Góp bàn nên xếp môn Địa lý vào tổ hợp nào trong thi THPT Quốc gia 2017

Dân trí Nhân băn khoăn quanh chuyện nên xếp Địa lý vào tổ hợp môn Khoa học tự nhiên hay Khoa học xã hội, Thạc sĩ Địa lý học Ngô Hoàng Đại Long (ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM) có bài phân tích cho rằng, ngoại trừ nhánh Địa lý Tự nhiên, nên xét phần còn lại của môn khoa học này là Địa lý Nhân văn (thay vì Địa lý học).
>>Băn khoăn nên xếp Địa lý vào tổ hợp Khoa học tự nhiên hay Khoa học xã hội?


Thạc sĩ Địa lý học Ngô Hoàng Đại Long

Thạc sĩ Địa lý học Ngô Hoàng Đại Long

“Địa lý học” hay “Địa lý nhân văn”?

Theo mã ngành đào tạo Thạc sĩ ngành Địa lý của Bộ GD&ĐT thì Địa lý được phân tách thành: Địa lý tự nhiên và Địa lý học (Trừ Địa lý Tự nhiên).

Địa lý là một ngành khoa học chuyên nghiên cứu về quy luật phân bố không gian của địa hình, thủy văn, khí hậu, cư dân, các hiện tượng tự nhiên và kinh tế, văn hóa xã hội khác. Chữ Địa là chữ Hán-Việt có nghĩa là đất hay trái đất, lý là "chân lý", "lý luận". Chữ Địa lý bắt nguồn từ gốc chữ Hy Lạp gồm 2 phân, geo có nghĩa là Trái đất, graphy có nghĩa là mô tả (theo wikipedia). Cho nên, cũng hiểu vì sao là các nghiên cứu trong Địa lý hiện nay thường thiên về mô tả nhiều hơn.

Địa lý một lĩnh vực khoa học rất rộng và có lịch sử lâu đời, nó có tính lý luận và ứng dụng rất cao trong cuộc sống hàng ngày. Tính phân định môn học này để theo đuổi chuyên ngành của Địa lý ở Việt Nam lại là một vấn đề của các cuộc tranh luận chưa bao giờ kết thúc.

Ví dụ, lựa chọn 2 nơi có ngành đào tạo về Địa lý uy tín ở nước ta sẽ thấy: trường hợp ĐHQG Hà Nội, ngành Địa lý là khoa học tự nhiên, ĐHQG TP. Hồ Chí Minh ngành Địa lý là Khoa học xã hội. Cho nên, kết quả đầu ra là một bên là Kỹ sư, một bên là Cử nhân và dĩ nhiên giải quyết vấn đề trong cuộc sống hai anh này cũng sẽ khác nhau.

Theo tôi, việc phân biệt này, cũng chỉ để hướng người học tiếp cận với Địa lý và theo đuổi các chuyên ngành cho hợp với bối cảnh hội nhập, theo yêu cầu của xã hội hơn vì bản chất Địa lý rất rộng, rất nhiều vấn đề phức tạp phải nghiên cứu. Có thể thấy, Địa lý học được chia thành hai nhánh chính: Địa lý tự nhiên và Địa lý nhân văn.

Tuy nhiên, tôi vẫn chưa lý giải tại sao trong mã ngành đào tạo Thạc sĩ của Bộ GD&ĐT thì cách chia lại hoàn toàn khác: Địa lý tự nhiên và Địa lý học (Trừ Địa lý Tự nhiên). Có lẽ, Địa lý học (Trừ Địa lý Tự nhiên) gồm nhiều lĩnh vực khác nhau bao gồm cả Địa lý Nhân văn, Địa lý KT-XH, Địa lý Sức khỏe, Địa lý Biển đảo chăng?... Còn tôi thì vẫn thích dùng chữ Địa lý Nhân văn, một nhánh còn lại của Địa lý học.

Địa lý nhân văn là khoa học liên ngành

Địa lý nhân văn (tiếng Anh là: humanistic geography, humanist geography) là một phương pháp nghiên cứu, cũng là một trong hai phân nhánh chính phát triển từ môn khoa học Địa lý nghiên cứu về con người, là sự mở rộng của ngành Địa lý hành vi, chú trọng vào những hoạt động và quy luật mà không gian địa lý chi phối nhận thức, ý thức và hoạt động sáng tạo của con người.

