Trẻ bạo lực bắt nguồn từ đâu?

Dân trí Những đứa trẻ có xu hướng bạo lực thường thiếu hụt các kỹ năng như nhận diện và diễn giải vấn đề một cách khách quan... Vụ việc học trò đâm thầy giáo trọng thương vừa qua, việc nhắc nhở học trò về hình xăm, chắc cũng được học sinh nhận diện là một tình huống hạ nhục, xem thường mới dẫn đến việc đâm thầy thiếu lý trí như thế.
>>Học trò đâm thầy giáo nhập viện: Thầy mong trò có cơ hội sửa chữa lỗi lầm

Người lớn đối xử thô bạo làm trẻ thấy mất an toàn

Xu hướng hành vi bạo lực có thể bị ảnh hưởng bởi hóc môn sinh học, khí chất của trẻ từ khi sinh ra. Sự khác biệt về nồng độ hóc môn và các chất dẫn truyền thần kinh sẽ làm cho một số đứa trẻ được xem là dễ tính hơn trong khi một số trẻ khác rất khó tính.

Một số nghiên cứu đã chỉ ra, hành vi bạo lực của một đứa trẻ bị quy định bởi lượng testosterone (hóc môn nam tính) cũng như một số rối loạn chức năng vùng trán trước của bộ não (cơ quan kiểm soát, điều chỉnh và điều khiển hành vi con người).

Sự khó tính của trẻ từ khi mới sinh ra cùng với những sự kiện không thuận lợi trong cuộc sống gia đình như áp lực công việc, gánh nặng tài chính, mâu thuẫn trong hôn nhân tạo nên sự căng thẳng của cha mẹ.

Dưới áp lực căng thẳng cộng thêm thiếu kỹ năng kỷ luật tích cực dẫn đến việc cha mẹ có xu hướng dùng các biện pháp giáo dục bạo lực với con cái của mình. Những hành vi giáo dục bạo lực này làm cho trẻ chấp nhận rằng bạo lực là điều bình thường giữa người với người.

Hành vi bạo lực của cha mẹ được nhập tâm thành những khuôn mẫu hành vi trẻ ứng xử với người khác. Mầm mống và xu hướng thể hiện bạo lực với người khác ở trẻ bắt đầu hình thành từ đây.

Việc bị người lớn đối xử thô bạo và không nhất quán sẽ làm cho trẻ luôn trong trạng thái mất an toàn. Cảm giác lo lắng và mất an toàn khiến trẻ thu mình lại, không chịu khám phá môi trường mới, không chịu hành động trong các tình huống mới hay các mối quan hệ mới.

Điều này hạn chế hoạt động của trẻ, khiến trẻ không học được các kỹ năng xã hội hay nhận thức cần thiết để tham gia các mối quan hệ xã hội trong trường học cũng như thành công trong học tập.

Thầy giáo ở Quảng Bình bị học sinh đâm bằng dao bấm sau khi bị nhắc nhở về hình xăm (Ảnh: Đặng Tài)
Thầy giáo ở Quảng Bình bị học sinh đâm bằng dao bấm sau khi bị nhắc nhở về hình xăm (Ảnh: Đặng Tài)

Thà bị quát mắng còn hơn bị phớt lờ

Người ta thường thấy những đứa trẻ có xu hướng bạo lực thường thiếu hụt các kỹ năng như kỹ năng nhận diện và diễn giải vấn đề một cách khách quan; kỹ năng giải quyết vấn đề linh hoạt, kỹ năng nhận diện cảm xúc người khác và xu hướng quy gán hành vi của người khác mang tính thù địch do đã quen với việc bị đối xử thô bạo.

Về cơ bản, trẻ liên tục nhận những ứng xử bạo lực từ môi trường sẽ chú ý nhiều hơn, sẽ nhạy cảm quá mức với những tình huống nguy cơ. Chúng diễn giải mọi tình huống đều là nguy cơ thù địch từ đó dẫn tới cách phản ứng bột phát, mang tính thù địch cao hướng đến những đối tượng tạo ra dấu hiệu nguy cơ cho dù chỉ là vô tình.

Minh họa rõ nhất cho vấn đề này là việc trẻ thấy người khác cười thì nghĩ ngay họ “cười đểu” mình; thấy hai bạn nói chuyện với nhau thì tin ngay là đang “nói xấu” mình. Gọi bạn mà bạn không thưa, không quay lại chào do không nghe thấy sẽ được diễn giải là bạn “thiếu lễ độ” với mình cần phải xử lý.

