Hội Đồng trường - Tự chủ đại học: Cần gỡ bỏ rào cản, không hình thức, không giả dối

Dân trí Chỉ có nhà nước mới có thể giúp các trường đại học gỡ bỏ các trở ngại và rào cản để tiến trình tự chủ của họ trở thành thực chất, không đối phó, không hình thức, không giả dối; và chỉ có như vậy thì mới mong thay đổi được hình ảnh của giáo dục đại học Việt Nam.
>>Sửa đổi Luật Giáo dục Đại học: Xóa bỏ quyền lực “hờ” của Hội đồng trường
>>Tự chủ đại học: Phải xóa bỏ vai trò độc quyền chỉ đạo của cơ quan chủ quản
>>Tự chủ đại học: Vừa “mở” đã “thít” ngay lập tức

GS.TS Trần Đức Viên, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã phân tích như vậy khi nói về: “Hội đồng trường trong tiến trình tự chủ đại học”.

GS.TS Trần Đức Viên cho rằng, về bản chất, tự chủ đại học xa lạ và đối lập với quản lý hành chính áp đặt. Trường đại học được tự khẳng định vị thế và tầm vóc của họ để thích ứng với cơ chế thị trường, trong đó, Hội đồng trường với vai trò quản trị là thiết chế có quyền lực cao nhất trong nhà trường, và Hiệu trưởng thực hiện quản lý nhà trường như một Giám đốc điều hành (CEO).

Cho đến nay mới có một số rất nhỏ trường đại học công lập (23/169 trường, khoảng 13,6%) dám bước đi những bước chập chững đầu tiên trên con đường tự chủ; và cũng chỉ mới có khoảng 1/3 số trường có Hội đồng trường (HĐT), và ngay các trường đã được Chính phủ giao “thí điểm” tự chủ, số trường có Hội đồng trường cũng không cao. Số đông các trường đại học công lập còn lại còn lại vẫn đang chờ đợi trong âu lo và ngại ngần.

Một câu hỏi đặt ra là, tại sao một chủ trương đúng đắn như thế lại chưa được “cuộc sống” của các trường đại học nhiệt tình đón nhận? Và, bằng cách nào để những chủ trương và đường lối ấy có thể thực sự mang đến những luồng sinh khí mới cho hệ thống giáo dục đại học Việt Nam?


Nhà nước đã giao quyền tự chủ là giao tự chủ toàn diện cho các trường đại học.

Nhà nước đã giao quyền tự chủ là giao tự chủ toàn diện cho các trường đại học.

Tự chủ đại học - Pháp lý không rõ ràng

GS Trần Đức Viên cho rằng, hệ thống pháp lý về tự chủ đại học hiện nay vừa thiếu đồng bộ, vừa không rõ ràng, khung pháp lý, cản trở, chồng chéo, thậm chí triệt tiêu nhau như: “mở” ở điều này, luật này nhưng lại “đóng” ở điều khác, luật khác; hoặc là trao quyền tự chủ trên văn bản, nhưng vẫn “trói buộc” trên thực tế do cơ chế không theo kịp thực tiễn.

Các văn bản pháp quy hiện hành cũng như các cơ quan quản lý nhà nước về GD&ĐT và các bộ ngành liên quan đều không nói rõ cách thức làm thế nào để các trường đại học được giao thí điểm tự chủ có thể đạt được, những thay đổi đầy tham vọng của Nghị quyết 77 và các chính sách có liên quan khác, trong đó có việc phát huy vai trò và trách nhiệm của thiết chế HĐT.

Bên cạnh đó, trong các văn bản pháp quy hiện hành, kể cả các dự thảo luật về giáo dục và đào tạo vừa được đưa ra xin ý kiến Quốc hội, đều không thấy điều khoản nào quy định cụ thể quyền của các trường đại học trong việc tự xác lập quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của họ. Trong khi đó, cụm từ ‘theo quy định’ lại xuất hiện với tần suất cao trong các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến tự chủ đại học; và khi cụm từ ‘theo quy định’ càng tăng thì tự chủ đại học thực chất càng giảm.

