Người thầy đưa cồng chiêng của dân tộc Mường ở Hòa Bình vào trường học

Dân trí Đến thăm trường THPT Dân tộc Nội trú tỉnh Hòa Bình (Phường Tân Hòa, tỉnh Hòa Bình) không ai không biết đến thầy Nguyễn Ngọc Khiêm - một Bí thư Đoàn giỏi đã công tác tại trường 14 năm. Thầy Khiêm là người tiên phong đưa cồng chiêng - nhạc khí cổ truyền của dân tộc Mường vào trường học.
>>Ấn tượng thầy trò vùng cao xứ Thanh cùng nhảy Cha cha cha
>>Thầy giáo đam mê sưu tầm hiện vật để dạy học sinh
>>Thầy giáo thể dục chế bảng bóng rổ giúp học sinh đạt nhiều thành tích cao

Không phải người Mường nhưng yêu văn hóa Mường

Sau khi cùng các em học sinh chào đón chúng tôi bằng một bài chiêng “Chào mừng” truyền thống của trường, thầy Khiêm cho biết tỉnh Hòa Bình có đến hơn 70% dân số là đồng bào dân tộc Mường. Từ bao đời nay, cồng chiêng không chỉ là một nhạc cụ tham gia vào hầu hết các hoạt động sống của người Mường từ khi sinh ra đến khi về với đất mẹ mà còn là thanh âm linh thiêng, quan trọng bậc nhất trong đời sống văn hóa của cộng đồng dân tộc Mường Hòa Bình. Từ những phường sắc bùa mùa xuân, đám cưới hỏi, ma chay cho tới lễ cơm mới,.. đều không thể thiếu tiếng cồng chiêng.

Tuy nhiên, nét đẹp văn hóa này càng ngày càng mai một dần, ít nhà còn đánh cồng chiêng, thậm chí nhiều nhà mang bán những bộ chiêng cổ của gia đình.

Thầy Nguyễn Ngọc Khiêm và đội cồng chiêng ở trường.
Thầy Nguyễn Ngọc Khiêm và đội cồng chiêng ở trường.

“Vì lẽ đó, có những em học sinh người dân tộc Mường đấy mà không biết gì về cồng chiêng, về văn hóa dân tộc mình cả”, thầy Khiêm kể.

Vốn là người hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc hơn 20 năm nay, thầy Nguyễn Ngọc Khiêm (sinh năm 1977) có đam mê bất tận với tiếng chiêng của người Mường, với văn hóa Mường. Cứ khi nào có dịp là thầy lại tự mình tìm tòi, cũng như trao đổi thêm với các nhạc sĩ tỉnh Hòa Bình - những người chuyên nghiên cứu về âm nhạc dân gian Mường để tìm hiểu về loại nhạc khí đặc biệt này. Càng tìm hiểu, thầy Khiêm lại càng thấy rằng cần phải có cách nào đó để lưu giữ và truyền lại cho thế hệ sau, không thể để những giá trị truyền thống tốt đẹp này mất đi.

“Mình thì không phải người Mường đâu, nhưng chẳng hiểu sao lại yêu văn hóa Mường đến thế”, thầy Khiêm cười lớn.

Năm 2010, trường THPT Dân tộc Nội trú tỉnh Hòa Bình tham dự Fesival các trường dân tộc nội trú toàn quốc. Thầy Khiêm vốn đã ấp ủ từ lâu ý tưởng đưa cồng chiêng của đồng bào dân tộc Mường lên sân khấu, nhân dịp này, thầy quyết định dàn dựng tiết mục hòa tấu trống và cồng cho đội văn nghệ trường.

“Ngày ấy trường chưa có bộ cồng này, mình phải tự đi tìm và thuê bộ đầu tiên về cho các em học. Cả đội phải tranh thủ thời gian sau giờ học để tập. Cũng khá bất ngờ vì các em học rất nhanh và hào hứng, chỉ mất một tuần đầu là đội đã có thể đánh được đúng, khoảng hơn một tháng là tương đối thuần thục và có sắc thái”.

Thầy giáo đưa cồng chiêng vào trường học.

Tiết mục năm ấy THPT Dân tộc Nội trú tỉnh Hòa Bình đoạt huy chương Vàng - như một phần thưởng cho nỗ lực của thầy và trò. Đó cũng là cú hích để thầy Khiêm đề nghị lên nhà trường mua riêng bộ cồng chiêng cho trường.

“Lúc đó mình chỉ nghĩ chắc chắn là phải đưa cồng chiêng vào trường. May mắn được Ban giám hiệu ủng hộ ngay lập tức”, thầy Khiêm kể.