Trong vụ việc học trò đâm thầy giáo trọng thương, việc nhắc nhở học trò về hình xăm, chắc cũng được học sinh nhận diện là một tình huống hạ nhục, xem thường mới dẫn đến việc đâm thầy thiếu lý trí như thế.

Và càng học, khoảng cách thiếu hụt kỹ năng với các bạn cùng trang lứa càng xa khiến đứa trẻ càng không thể kết nối hòa nhập với bạn bè. Bất lực, xấu hổ vì bị gán nhãn học sinh cá biệt, vì bị tẩy chay, cô lập.

Trẻ thà vi phạm nội quy để bị quát mắng, bị đánh đập để cảm thấy kết nối còn hơn là bị phớt lờ, bị bỏ mặc hoặc không ai quan tâm như thể không tồn tại trên đời. Những cảm xúc tiêu cực này sẽ bùng phát thành những hành vi bạo lực nghiêm trọng khi bước vào thời kỳ vị thành niên với những xáo trộn tâm sinh lý.

Bước vào giai đoạn dậy thì, đứng trước những thay đổi về sinh lý cơ thể và bất ổn về tâm lý, trẻ rất cần sự quan tâm, chỉ bảo và giám sát của người lớn. Đáng ra cha mẹ và giáo viên cần quan tâm hơn, cần dành thời gian hơn cho trẻ lúc này nhưng thực tế cho thấy đây là thời điểm cha mẹ buông lỏng việc quản lý con cái nhiều nhất.

Đặc biệt, đối với phụ huynh có con với nhiều vấn đề hành vi và thất bại học đường, vì quá mệt mỏi sau nhiều năm quản lý hà khắc mà không có kết quả, cha mẹ đến thời điểm này thường buông xuôi, mặc kệ cho con muốn làm gì thì làm.

Nhiều cha mẹ còn tránh né các tình huống phải đối mặt hay nói chuyện với trẻ để cảm thấy được nghỉ ngơi, cảm thấy không bận đầu bởi các lỗi hành vi các em gây ra. Nhưng cách ứng xử đó càng làm cho trẻ cảm thấy thù ghét gia đình, thù ghét trường học và những người bạn học luôn coi thường trẻ.

Chúng bắt đầu kết bạn với những đứa trẻ khác cùng cảnh ngộ và trở thành bằng nhóm chuyên đi bắt nạt, trấn lột hoặc gây ra các vụ việc sợ hãi trong và ngoài trường. Lúc này, tính chất bạo lực đã trở thành một thói quen khó bỏ trong cách hành xử của trẻ, khởi nguồn cho những hành vi bạo lực nghiêm trọng hoặc hành vi vi phạm pháp luật.

Cha mẹ cần học cách quản lý cảm xúc

Chúng ta có thể thấy rằng hành vi bạo lực của trẻ ngày nay chính là hệ quả những hành vi bạo lực của trước hết là cha mẹ, giáo viên và người lớn ứng xử với trẻ trước đây khi chúng còn nhỏ.

Muốn con không hành xử bạo lực, cha mẹ trước hết phải học cách quản lý cảm xúc của mình, phải ý thức rõ để tự học và tự thực hành kỹ năng làm cha mẹ tích cực. Tương tự ở Trường, giáo viên cũng cần học cách kiểm soát cảm xúc bản thân để ứng xử với các em theo nguyên tắc kỷ luật tích cực

Nhìn nhận trẻ có hành vi bạo lực như sự thiếu hụt các kỹ năng. Cha mẹ và giáo viên thay vì quy gán con là đứa hư hỏng hay cháu là học sinh cá biệt, hãy trang bị thêm cho con các kỹ năng như nhận diện và diễn giải vấn đề một cách khách quan; giải quyết vấn đề linh hoạt, nhận diện và hiểu cảm xúc người khác; kiểm soát hành vi - cảm xúc bản thân.

TS Trần Thành Nam

(Chủ nhiệm Khoa Các Khoa học Giáo dục, Đại học Giáo dục- ĐH Quốc gia Hà Nội, thành viên Hiệp hội Tâm lý và Giáo dục Việt Nam (VAPE)

MỚI NHẤT
Vinschool đưa giáo dục tư duy tài chính và khởi nghiệp vào chương trình chính khóa
Vinschool đưa giáo dục tư duy tài chính và khởi nghiệp vào chương trình chính khóa

Hệ thống Giáo dục Vinschool vừa chính thức ký kết hợp tác với Tổ chức Junior Achievement Việt Nam (JA) và Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển công nghệ Bách Khoa Hà Nội (BK Holdings) triển khai Chương trình Giáo dục Tư duy Tài chính và Khởi nghiệp cho học sinh phổ thông.