Cơ sở giáo dục chưa sẵn sàng

Theo GS Viên, các cơ sở giáo dục đại học đều chưa sẵn sàng về tâm và thế để đón nhận thiết chế HĐT. Hầu hết Hiệu trưởng các trường được giao thí điểm tự chủ chưa thực sự sẵn sàng về tâm và thế để đón nhận thiết chế HĐT, vì cơ chế HĐT có thể là tốt với tiến trình tự chủ của nhà trường, nhưng chưa chắc đã tốt cho vị trí của người đứng đầu hiện nay, nhất là đối với các hiệu trưởng thiếu năng lực.

Thể chế HĐT thực tế sẽ tạo một sự “dịch chuyển quyền lực”, chỉ khi có quyết tâm chính trị mạnh mẽ của những người lãnh đạo cấp cao mới mong thực hiện được.

Nếu không, đa phần các trường vẫn chạy theo lối mòn quản lý cũ và khai thác những lợi thế đã tích lũy được từ trước, chứ không phải từ tự chủ đại học.

Gỡ bỏ rào cản, không giả dối, không hình thức

GS Trần Đức Viên cho rằng, Trường đại học là một tổ chức học thuật, khác rất nhiều với các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan hành chính, cần có cơ chế hoạt động riêng, cần có khoảng trời riêng để phát triển. Muốn vậy, cần có một khâu đột phá đó là tiến hành cơ chế tự chủ đại học với xương sống là thiết chế HĐT- tổ chức quản trị, là cơ quan quyền lực cao nhất của trường đại học.

Chỉ có nhà nước mới có thể giúp các trường đại học gỡ bỏ các trở ngại và rào cản để tiến trình tự chủ của họ trở thành thực chất, không đối phó, không hình thức, không giả dối; và chỉ có như vậy thì mới mong thay đổi được hình ảnh của GDĐH Việt Nam.

Nhà nước đã giao quyền tự chủ là giao tự chủ toàn diện cho các trường đại học. Theo GS Viên, Nhà nước chỉ nên tập trung vào 3 vấn đề: hình thành khung pháp lý phục vụ mục đích của quản lý nhà nước; cấp ngân sách dựa vào KPIs của CSGD và hình thức cấp như thế nào; và xây dựng quy chế đảm bảo khả năng giám sát và tính giải trình minh bạch.

Còn các việc khác hãy để cho các trường tự chủ làm. Vì nếu cơ quan chủ quản và Bộ GD&ĐT không tập trung vào chức năng quản lý nhà nước, vẫn duy trì cơ chế ‘xin cho’, ‘cấp phép’ thì họ sẽ tiếp tục cản trở hoạt động của HĐT.

Nhưng chính các trường mới là tổ chức quyết định tính chất, phạm vi và mức độ tự chủ của họ thông qua (hình thành khung pháp lý phục vụ mục đích của quản lý nhà nước) các KPIs mà họ cam kết với Nhà nước và với xã hội, và (cấp ngân sách dựa vào KPIs của CSGD và hình thức cấp như thế nào) Năng lực thực tế của HĐT trong quản trị nhà trường. Vì thế, mức độ tự chủ của các trường không nhất thiết phải như nhau.

Nếu cắt giảm chi thường xuyên sẽ nảy sinh hiện tượng “cận huyết”

GS Trần Đức Viên cho biết, tự chủ đại học ở Việt Nam hiện nay được khá nhiều người, kể cả cơ quan quản lý và quan chức nhà nước, hiểu trước hết và then chốt là tự chủ tài chính, và nhà nước cắt giảm chi thường xuyên, giảm đầu tư trong khi tự chủ khác với tự lo, tự bơi, tự cung tự cấp.

Điều này trái với thực tế tự chủ đại học trên thế giới, đó là khi giao quyền tự chủ cho đại học thì nhà nước chỉ thay đổi cách đầu tư: thay đầu tư theo dòng kinh phí-hạng mục (line-iterms) sang đầu tư một khoản kinh phí (block grants) theo cách đặt hàng và giao nhiệm vụ trên cơ sở kết quả ‘đầu ra’ (KPIs) của CSGD; Nhà trường được quyền linh động sử dụng nguồn kinh phí đó một cách hiệu quả nhất.