Sau đó khi tự tay đi tìm và mua bộ cồng chiêng đầu tiên về trường, người thầy đã thành lập đội đồng chiêng của trường gồm những em có năng khiếu và cảm âm tốt, tới nay đội đã hoạt động được hơn 7 năm. Bao lớp học sinh đã tham gia, tập luyện và trưởng thành từ đội chiêng của thầy Khiêm.

Người thầy đưa cồng chiêng của dân tộc Mường ở Hòa Bình vào trường học - 2

Để tiếng chiêng vọng mãi giữa núi rừng

Một bộ chiêng của người Mường gồm có 12 chiếc, mỗi chiêng là một nốt nhạc, đại diện 12 tháng trong năm theo quan niệm của người Mường. Thầy Khiêm cho biết, cái khó nhất của chiêng Mường đó là vì mỗi người phụ trách một nốt nên để tạo nên một bản nhạc cần có sự phối hợp hài hòa giữa cả đội. Chiêng không chỉ là vật vô tri vô giác, cứ đánh là lên thanh lên điệu, người đánh muốn đánh hay cần hiểu về văn hóa, âm sắc, truyền vào đó cả tâm tư tình cảm của mình.

Em Nguyễn Hoàng Loan (lớp 11B) cho biết: “Nhờ thầy Khiêm, em mới biết cồng chiêng có rất nhiều thanh điệu khác nhau, thay đổi cả theo độ nặng nhẹ khi gõ. Em cảm thấy rất thú vị và thêm tự hào về văn hóa quê hương mình”.

“Thầy Khiêm là thầy giáo tận tâm với chúng em, luôn quan tâm, chỉ bảo không chỉ trong lúc tập luyện mà còn trong cuộc sống, học tập. Từ khi được thầy dạy đánh cồng chiêng, em mới thêm yêu và tự hào mỗi khi chơi nhạc cụ dân tộc mình”, em Bằng Anh Thư chia sẻ.

“Người Mường thì có nhiều bài chiêng cổ lắm nhưng để học được thì rất khó vì thế khi mang vào trường học dạy cho học sinh, mình chỉ chọn những bài phổ thông, dễ học nhất như sắc bùa, chào mừng, chúc mừng,... Thường các em mất khoảng 1 tuần để học đánh đúng, nhưng để hay thì sẽ lâu hơn và tùy vào khả năng cảm âm nữa” - thầy Khiêm cho biết thêm.

Thầy Khiêm vẫn thường dạy chiêng cho các em học sinh vào mỗi buổi chiều.
Thầy Khiêm vẫn thường dạy chiêng cho các em học sinh vào mỗi buổi chiều.

Bạn Bùi Thị Nhung - cựu học sinh của THPT Dân tộc Nội trú tỉnh Hòa Bình cho biết: “Em là người Mường biết cồng chiêng từ nhỏ, nhưng đúng là phải đến khi xem đội cồng của thầy Khiêm biểu diễn, mình mới cảm nhận rõ rệt tình yêu với văn hóa dân tộc và thực sự muốn học đánh cồng chiêng. Giờ em đã lên Đại học nhưng mỗi khi nhắc đến trường cũ, em vẫn thấy tự hào vô cùng vì ngôi trường rất giàu bản sắc riêng”.

Hiện tại, thầy Khiêm mới chỉ có thể dạy cho đội văn nghệ làm đội “hạt giống” cho trường nhưng thầy cũng chia sẻ về dự định đang ấp ủ đó là mở rộng đội ra hơn nữa, có thể dạy nhiều em học sinh, thậm chí là toàn trường, để em nào cũng có thể đánh được cồng chiêng.

“Muốn lưu giữ, lan tỏa một nền văn hóa, không gì dễ đi vào lòng người hơn âm nhạc. Dù có nói bao nhiêu lời hay ý đẹp cũng sẽ chẳng lay động bằng một tiếng chiêng được cất lên. Khi nào tiếng chiêng ấy còn vang giữa núi rừng, khi đó văn hóa Mường sẽ còn được lưu truyền”, thầy Nguyễn Ngọc Khiêm chia sẻ.

Bài và ảnh: Khánh Như

MỚI NHẤT
Hôm nay, thí sinh bắt đầu nộp hồ sơ đăng ký dự thi THPT quốc gia 2018
Hôm nay, thí sinh bắt đầu nộp hồ sơ đăng ký dự thi THPT quốc gia 2018

(Dân trí) - Theo quy định của Bộ GD&ĐT, bắt đầu từ hôm nay 01/4/2018 thí sinh dự thi THPT quốc gia 2018 bắt đầu nộp hồ sơ đăng ký dự thi. Thời gian nộp 20 ngày, kết thúc nhận hồ sơ vào ngày 20/4/2018.