Thứ hai, 16/04/2018 - 10:00

Tư vấn tuyển sinh: Giải đáp “nóng” vào ngành Kỹ thuật Công nghệ
Tư vấn tuyển sinh: Giải đáp “nóng” vào ngành Kỹ thuật Công nghệ

(Dân trí) - Chưa biết lập trình có học được ngành Khoa học máy tính? Ngành Hàng không vũ trụ là gì? ngành Cơ học và Cơ học kỹ thuật, Cơ học điện tử thì con gái theo học sợ có nặng quá không và có phù hợp không? ngành Công nghệ Cơ điện tử học như thế nào?...

Thứ hai, 16/04/2018 - 09:26

Đừng bắt con “chở” ước mơ của bố mẹ!
Đừng bắt con “chở” ước mơ của bố mẹ!

Đọc thông tin một nam sinh lớp 10 Trường THCS-THPT Nguyễn Khuyến (TP HCM) nhảy lầu tự tử, tôi đã khóc. Tôi khóc vì liên tưởng đến nỗi ám ảnh và áp lực của con gái tôi khi học lớp 12 tại Trường THPT Nguyễn Huệ (Vũng Tàu) 2 năm trước.

Thứ hai, 16/04/2018 - 08:51

Trung tâm Anh ngữ mẫu giáo đầu tiên của VUS chính thức ra mắt
Trung tâm Anh ngữ mẫu giáo đầu tiên của VUS chính thức ra mắt

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ mẫu giáo trong việc học Anh ngữ, VUS đã triển khai hệ thống VUS Kids, một môi trường chuyên biệt dành riêng cho lứa tuổi và đặc biệt gần các khu dân cư để thuận tiện cho phụ huynh trong việc đưa đón. Ngày 14/4/2018, Trung tâm Anh ngữ VUS Kids đầu tiên chính thức ra mắt tại quận 2, TP.HCM.

Thứ hai, 16/04/2018 - 08:00

Doanh nghiệp "săn" nhân sự trẻ đang ngồi ghế giảng đường
Doanh nghiệp "săn" nhân sự trẻ đang ngồi ghế giảng đường

(Dân trí) - Sáng 15/4, Ngày hội việc làm 2018 do Đoàn Thanh niên - Hội Sinh viên trường Đại học Kinh tế Quốc dân tổ chức diễn ra thu hút gần 40 doanh nghiệp, tổ chức tham gia chương trình. Hàng trăm sinh viên có cơ hội phỏng vấn trực tiếp với nhà tuyển dụng cũng như tham gia các tọa đàm nghề nghiệp chuyên sâu.

Thứ hai, 16/04/2018 - 07:30

Dạy Lịch sử qua phần mềm điện tử
Dạy Lịch sử qua phần mềm điện tử

(Dân trí) - “Trong khi học sinh đang "quay lưng" với môn Lịch sử, phần mềm này rất hiệu quả bởi ngoài sách vở, các tư liệu đưa vào giảng dạy như một cuốn phim khiến học sinh hứng thú, không nặng về đọc chép”.

Thứ hai, 16/04/2018 - 07:19

“Là thầy giáo, tôi không phô tô phao thi!”
“Là thầy giáo, tôi không phô tô phao thi!”

(Dân trí) - “Là thầy giáo dạy học trò thi cử phải nghiêm túc mà lại đi làm tài liệu cho đứa khác dù không phải là sinh viên của mình thì coi sao được?”.

Thứ hai, 16/04/2018 - 03:03

Vụ học trò nhảy lầu tự vẫn: Trường học “hà khắc”, hiệu trưởng nói gì?
Vụ học trò nhảy lầu tự vẫn: Trường học “hà khắc”, hiệu trưởng nói gì?

(Dân trí) - So với nhiều trường, thời gian học và khối lượng kiến thức tại Trường THPT tư thục Nguyễn Khuyến, TPHCM nặng hơn vì mục tiêu học sinh vào bằng được đại học. Lãnh đạo nhà trường không che giấu điều này, đây là thực tế mà ai cũng biết.

Chủ nhật, 15/04/2018 - 06:09

Đại học Nha Trang tuyển sinh 3.400 chỉ tiêu đại học năm 2018
Đại học Nha Trang tuyển sinh 3.400 chỉ tiêu đại học năm 2018

(Dân trí) - Chiều 15/4, Trường Đại học Nha Trang cho biết vừa công bố chỉ tiêu tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2018. Theo đó, nhà trường tuyển sinh 3.400 chỉ tiêu đại học, 1.000 chỉ tiêu cao đẳng.