Nhà nước và xã hội tăng cường giám sát tính minh bạch và hiệu quả việc sử dụng kinh phí của Nhà trường.

Quan trọng nhất của tự chủ là tự chủ về chuyên môn và tự do học thuật. Không nên cho rằng cốt lõi và căn bản nhất của tự chủ đại học là tự chủ tài chính, tự chủ đầu tư, và lấy mức độ tự chủ về tài chính và đầu tư làm thước đo để nhà nước quyết định về mức độ, phạm vi và tính chất tự chủ của các trường.

GS Viên cho rằng, nếu cứ bắt các trường phải lo kiếm sống để tồn tại thì như một lẽ tự nhiên, họ phải lo "nồi cơm" của họ trước khi lo đến chất lượng đào tạo và các sứ mệnh khác của trường đại học; tự chủ tài chính theo cách như vậy, cùng với thực trạng gần như "tháo khoán" về tuyển sinh đại học trong những năm gần đây, và hiện tượng "cận huyết" trong tiếp nhận và đào tạo giảng viên, sẽ để lại những di chứng không mong muốn cho đất nước trong nhiều thập niên tới.

Theo GS Viên, với điều kiện nước ta hiện nay, chưa nên khuyến khích hay ép buộc (bằng một cách nào đó) thành lập HĐT ở tất cả các trường đại học; chỉ nên thành lập ở các trường đã hội đủ điều kiện, đã thể hiện đủ năng lực để có thể thực hiện được các quyền tự chủ trên cơ sở nhận thức đầy đủ trách nhiệm xã hội; Đã được giải phóng khỏi cơ chế bộ chủ quản hoặc có bộ chủ quản nhưng trên thực tế đã được giải phóng khỏi cơ chế bộ chủ quản.

Hồng Hạnh (ghi)

MỚI NHẤT
Thủ khoa kép trường Mỹ thuật: “Không bao giờ cho phép bản thân cẩu thả, qua loa"
Thủ khoa kép trường Mỹ thuật: “Không bao giờ cho phép bản thân cẩu thả, qua loa"

(Dân trí) - Trở thành thủ khoa cả đầu vào lẫn đầu ra của trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, chàng trai Đặng Thành Duy tự nhủ bản thân phải càng cố gắng hơn nữa để chạm đến ước mơ có được những công trình ấn tượng.

Thứ hai, 08/10/2018 - 05:50

Học bổng Kumho và chung kết “Cuộc thi nói tiếng Hàn Kumho Asiana”
Học bổng Kumho và chung kết “Cuộc thi nói tiếng Hàn Kumho Asiana”

(Dân trí) - Vừa qua, tại Hà Nội, Tập đoàn Kumho Asiana đã tổ chức “Lễ trao học bổng Kumho Asiana lần thứ 12” và “Vòng Chung kết Cuộc thi nói tiếng Hàn Kumho Asiana lần thứ 7” tại Đại học Quốc gia Hà Nội.

Thứ hai, 08/10/2018 - 05:24

GS Phạm Tất Dong: Hoan nghênh ý kiến Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ về thi THPT quốc gia 2019
GS Phạm Tất Dong: Hoan nghênh ý kiến Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ về thi THPT quốc gia 2019

(Dân trí) - Hoan nghênh Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đã có phát biểu về mục tiêu thi tốt nghiệp Trung học phổ thông quốc gia năm 2019. Hi vọng, các kỳ thi năm 2020, 2021... sẽ thông thoáng hơn, vui vẻ hơn, chuẩn xác hơn và đỡ tốn kém hơn.

Thứ hai, 08/10/2018 - 01:00

“Cụ” sinh viên ngành Luật 85 tuổi: "Đi học để trẻ lại"
“Cụ” sinh viên ngành Luật 85 tuổi: "Đi học để trẻ lại"

(Dân trí) - Đó là sinh viên Cao Nhật Linh (sinh năm 1934), năm thứ 2 Khoa Luật Kinh tế, trường ĐH Đông Đô. "Cụ" sinh viên Linh đã khiến nhiều người ngưỡng mộ bởi nghị lực ham học tập và giỏi thơ ca của mình.