Chủ nhật, 01/04/2018 - 02:19

Rà soát 94 giáo sư, phó giáo sư: Nhiều hồ sơ  không chuẩn xác ở hội đồng quân sự, an ninh, y học…
Rà soát 94 giáo sư, phó giáo sư: Nhiều hồ sơ không chuẩn xác ở hội đồng quân sự, an ninh, y học…

(Dân trí) - Thời gian rà soát 94 giáo sư, phó giáo sư có đơn thư tố cáo và phản ánh theo Chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ đã kết thúc. Theo thông tin, Thanh tra Bộ GD&ĐT đã phát hiện nhiều trường hợp hồ sơ ứng viên không chuẩn xác theo quy định.

Chủ nhật, 01/04/2018 - 01:37

Nguyên giáo viên “tố” hiệu trưởng mắc 12 sai phạm: Hiệu trưởng bác bỏ tố cáo
Nguyên giáo viên “tố” hiệu trưởng mắc 12 sai phạm: Hiệu trưởng bác bỏ tố cáo

(Dân trí) - Nguyên cô giáo trường Tiểu học Trần Quốc Tuấn (TP Quy Nhơn, Bình Định) tố cáo hiệu trưởng trường này đã mắc nhiều sai phạm trong công tác quản lý, điều hành nhà trường. Phóng viên báo Dân trí tìm hiểu thực hư vụ việc.

Chủ nhật, 01/04/2018 - 01:30

Sinh viên ĐH Vinh thả hơn 1 tạ cá giống xuống sông Lam
Sinh viên ĐH Vinh thả hơn 1 tạ cá giống xuống sông Lam

(Dân trí) - Hơn 1 tạ cá giống gồm các loại cá chép, mè, rô phi đã được lãnh đạo, sinh viên các khóa của Viện Nông nghiệp và Tài nguyên (Trường Đại học Vinh) thả xuống sông Lam để tái tạo nguồn lợi thủy sản, phát triển nguồn thủy sản tự nhiên.

Chủ nhật, 01/04/2018 - 11:17

Cô giáo "lạ lùng và lạnh lùng"; bé gái tử vong sau giờ cơm trưa ở trường mầm non
Cô giáo "lạ lùng và lạnh lùng"; bé gái tử vong sau giờ cơm trưa ở trường mầm non

(Dân trí) - Tuần qua, vụ việc cô giáo ở TP.HCM lên lớp nhưng không nói, không giảng bài trong gần 4 tháng gây “xôn xao” dư luận; các thông tin về xử lý cá nhân vụ “cô giáo quỳ gối”, Bộ GD&ĐT công bố hệ thống hỗ trợ tuyển sinh 2018, bé gái tử vong sau giờ cơm trưa ở trường mầm non được công chúng quan tâm.

Chủ nhật, 01/04/2018 - 09:48

Bộ GD&ĐT lý giải việc tăng số trẻ mầm non tư thục lên 70
Bộ GD&ĐT lý giải việc tăng số trẻ mầm non tư thục lên 70

(Dân trí) - Sau khi Dân trí đăng tải bài viết: “Tăng số trẻ nhóm lớp mầm non tư thục: Phụ huynh lo ngại, Bộ GD&ĐT nói hợp lý”, ngày 31/3, Bộ GD&ĐT đã có phản hồi và lý giải rõ hơn về Dự thảo.

Chủ nhật, 01/04/2018 - 08:27

GS.TS Trần Đình Sử: 5 nhược điểm cần chỉnh sửa trong chương trình Ngữ văn mới
GS.TS Trần Đình Sử: 5 nhược điểm cần chỉnh sửa trong chương trình Ngữ văn mới

(Dân trí) - GS.TS Trần Đình Sử cho rằng, dự thảo chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn đang được Bộ GD&ĐT xin ý kiến đã được biên soạn công phu, khoa học, đúng hướng và có tính khả thi cao. Tuy nhiên, có 5 nhược điểm cần chỉnh sửa để chương trình được hoàn thiện.

Chủ nhật, 01/04/2018 - 07:43

Chuyện buồn sau kì thi học sinh giỏi
Chuyện buồn sau kì thi học sinh giỏi

(Dân trí) - Kì thi học sinh giỏi khối 8 cấp Thành phố về tất cả các môn Văn hóa kết thúc cách đây khoảng mười ngày và đã có kết quả cách đây ba ngày nhưng xem ra “hậu quả” mà nó để lại đến giờ vẫn còn day dứt trong lòng những người làm cha, làm mẹ như chúng tôi.