Một vài cơ quan nghiên cứu cũng lấy Địa lý nhân văn làm nền tảng. Cụ thể như Viện Địa lý Nhân văn có chức năng nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản về địa lí nhân văn, nghiên cứu những vấn đề môi trường và phát triển bền vững dưới góc độ khoa học xã hội nhằm cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chiến lược, chính sách tổ chức lãnh thổ nhằm mục tiêu phát triển bền vững kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng…

Địa lý nhân văn là nghiên cứu con người, đặt việc nghiên cứu con người trong quan hệ chặt chẽ giữa con người và môi trường tự nhiên. Đây là khoa học liên ngành, có thể được kết hợp từ nhiều ngành của khoa học xã hội, nhân văn và khoa học tự nhiên khác nhau như: Môi trường, Du lịch, Xã hội học, Nhân học, Luật học, Tôn giáo học, Văn hóa học, Sinh học, Y học…

Bởi vậy, cho đến nay, Địa lý nhân văn – ngành học nghiên cứu về con người, theo tôi nhận thấy:

Thứ nhất, chưa có lý thuyết và phương pháp nghiên cứu chuyên biệt. Các lý thuyết, phương pháp nghiên cứu chỉ được xác định trong tình huống cụ thể khi thực hiện dưới góc độ của ngành hay chuyên ngành khoa học nào đó.

Thứ hai, về mã đào tạo vẫn là mã 60.31.05.01 (Địa lý học, trừ Địa lý tự nhiên), là một mã chung chung. Cho nên, các kết quả nghiên cứu sau khi được công bố chẳng biết xếp vào nhóm ngành nào cho phù hợp để tính điểm công trình khoa học.

Do vậy, còn muốn đào sâu hơn nữa phải theo chuyển theo một chuyên ngành hay một hướng khác cụ thể thể hơn. Và chắc rằng, trong nhóm ngành các khoa học về Trái đất (địa chất, thủy văn, khí tượng, hải dương học, sinh thái…) thì Địa lý nhân văn sẽ rất yếu thế bởi nó chỉ là một trong những ngành của khoa học xã hội nhân văn trong việc thực hiện liên ngành của nghiên cứu con người lấy không gian làm nền đứng từ góc độ địa lý để giải quyết vấn đề; chưa thể đi sâu để dùng các thuật toán đặc biệt hơn việc mô hình hóa không gian để giải quyết các bài toán xã hội thật sự thì hơi khó với các nhà nghiên cứu thuộc Địa lý nhân văn.

Thứ ba, sản phẩm đầu ra của Địa lý nhân văn thường là các giải pháp suy cho cùng cũng chỉ là các vấn đề lý thuyết về KHXH&NV, chủ yếu phục vụ cho các lĩnh vực công ích, cơ quan quản lý nhà nước (nhưng chưa được các cơ quan này sử dụng nhiều), chứ không phải dành cho các công ty, doanh nghiệp nếu xét về nghề nghiệp.

Còn lại học tập và nghiên cứu sâu hơn nữa theo một chuyên ngành nào đó, Địa lý nhân văn chưa phải là điểm dừng. Bởi các lý thuyết, phương pháp nghiên cứu của Địa lý nhân văn hiện nay chỉ được xác định trong tình huống cụ thể bạn nghiên cứu cái gì, ở đâu, phương pháp gì và tiếp cận dưới góc độ nào để giải quyết vấn đề… Cho nên, mỗi nhà nghiên cứu sẽ có chuyên ngành và thế mạnh riêng của họ để lý giải và giải quyết vấn đề theo họ là ưu việt nhất.

Tóm lại, Địa lý mà chúng ta đang theo học là ngành khoa học mang tính liên ngành, chuyên nghiên cứu về con người dưới cách tiếp cận của địa lý, có thể gọi chung là Địa lý Nhân văn. Việc đi chuyên sâu để giải quyết các bài toán xã hội thường mang tính vĩ mô phục vụ cho các cơ quan Nhà nước.

Xếp Địa lý vào tổ hợp nào?

Vì Địa lý là môn tổng hợp, mang tính liên ngành nên việc xếp nó vào tổ hợp Khoa học tự nhiên hay Khoa học xã hội phải phụ thuộc vào nội dung thi THPT Quốc gia 2017 được thiết kế trên chương trình dạy – học ở bậc THPT, thuộc nhánh Địa lý tự nhiên hay Địa lý Nhân văn.

Dễ thấy chương trình Địa lý ở THPT có thể xếp như sau:

Lớp 10: Học kỳ 1 là Địa lý Tự nhiên, Học kỳ 2: Địa lý Kinh tế - Xã hội

Lớp 11: Địa lý khu vực

Lớp 12: Địa lý Việt Nam (tự nhiên & nhân văn)

Vậy nội dung đề thi THPT Quốc gia 2017 sẽ ra vào phần nào? Đó sẽ là cơ sở để xếp môn học này vào tổ hợp Khoa học tự nhiên hay Khoa học xã hội.

*Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân, không thể hiện quan điểm của cơ quan tác giả đang công tác.