Chủ nhật, 15/04/2018 - 03:55

Hơn 400 sinh viên phía Nam thi Olympic Cơ học Toàn quốc
Hơn 400 sinh viên phía Nam thi Olympic Cơ học Toàn quốc

(Dân trí) - Hôm nay (15/4), 442 sinh viên đến từ 17 trường ĐH khu vực phía Nam có mặt tại trường ĐH Mở TPHCM tham dự cuộc thi Olympic Cơ học Toàn quốc lần thứ 30 khu vực phía Nam năm 2018.

Chủ nhật, 15/04/2018 - 03:54

Trường thu “khống” hơn 130 triệu đồng tiền ăn của học sinh bán trú
Trường thu “khống” hơn 130 triệu đồng tiền ăn của học sinh bán trú

(Dân trí) - Cơ quan chức năng huyện Hoài Nhơn (Bình Định) vừa có kết luận thanh tra, đồng thời yêu cầu Trường Tiểu học số 2 Tam Quan Bắc phải trả lại số tiền hơn 130 triệu đồng cho cha mẹ học sinh vì đã thu tăng số ngày ăn ở thực tế trong 2 năm học.

Chủ nhật, 15/04/2018 - 10:35

Nghịch lý: Giáo viên thất nghiệp đi bán cà phê, trường học “chắp vá” vì thiếu giáo viên
Nghịch lý: Giáo viên thất nghiệp đi bán cà phê, trường học “chắp vá” vì thiếu giáo viên

(Dân trí) - Thực hiện tinh giản biên chế nên các huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai đang xem xét để chấm dứt hơn 1.400 giáo viên trên địa bàn. Trong khi các giáo viên bị chấm dứt hợp đồng phải từ bỏ ước mơ đứng trên bục giảng để về làm phục vụ cà phê, làm rẫy có thu nhập, thì ngành giáo dục tỉnh đang “gồng mình” tăng tiết, tăng giờ vì thiếu giáo viên trầm trọng.

Chủ nhật, 15/04/2018 - 09:34

ĐÁNG QUAN TÂM
67 thí sinh giành HCV tại kỳ thi Olympic Toán học toàn quốc
67 thí sinh giành HCV tại kỳ thi Olympic Toán học toàn quốc

(Dân trí) - Kết thúc Kỳ thi Olympic Toán học Sinh viên và Học sinh toàn quốc lần thứ 26, ban tổ chức đã trao 67 giải Nhất, 126 giải Nhì và 193 giải Ba cho các thí sinh xuất sắc. Đặc biệt trong đó, có 9 sinh viên vinh dự được Bộ Giáo dục và Đào tạo trao tặng Bằng khen.

Chủ nhật, 15/04/2018 - 09:20

Chàng trai trường Ams được Đại học Stanford danh tiếng gọi tên
Chàng trai trường Ams được Đại học Stanford danh tiếng gọi tên

(Dân trí) - Với bộ hồ sơ thể hiện thành tích cá nhân nổi bật và niềm đam mê thiện nguyện, Bùi Mạnh Hùng không chỉ được Đại học Stanford (xếp thứ 5 Mĩ, thứ 2 thế giới theo bảng xếp hạng danh tiếng QS 2018) gọi tên mà còn nhận được thư chấp nhận từ 9 trường Đại học, bao gồm những đại học danh giá như: Johns Hopkins University, Rice University, University of California – Los Angeles, University of California – Berkeley,…

Chủ nhật, 15/04/2018 - 08:45

Đại học Thái Bình Dương dự kiến tuyển sinh 1.250 chỉ tiêu đại học
Đại học Thái Bình Dương dự kiến tuyển sinh 1.250 chỉ tiêu đại học

(Dân trí) - Trường Đại học Thái Bình Dương (TP Nha Trang, Khánh Hòa) vừa có thông báo dự kiến tuyển sinh 1.250 chỉ tiêu bậc đại học chính quy năm 2018 trên phạm cả nước.

Chủ nhật, 15/04/2018 - 08:40

Kỹ năng giao tiếp của sinh viên: Trên mạng và thực tế khác xa
Kỹ năng giao tiếp của sinh viên: Trên mạng và thực tế khác xa

(Dân trí) - Trang phục cá tính, những dòng trạng thái đầy sáng tạo về muôn màu cuộc sống thường nhật, lối nói duyên dáng, tự tin và hài hước trong các lời bình luận qua lại với bạn bè… là một vài điểm thiện cảm có được khi tôi quan sát tài khoản cá nhân của một sinh viên nọ.