Chủ nhật, 01/04/2018 - 05:03

Một số chiến lược xin học bổng tiến sĩ và sau tiến sĩ ở nước ngoài
Một số chiến lược xin học bổng tiến sĩ và sau tiến sĩ ở nước ngoài

(Dân trí) - Tiến sĩ Ngô Anh Văn (nghiên cứu sau tiến sĩ Đại học calgary, Canada) chia sẻ chi tiết chiến lược tìm Lab (phòng thí nghiệm), xin học bổng tiến sĩ (PhD) và sau tiến sĩ (Postdoc).

Chủ nhật, 01/04/2018 - 01:07

Khánh Hòa xét tuyển vào lớp 10 THPT công lập năm học 2018-2019
Khánh Hòa xét tuyển vào lớp 10 THPT công lập năm học 2018-2019

(Dân trí) - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa - ông Nguyễn Duy Bắc vừa ký quyết định phê duyệt kế hoạch, phương thức tuyển sinh vào lớp 10 các trường THPT, các Trung tâm Giáo dục thường xuyên - hướng nghiệp năm học 2018-2019 trên địa bàn tỉnh này.

Thứ bảy, 31/03/2018 - 09:31

Quảng Ngãi: Khởi công Thành phố giáo dục quốc tế
Quảng Ngãi: Khởi công Thành phố giáo dục quốc tế

(Dân trí) - Ngày 31/3, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ nhấn nút khởi công dự án “Thành phố giáo dục quốc tế” - IEC đầu tiên tại Việt Nam.

Thứ bảy, 31/03/2018 - 05:50

Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch dành 50% chỉ tiêu tuyển sinh cả nước
Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch dành 50% chỉ tiêu tuyển sinh cả nước

(Dân trí) - UBND TPHCM đã có văn bản chính thức thông qua đề án tuyển sinh của Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch năm 2018-2019 với 50% chỉ tiêu tuyển sinh rộng rãi trong cả nước.

Thứ bảy, 31/03/2018 - 05:07

ĐÁNG QUAN TÂM
Chông chênh cảnh học sinh qua sông đến trường bằng bè mảng
Chông chênh cảnh học sinh qua sông đến trường bằng bè mảng

(Dân trí) - Chỉ với một chiếc bè mảng được làm từ những cây luồng thô sơ nhưng mỗi ngày chuyên chở hàng chục em học sinh vượt qua dòng sông Âm để đến trường. Về mùa khô, việc đi lại còn đỡ vất vả, nhưng vào mùa mưa lũ, nước sông dâng cao, học sinh phải “đánh cược” tính mạng mỗi khi đến trường.

Thứ bảy, 31/03/2018 - 10:09

5 sai lầm đáng tiếc dẫn đến thất bại khi nộp đơn vào trường Y khoa ở Mỹ
5 sai lầm đáng tiếc dẫn đến thất bại khi nộp đơn vào trường Y khoa ở Mỹ

(Dân trí) - Đánh giá thấp điểm thi MCAT, nộp đơn vào ít trường, bài luận văn cá nhân không chặt chẽ, ít dấu ấn, các hoạt động ngoại khoá không chi tiết cụ thể và coi nhẹ nộp đơn vòng 2 là những sai lầm thường mắc khiến các sinh viên thất bại ở ước mơ du học Y khoa tại Mỹ.

Thứ bảy, 31/03/2018 - 08:23

Chính thức khai trừ Đảng ông Võ Hòa Thuận trong vụ “cô giáo quỳ gối”
Chính thức khai trừ Đảng ông Võ Hòa Thuận trong vụ “cô giáo quỳ gối”

(Dân trí) - Huyện Bến Lức, tỉnh Long An đã chính thức công bố kỷ luật hình thức khai trừ Đảng đối với ông Võ Hòa Thuận - người liên quan đến vụ việc "cô giáo quỳ gối" gây chấn động dư luận vừa qua.

Thứ bảy, 31/03/2018 - 07:46

Bé gái tử vong sau giờ cơm trưa ở trường mầm non
Bé gái tử vong sau giờ cơm trưa ở trường mầm non

(Dân trí) - Chiều 30/3, Công an tỉnh Kon Tum khám nghiệm tử thi, làm rõ nguyên nhân một bé gái N.T.N.N (4 tuổi, ở thôn 2 xã Kon Đào, huyện Đắk Tô) tử vong bất thường sau khi ăn cơm tại Trường Mầm non Hoa Phượng (xã Kon Đào).