Ngô Hoàng Đại Long Thạc sỹ Địa lý học

(Trường Đại học KHXH & NV – ĐHQG Hồ Chí Minh)

MỚI NHẤT
Hội Khuyến học Việt Nam đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất
Hội Khuyến học Việt Nam đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất

(Dân trí) - Tối ngày 21/9, tại buổi Lễ Kỷ niệm 20 năm thành lập, Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam đã vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất do Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tới dự và trao tặng.

Thứ năm, 22/09/2016 - 01:21

Đại biểu chia sẻ cảm xúc tại lễ đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất của Hội Khuyến học VN
Đại biểu chia sẻ cảm xúc tại lễ đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất của Hội Khuyến học VN

(Dân trí) - Hơn 100 đại biểu từ khắp cả nước đã về dự lễ đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất của Hội khuyến học Việt Nam. Nhiều đại biểu xúc động cho biết đây là phần thưởng cao quý, là động lực để Hội tiếp tục sự nghiệp khuyến học cao quý...

Thứ năm, 22/09/2016 - 01:20

9h sáng nay, tư vấn: Du học Trung học Nội trú Anh quốc
9h sáng nay, tư vấn: Du học Trung học Nội trú Anh quốc

Vào 9h - 11h ngày 22/9, báo Dân trí phối hợp với công ty tư vấn du học ISC-UKEAS tổ chức buổi tư vấn với chủ đề Du học Trung học Nội trú Anh quốc. Buổi tư vấn nhằm "tháo gỡ" thắc mắc của độc giả về việc học trung học nội trú tại Anh quốc. Mời quý phụ huynh, học sinh đặt câu hỏi để được chuyên gia giải đáp.

Thứ năm, 22/09/2016 - 12:17

Thủ tướng: Tạo mọi thuận lợi cho Hội Khuyến học Việt Nam làm tốt hơn nữa
Thủ tướng: Tạo mọi thuận lợi cho Hội Khuyến học Việt Nam làm tốt hơn nữa

(Dân trí) - Tại lễ Kỷ niệm 20 năm thành lập Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam diễn ra tối 21/9 tại Hà Nội, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh: “Trong thời gian tới, các cấp ủy Đảng và chính quyền, các tổ chức chính trị xã hội, cần phối hợp chặt chẽ tạo mọi thuận lợi cho Hội Khuyến học Việt Nam làm tốt hơn nữa công tác tuyên truyền sâu rộng, thực hiện hiệu quả quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, cộng đồng dân cư…”

Thứ năm, 22/09/2016 - 12:10

TPHCM ra quy định về các khoản thu trong nhà trường
TPHCM ra quy định về các khoản thu trong nhà trường

(Dân trí) - Các trường không được thu tiền cơ sở vật chất, tiền vệ sinh và đặc biệt tuyệt đối không được giao cho giáo viên trực tiếp thu, chi các khoản tiền.

Thứ tư, 21/09/2016 - 05:56

Công bố quốc tế - Chuyện sống còn đối với một trường đại học
Công bố quốc tế - Chuyện sống còn đối với một trường đại học

Theo PGS.TS Phạm Quang Minh - Hiệu trưởng Trường ĐHKHXH&NV, vấn đề về công bố quốc tế các công trình khoa học được coi là vấn đề sống còn đối với sự phát triển bền vững của một trường đại học.

Thứ tư, 21/09/2016 - 03:21

Những dấu ấn đặc biệt về công tác khuyến học, khuyến tài 20 năm qua
Những dấu ấn đặc biệt về công tác khuyến học, khuyến tài 20 năm qua

(Dân trí) - Hội Khuyến học Việt Nam là một tổ chức đoàn kết, nhất trí, luôn vì lợi ích của những đối tượng đi học mà hoạt động. Trong thời gian qua Hội luôn nghiêm chỉnh thực hiện chủ trương đổi mới căn bản và toàn diện theo Nghị quyết 29 – NQ/HNTW của TƯ Đảng (khóa XI), tích cực triển khai có hiệu quả các quyết định về giáo dục của Chính phủ với những thành tích đáng nể.

Thứ tư, 21/09/2016 - 03:10

Nguyễn Mạnh Cầm – Niềm tự hào của những người làm khuyến học
Nguyễn Mạnh Cầm – Niềm tự hào của những người làm khuyến học

(Dân trí) - Nếu gọi ông Nguyễn Mạnh Cầm là Nhà ngoại giao thì hoàn toàn đúng nhưng chưa đủ. Đúng bởi ông đã hầu như dành gần hết cuộc đời mình cho sự nghiệp đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Đúng bởi ông là một nhà ngoại giao có tên tuổi, được bạn bè quốc tế đánh giá cao, được Đảng và Nhân dân ghi nhận. Đúng bởi ông là người đứng đầu ngành ngoại giao của thời ngoại giao đổi mới - hội nhập, mở cánh cửa ra với thế giới rộng lớn kéo dài hơn 10 năm.