Thứ hai, 08/10/2018 - 12:11

TPHCM: Kiểm tra đột xuất dạy thêm, học thêm
TPHCM: Kiểm tra đột xuất dạy thêm, học thêm

(Dân trí) - Bắt đầu từ tháng 10 cho đến ngày 20/42019, Sở GD-ĐT TPHCM sẽ tổ chức kiểm tra hoạt động dạy thêm, học thêm. Việc kiểm tra này sẽ tiến hành đột xuất, không thông báo trước.

Chủ nhật, 07/10/2018 - 03:45

Học tin học excel: Tổng kết, phân tích dữ liệu với Pivot Table
Học tin học excel: Tổng kết, phân tích dữ liệu với Pivot Table

(Dân trí) - Video giới thiệu về Pivot Table - một công cụ hỗ trợ người dùng lên các báo cáo tổng hợp trong Excel

Chủ nhật, 07/10/2018 - 02:00

Cậu bé người Thái 7 năm đến trường trên đôi chân bạn
Cậu bé người Thái 7 năm đến trường trên đôi chân bạn

(Dân trí) - Thương Cảnh tật nguyền, 7 năm nay, Khanh trở thành đôi chân của bạn, ngày ngày đưa bạn đến trường. Hai cậu bé người Thái đã dệt nên câu chuyện cổ tích về tình bạn đẹp ở huyện miền núi Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An.

Chủ nhật, 07/10/2018 - 01:28

Trải lòng của người mẹ có con 5 tuổi nói tiếng Anh như gió
Trải lòng của người mẹ có con 5 tuổi nói tiếng Anh như gió

(Dân trí) - Biết nói tiếng Anh từ khi chưa đầy 2 tuổi, đến 5 tuổi đã có thể đọc được hầu hết các sách giáo khoa tiếng Việt và tiếng Anh lớp 7 trở xuống, cậu bé ở Hà Tĩnh khiến nhiều người sửng sốt với năng khiếu ngoại ngữ. Điều lạ đó đã khiến người mẹ của cậu bé vui mừng thì ít mà cực nhọc lo lắng thì nhiều...

Chủ nhật, 07/10/2018 - 12:05

Thi vào lớp 10 Hà Nội: Phương án 4 môn là hợp lý
Thi vào lớp 10 Hà Nội: Phương án 4 môn là hợp lý

(Dân trí) - “Cách đây khoảng 5-6 năm, tôi đã từng đề xuất Sở GD&ĐT Hà Nội thay đổi phương thức thi vào lớp 10 THPT bởi cách cũ đã quá lạc hậu. Tôi cho rằng, lựa chọn 4 môn thi vào lớp 10 rất hợp lý”. Trên đây là ý kiến của ông Nguyễn Quốc Bình, Hiệu trưởng Trường THCS- THPT Lê Quý Đôn (Hà Nội) về phương án thi vào lớp 10 mà Sở GD&ĐT trình UBND TP Hà Nội.

Chủ nhật, 07/10/2018 - 11:23

Học tiếng Anh trẻ em: Chủ đề trang phục qua câu chuyện cổ tích thời hiện đại
Học tiếng Anh trẻ em: Chủ đề trang phục qua câu chuyện cổ tích thời hiện đại

(Dân trí) - Thời tiết chuyển mùa chính là lúc mẹ “tân trang” lại tủ đồ cho bé rồi? Bé sẽ lựa chọn gì: một bộ cánh lộng lẫy hay những trang phục đơn giản để có thể chạy nhảy mỗi ngày?

Chủ nhật, 07/10/2018 - 10:00

Bảng thành tích ấn tượng của nữ thủ khoa kép trường HV Cảnh sát nhân dân
Bảng thành tích ấn tượng của nữ thủ khoa kép trường HV Cảnh sát nhân dân

(Dân trí) - “Cảm xúc của 4 năm trước khi em biết tin em được thủ khoa đầu vào khối A1 của HV Cảnh sát lại như ùa về, vẫn vẹn nguyên ước mơ được khoác lên mình bộ cảnh phục màu xanh, cống hiến khả năng của bản thân để giữ bình yên cho đất nước như ngày đó không có gì thay đổi”, là chia sẻ của Lê Thị Thuỳ Linh, nữ thủ khoa đầu ra Học viện Cảnh sát năm 2018.