Thứ bảy, 31/03/2018 - 06:37

Môn đại cương bị xem nhẹ vì đâu?
Môn đại cương bị xem nhẹ vì đâu?

(Dân trí) - Có một thực tế đáng ngại là tại một số trường cao đẳng, đại học hiện nay, các môn học đại cương đang rơi vào tình trạng bị cả thầy lẫn trò xem nhẹ.

Thứ bảy, 31/03/2018 - 04:03

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ giữ lời hứa về thăm học trò tí hon Đinh Văn K'Rể
Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ giữ lời hứa về thăm học trò tí hon Đinh Văn K'Rể

(Dân trí) - Chiều ngày 30-3, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ đã về trường Phổ thông Dân tộc bán trú tiểu học Sơn Ba thăm cậu học trò tí hon Đinh Văn K'Rể như đã hứa cách đây 5 tháng trong buổi gặp gỡ trên truyền hình.

Thứ bảy, 31/03/2018 - 12:17

Hà Nội: Một học sinh kí thay cả lớp khi nộp hồ sơ ĐKDT
Hà Nội: Một học sinh kí thay cả lớp khi nộp hồ sơ ĐKDT

(Dân trí) - “Một số nhà trường không tổ chức kiểm tra rà soát hồ sơ của học sinh dẫn đến một số trường khi chúng tôi đi kiểm tra hồ sơ đăng ký dự thi, danh sách kiểm dò có hiện tượng 1 học sinh ký cho cả lớp, cùng nét chữ cùng loại mực. Và rồi Sở đã phải gửi trả về với hàng nghìn lỗi sai sót”.

Thứ bảy, 31/03/2018 - 12:05

Học sinh mầm non trải nghiệm học tập từ phiên chợ quê
Học sinh mầm non trải nghiệm học tập từ phiên chợ quê

(Dân trí) - Với sự chuẩn bị công phu, những bàn tay khéo léo của tất cả các giáo viên đã đem lại không gian truyền thống như một phiên chợ miền quê thật sự, giúp học sinh mầm non trải nghiệm học tập.

Thứ bảy, 31/03/2018 - 12:00

Bộ GD&ĐT công bố hệ thống thông tin hỗ trợ thi và tuyển sinh 2018
Bộ GD&ĐT công bố hệ thống thông tin hỗ trợ thi và tuyển sinh 2018

(Dân trí) - Ngày 30/3, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thông báo Hệ thống thông tin hỗ trợ công tác thi và tuyển sinh năm 2018 gửi các Sở Giáo dục và Đào tạo; các học viện; các trường đại học; các trường cao đẳng đào tạo giáo viên; các trường trung cấp đào tạo giáo viên; Cục Nhà trường (Bộ Quốc phòng) và Cục Đào tạo (Bộ Công an).

Thứ sáu, 30/03/2018 - 09:59

Bộ GD-ĐT giúp huyện tìm giải pháp vụ 500 giáo viên sắp mất việc
Bộ GD-ĐT giúp huyện tìm giải pháp vụ 500 giáo viên sắp mất việc

(Dân trí) - Ngày 30/3, đoàn công tác của Bộ GD-ĐT đã có buổi làm việc cùng UBND huyện Krông Pắk (Đắk Lắk) liên quan đến vụ hàng trăm giáo viên sắp bị mất việc để đề xuất phương án giải quyết tình trạng này.

Thứ sáu, 30/03/2018 - 04:50

Bất ngờ trước sự thay đổi của cậu học trò tí hon 10 tuổi nặng 3,9kg
Bất ngờ trước sự thay đổi của cậu học trò tí hon 10 tuổi nặng 3,9kg

(Dân trí) - Những giây phút nhí nhảnh đáng yêu, tinh nghịch của cậu học trò tí hon Đinh Văn K'Rể khiến nhiều người ngạc nhiên vì sự tiến bộ của em sau thời gian từ vùng rừng núi về.

Thứ sáu, 30/03/2018 - 03:12

Cách chức hiệu trưởng nhận 210 triệu đồng “chạy việc” cho giáo viên
Cách chức hiệu trưởng nhận 210 triệu đồng “chạy việc” cho giáo viên

(Dân trí) - Một hiệu trưởng tại huyện Krông Pắk (Đắk Lắk) vừa bị cách chức vì đã có hành vi lợi dụng chức vụ quyền hạn nhận tiền chạy việc cho một giáo viên.

Thứ sáu, 30/03/2018 - 03:04