Chủ nhật, 15/04/2018 - 05:03

Trường mầm non "kéo" phụ huynh vào dạy và chăm sóc trẻ
Trường mầm non "kéo" phụ huynh vào dạy và chăm sóc trẻ

(Dân trí) - Sự kết hợp giữa nhà trường và gia đình, xã hội nhằm chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ, đáp ứng kịp thời những nhu cầu phát triển của trẻ là mục đích mà “Ngày Hội Gia đình năm 2018” mà trường Mầm non Hoa Trà My III hướng đến.

Chủ nhật, 15/04/2018 - 02:00

Thầy giáo bị tố đấm vào mặt HS lớp 1: “Tôi vô tình quẹt tay vào mũi cháu”
Thầy giáo bị tố đấm vào mặt HS lớp 1: “Tôi vô tình quẹt tay vào mũi cháu”

(Dân trí) - Ông Nguyễn Hữu Hà - giáo viên trường Tiểu học Nguyễn Du (xã Ea Wer, huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk) thừa nhận có nhéo tai cậu học sinh lớp 1 rồi giúp em này mặc áo vào thì vô tình quẹt tay vào mũi khiến em học sinh chảy máu chứ không có hành động đấm như phụ huynh phản ánh.

Chủ nhật, 15/04/2018 - 12:09

Nhận kỷ luật khiển trách, Hiệu trưởng xin thôi chức
Nhận kỷ luật khiển trách, Hiệu trưởng xin thôi chức

(Dân trí) - Liên quan đến vụ “Sai phạm tiền tỷ, Hiệu trưởng chỉ bị… khiến trách”, ngày 14/4, nguồn tin từ trường THPT Hoàng Diệu (TP Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng) cho biết, bà Phạm Ngọc Phụng có thông báo đã gửi đơn xin thôi giữ chức Hiệu trưởng.

Thứ bảy, 14/04/2018 - 05:55

Một cô giáo viết giấy xin phép nghỉ dạy rồi mất tích
Một cô giáo viết giấy xin phép nghỉ dạy rồi mất tích

(Dân trí) - Sau khi gửi giấy phép xin nghỉ dạy, cô giáo Bích đã vắng mặt khỏi địa phương nhiều ngày nay.

Thứ bảy, 14/04/2018 - 05:28

Hấp dẫn bích họa trên tường phòng học
Hấp dẫn bích họa trên tường phòng học

(Dân trí) - Những bức bích họa đầy màu sắc, hình ảnh sinh động và có tính giáo dục cao đã thay thế cho màu sắc đơn điệu của những bức tường phòng học, cầu thang. Đây là những gì mà các điểm trường tại TP. Quảng Ngãi đang thực hiện nhằm tạo cho học sinh môi trường học tập thân thiện.

Thứ bảy, 14/04/2018 - 04:05

Nghi án trường “ma”: Đại sứ quán Mỹ xác nhận không tìm thấy tên trường GWIS
Nghi án trường “ma”: Đại sứ quán Mỹ xác nhận không tìm thấy tên trường GWIS

(Dân trí) - Đại diện Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam khẳng định, họ không tìm thấy tên trường Quốc tế George Washington (GWIS - Mỹ) trong danh sách trường được cấp phép tuyển sinh học sinh quốc tế ở Mỹ hay trường ở California, Florida.

Thứ bảy, 14/04/2018 - 12:39

Tham vọng của cha mẹ, bi kịch của con
Tham vọng của cha mẹ, bi kịch của con

(Dân trí) - Cứ gần đến kì thi hoặc kết thúc một kì thi, chúng ta lại sững sờ trước những câu chuyện thương tâm: học sinh tự tử vì trầm cảm, vì điểm thấp, vì thi trượt, vì không đạt được ước mơ của cha mẹ.

Thứ bảy, 14/04/2018 - 09:19

Nam sinh trường Ams giành học bổng 6 tỉ đồng của Đại học Cornell, Hoa Kỳ
Nam sinh trường Ams giành học bổng 6 tỉ đồng của Đại học Cornell, Hoa Kỳ

(Dân trí) - Đại học Cornell (Top 14 đại học quốc gia tốt nhất nước Mỹ) chính là ngôi trường, là điểm đến vào mùa thu năm nay mà Cao Tuấn Kiệt yêu thích nhất, quyết định chọn nộp hồ sơ ứng tuyển vào đợt Early Decision (nộp hồ sơ sớm và được chọn duy nhất một trường để nộp).

Thứ bảy, 14/04/2018 - 07:40