Chủ nhật, 07/10/2018 - 07:07

Từ điển Oxford "nhờ cậy" thanh thiếu niên giải thích tiếng lóng hiện đại
Từ điển Oxford "nhờ cậy" thanh thiếu niên giải thích tiếng lóng hiện đại

(Dân trí) - Người trẻ đang dùng nhiều tiếng lóng đến nỗi thế hệ già hơn chẳng hiểu nổi từ đó nghĩa là gì. Mới đây, Từ điển tiếng Anh Oxford (OED) đã công bố chiến dịch kêu gọi người trẻ giúp họ giải thích những tiếng lóng hiện nay để các biên tập viên của họ xử lý chính xác và dễ dàng hơn trong công việc.

Chủ nhật, 07/10/2018 - 06:00

ĐÁNG QUAN TÂM
ĐH Huế giám sát trường ĐH Sư phạm xử lý vụ nghi vấn "hợp sức" gian lận điểm
ĐH Huế giám sát trường ĐH Sư phạm xử lý vụ nghi vấn "hợp sức" gian lận điểm

(Dân trí) - Trao đổi với PV Dân trí về vụ việc nghi vấn 2 anh em sinh viên, giảng viên khoa Toán “hợp sức” gian lận điểm tại trường ĐH Sư phạm - ĐH Huế, TS. Trương Quý Tùng, Phó Giám đốc ĐH Huế cho rằng đây là một sự việc đáng tiếc.

Thứ bảy, 06/10/2018 - 03:32

Thủ khoa kép Sân khấu điện ảnh: “Xã hội ngày nay phải học giỏi và năng động”
Thủ khoa kép Sân khấu điện ảnh: “Xã hội ngày nay phải học giỏi và năng động”

(Dân trí) - Thủ khoa kép trường SKĐA Đỗ Mỹ Linh chia sẻ: “Với sự phát triển của xã hội ngày nay, mình không được lựa chọn giữa học giỏi, hay năng động, mà phải rèn luyện cả hai, để khẳng định được vị trí của mình trong xã hội. Nếu thiếu một trong hai, thì chúng ta có bị mờ nhạt bởi các cá nhân xuất sắc và có cố gắng hơn ta”.

Thứ bảy, 06/10/2018 - 03:29

Quảng Ngãi: Thầy giáo có hành vi bất thường khiến học sinh hoảng sợ
Quảng Ngãi: Thầy giáo có hành vi bất thường khiến học sinh hoảng sợ

(Dân trí) - Trong quá trình giảng dạy, giáo viên B.P.T. (trường THCS Bình Phước, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) có nhiều hành vi bất thường và vô cớ đánh học sinh khiến các em hoảng sợ.

Thứ bảy, 06/10/2018 - 02:13

Tiếng Nhật: Mình đã "hạ gục" 1000 chữ Kanji trong 3 tháng như thế nào?
Tiếng Nhật: Mình đã "hạ gục" 1000 chữ Kanji trong 3 tháng như thế nào?

(Dân trí) - Gần đây có khá nhiều bạn inbox hỏi mình, các câu hỏi đại loại như : “Anh ơi, Kanji khó học quá!” , “Anh ơi, em không thể viết chữ Kanji!”….Vấn đề chung của các bạn có thể là chưa có phương pháp học phù hợp. Trong bài này, mình sẽ giới thiệu đến các bạn một phương pháp học Kanji hoàn toàn mới và vô cùng thú vị. Nào, hãy cùng khám phá thôi !

Thứ bảy, 06/10/2018 - 02:00

Đổi mới giáo dục, Phần Lan gặp thách thức gì?
Đổi mới giáo dục, Phần Lan gặp thách thức gì?

(Dân trí) - Học tập theo chủ đề, trường học không sách giáo khoa...là những sáng kiến được đánh giá cao của đợt cải cách giáo dục gần đây nhất tại Phần Lan. Tuy nhiên các chuyên gia giáo dục nước này thừa nhận giáo viên của họ còn gặp nhiều thách thức trong việc tiếp nhận những cải cách hiện tại...

