướng sửa đổi chế độ hưu trí cho giáo viên mầm non

(Dân trí) - Bức xúc về chế độ lương hưu sau hàng chục năm cống hiến cho ngành giáo dục không đáp ứng mức sống tối thiểu, hàng trăm giáo viên mầm non khiếu kiện đề nghị được giải quyết. Tỉnh Thanh Hóa đã có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ đề nghị xem xét giải quyết.

Thứ năm, 04/06/2015 - 10:55

Hôm nay, 20 nghìn học sinh Nam Định thi thử THPT quốc gia
Hôm nay, 20 nghìn học sinh Nam Định thi thử THPT quốc gia

(Dân trí) - Bắt đầu từ sáng nay 4/6, hơn 20 nghìn học sinh lớp 12 của các trường THPT, Bổ túc THPT trên địa bàn tỉnh Nam Định tham dự kỳ thi thử THPT quốc gia do Sở Giáo dục và Đào tạo Nam Định tổ chức.

Thứ năm, 04/06/2015 - 08:39

Chàng trai quê lúa Thái Bình đỗ Thủ khoa ĐH QGHN với 128 điểm
Chàng trai quê lúa Thái Bình đỗ Thủ khoa ĐH QGHN với 128 điểm

(Dân trí) - ĐH Quốc gia Hà Nội vừa tổng hợp dữ liệu của Kỳ thi đánh giá năng lực đợt 1. Theo đó, Thủ khoa của ĐH QGHN đạt 128 điểm là chàng trai quê Thái Bình.

Thứ năm, 04/06/2015 - 08:32

Đắk Lắk công bố phương thức tuyển sinh vào lớp 10
Đắk Lắk công bố phương thức tuyển sinh vào lớp 10

(Dân trí) - Sở GD-ĐT Đắk Lắk vừa thông báo kế hoạch tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2015 - 2016. Theo đó, có 47 trường THPT trên địa bàn tỉnh sẽ tuyển sinh bằng hình thức xét tuyển và chỉ có 2 trường là THPT Chuyên Nguyễn Du và THPT DTNT Nơ Trang Lơng tổ chức thi tuyển.

Thứ năm, 04/06/2015 - 08:14

Thu sai hơn 3 tỉ đồng của 6.000 sinh viên
Thu sai hơn 3 tỉ đồng của 6.000 sinh viên

Hàng ngàn sinh viên bị thu sai đã ra trường dẫn đến lúng túng trong việc xử lý số tiền thu sai.

Thứ năm, 04/06/2015 - 05:37

ĐH Ngoại Thương có thể tăng học phí lên 14,5 triệu/năm
ĐH Ngoại Thương có thể tăng học phí lên 14,5 triệu/năm

(Dân trí) - Thủ tướng Chính phủ vừa ký Quyết định số 751/QĐ-TTg phê duyệt Đề án thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động của Trường ĐH Ngoại thương giai đoạn 2015-2017. Đề án cho hay, mức thu học phí tối đa năm học 2015-2016 là 14,5 triệu đồng/sinh viên/năm.

Thứ năm, 04/06/2015 - 12:13

Bộ GD-ĐT lên tiếng vụ học sinh giỏi bị “bỏ rơi”
Bộ GD-ĐT lên tiếng vụ học sinh giỏi bị “bỏ rơi”

(Dân trí) - Liên quan đến vụ việc ĐH Y Hà Nội “bỏ rơi” quyền lợi học sinh giỏi quốc gia, ông Trần Văn Nghĩa - Phó Cục trưởng Cục khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục nhấn mạnh: “Quy định tuyển thẳng và ưu tiên xét tuyển của các trường phải thực hiện theo quy định của Bộ”.

Thứ tư, 03/06/2015 - 02:37

Gần 1.200 trẻ mầm non đối mặt với nguy cơ không có chỗ học
Gần 1.200 trẻ mầm non đối mặt với nguy cơ không có chỗ học

(Dân trí) - Với việc hai trường mầm non thuộc quản lý của Cục Hậu Cần - Quân chủng Phòng không Không quân thông báo sẽ giải thể sau hai tháng nữa khiến nhiều phụ huynh bị “sốc”. Gần 1.200 trẻ đang theo học hai trường này đang đối mặt với nguy cơ không có chỗ học.

Thứ tư, 03/06/2015 - 11:41

Tranh cãi xu hướng dạy cho con mong muốn giàu có
Tranh cãi xu hướng dạy cho con mong muốn giàu có

(Dân trí) - Một xu hướng mới ở Trung Quốc là các bậc cha mẹ đưa con tới các khu biệt thự sang trọng để dạy cho con mong muốn có nhiều tiền. Mô hình “giáo dục sự giàu có” này đang nhận được những tranh cãi trái chiều.

Thứ tư, 03/06/2015 - 09:52

Trường ĐH Bách khoa TPHCM nhận hồ sơ đăng ký xét tuyển trực tuyến
Trường ĐH Bách khoa TPHCM nhận hồ sơ đăng ký xét tuyển trực tuyến

(Dân trí) - TS Lê Chí Thông-Trưởng phòng đào tạo Trường ĐH Bách Khoa (ĐHQG TPHCM) cho biết cách đây 10 ngày trường cho triển khai hệ thống đăng ký xét tuyển trực tuyến dành cho các thí sinh đăng ký xét tuyển vào trường và dành cho các thí sinh ngành Kiến trúc đăng ký dự thi môn Năng khiếu.

Thứ tư, 03/06/2015 - 09:18

Tuổi 19 của chàng thủ lĩnh nhóm nhạc cổ điển
Tuổi 19 của chàng thủ lĩnh nhóm nhạc cổ điển

Nhận học bổng du học tạị Mỹ nhưng Dương Nguyên Khang (sinh năm 1996, cựu sinh viên Nhạc viện TP. HCM) quyết định hoãn việc nhập học để ở lại, xây dựng nhóm nhạc Germer, nhằm thực hiện ước mơ đưa nhạc cổ điển đến gần hơn với giới trẻ Việt.

Thứ tư, 03/06/2015 - 09:00