Thứ bảy, 06/10/2018 - 01:00

Thiếu giáo viên, trường giảm tiết, phụ huynh lao đao vì con học 1 buổi
Thiếu giáo viên, trường giảm tiết, phụ huynh lao đao vì con học 1 buổi

(Dân trí) - Do thiếu giáo viên và thiếu kinh phí thực hiện nên nhiều trường tiểu học ở Nghệ An không thể duy trì học 2 buổi/ngày tất cả các ngày trong tuần. Trong khi giáo viên quá tải, học sinh không có thời gian ôn tập, tham gia các hoạt động ngoại khóa ở trường thì phụ huynh cũng lao đao vì không biết gửi con ở đâu trong 1 buổi còn lại.

Thứ bảy, 06/10/2018 - 12:20

Tiếng Anh trẻ em: 10 phút tự tin hỏi đáp về nghề nghiệp tương lai
Tiếng Anh trẻ em: 10 phút tự tin hỏi đáp về nghề nghiệp tương lai

(Dân trí) - Video bài học dưới đây sẽ không chỉ dạy con 5 từ vựng tiếng Anh quen thuộc chủ đề nghề nghiệp mà còn giúp con có cái nhìn rõ hơn về các công việc này.

Thứ bảy, 06/10/2018 - 10:00

Cựu du học sinh xuất sắc tại Pháp chia sẻ về “sốc văn hóa ngược”
Cựu du học sinh xuất sắc tại Pháp chia sẻ về “sốc văn hóa ngược”

(Dân trí) - Nhân sự kiện “Ngày hội Giáo dục châu Âu” diễn ra tại Hà Nội mới đây, thầy giáo Đặng Minh Tuấn - một cựu du học sinh xuất sắc tại Pháp đã có những chia sẻ về hội chứng “sốc văn hóa ngược” đối với du học sinh khi trở về nước.

Thứ bảy, 06/10/2018 - 07:35

Phát hoảng với tiết dự giờ như thể là… “lớp luyện thú”
Phát hoảng với tiết dự giờ như thể là… “lớp luyện thú”

(Dân trí) - Nhiều người đã phải nói nặng nề như vậy khi xem clip về một tiết dạy học dự giờ đang được chia sẻ với tốc độ chóng mặt trên mạng trong những ngày qua. Trên một số diễn đàn, clip này thu hút hàng triệu người xem, hàng chục ngàn bình luận.

Thứ bảy, 06/10/2018 - 07:32

Xử phạt hành chính giáo viên: "Tạo ra vùng cấm an toàn cho giáo viên"
Xử phạt hành chính giáo viên: "Tạo ra vùng cấm an toàn cho giáo viên"

(Dân trí) - Thầy Nguyễn Đức Mạnh – Hiệu trưởng trường Tiểu học Xuân Trường (Bắc Giang) cho rằng: “Ưu điểm của Nghị định này là để nhắc nhở những người làm công việc liên quan đến công tác giáo dục, đồng thời cũng tạo ra được vùng cấm an toàn cho giáo viên..."

Thứ bảy, 06/10/2018 - 07:21

Ký hiệu hóa học của chì là gì?
Ký hiệu hóa học của chì là gì?

(Dân trí) - Liệu bạn còn nhớ tên ký hiệu quốc tế của các nguyên tố hóa học? Thử làm trắc nghiệm dưới đây để kiểm tra trí nhớ của bạn về bảng tuần hoàn hóa học nhé.

Thứ bảy, 06/10/2018 - 01:05

Chủ tịch Nguyễn Thị Doan làm việc với Hội Khuyến học tỉnh Hà Nam
Chủ tịch Nguyễn Thị Doan làm việc với Hội Khuyến học tỉnh Hà Nam

(Dân trí) - Ngày 4/10/2018, Đoàn Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam do GS.TS Nguyễn Thị Doan, Chủ tịch Hội dẫn đầu làm việc với Thường trực Hội Khuyến học tỉnh Hà Nam; cùng dự có lãnh đạo Văn phòng UBND tỉnh, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, các Chủ tịch Hội Khuyến học huyện, thị, Thành phố của tỉnh.

Thứ sáu, 05/10/2018 - 10:19