Thứ tư, 21/09/2016 - 01:25

15 trường công bố điểm trúng tuyển Trung cấp Công an năm 2016
15 trường công bố điểm trúng tuyển Trung cấp Công an năm 2016

(Dân trí) - Các trường trung cấp thuộc khối Công an vừa công bố điểm trúng tuyển năm 2016.

Thứ tư, 21/09/2016 - 12:30

Cần đưa ra thảo luận trước khi thí điểm dạy tiếng Nga, tiếng Trung từ năm 2017
Cần đưa ra thảo luận trước khi thí điểm dạy tiếng Nga, tiếng Trung từ năm 2017

(Dân trí) - Mặc dù chỉ mới là đề xuất, chưa phải kế hoạch triển khai thực hiện nhưng lộ trình Đề án Dạy học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008- 2020 đề ra việc thí điểm dạy tiếng Nga, tiếng Trung Quốc là ngoại ngữ thứ nhất từ năm lớp 3 đã nhận được nhiều ý kiến trái chiều.

Thứ tư, 21/09/2016 - 10:30

Đề nghị luân chuyển thầy giáo đưa nữ sinh đi hát karaoke
Đề nghị luân chuyển thầy giáo đưa nữ sinh đi hát karaoke

(Dân trí) - Phụ huynh học sinh Trường THCS Bình Sơn, huyện Triệu Sơn đã nhiều lần kiến nghị về việc thầy Phó hiệu trưởng nhà trường đưa 6 nữ sinh lớp 9 đi hát karaoke không xin ý kiến nhà trường và phụ huynh. Sự việc đến nay chưa được giải quyết thấu tình đạt lý khiến phụ huynh bức xúc, chính quyền địa phương cũng đã có công văn đề nghị luân chuyển cán bộ.

Thứ tư, 21/09/2016 - 10:25

Liên thông nhận bằng Cử nhân Quản trị kinh doanh Quốc tế ngay tại HUTECH
Liên thông nhận bằng Cử nhân Quản trị kinh doanh Quốc tế ngay tại HUTECH

Hoàn thiện trình độ học vấn Đại học là mong muốn của hầu hết sinh viên tốt nghiệp Cao đẳng, trong đó, theo học các chương trình liên thông hợp tác quốc tế để thụ hưởng môi trường giáo dục tiên tiến thế giới là xu hướng lựa chọn của nhiều bạn trẻ trước những đòi hỏi ngày càng cao của nền kinh tế hiện đại.

Thứ tư, 21/09/2016 - 10:20

ĐÁNG QUAN TÂM
Bức ảnh… nặng hơn "ngàn tấn": Chuyện bình thường, trường nào cũng có!
Bức ảnh… nặng hơn "ngàn tấn": Chuyện bình thường, trường nào cũng có!

(Dân trí) - Bức ảnh được truyền trên mạng xã hội với tên gọi “Áp lực học đường” làm người xem phải nghẹt thở. Tuy nhiên, với người trong nghề thì đây là hoạt động chuyên môn hết sức bình thường, trường nào cũng có.

Thứ tư, 21/09/2016 - 07:27

Khuyến học ở một làng văn hóa xứ Huế
Khuyến học ở một làng văn hóa xứ Huế

(Dân trí) - Làng Phú Lễ, xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền, là một trong các làng văn hóa nổi tiếng của tỉnh Thừa Thiên Huế. Nơi đây còn nổi tiếng với phong trào khuyến học khuyến tài nổi tiếng cả vùng.

Thứ tư, 21/09/2016 - 06:00

"Sáng kiến" bể bơi 10 triệu đồng của thầy giáo xứ Nghệ
"Sáng kiến" bể bơi 10 triệu đồng của thầy giáo xứ Nghệ

(Dân trí) - Bể được làm bằng khung sắt dễ dàng tháo lắp, di chuyển, sử dụng loại bạt dày có khả năng chịu áp lực cao, có thể đồng thời chứa được 10 người với tổng chi phí khoảng 10 triệu đồng. Đây là sáng kiến của thầy giáo Ngô Minh Thanh - chuyên viên Phòng GD Thường xuyên (Sở GD-ĐT Nghệ An). Công trình này đã được tặng cho trường tiểu học miền núi để dạy bơi cho học sinh.

Thứ tư, 21/09/2016 - 05:00

“Trái tim khuyến học - hiếu học” trên quê hương cố thủ tướng Phạm Văn Đồng
“Trái tim khuyến học - hiếu học” trên quê hương cố thủ tướng Phạm Văn Đồng

(Dân trí) - Trải qua các cuộc chiến tranh ác liệt, vùng đất cách mạng Tú Sơn đã sản sinh nhiều anh hùng trung dũng, kiên cường trên quê hương cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Từ hình ảnh cố Thủ tướng tôn kính, dòng họ Nguyễn Mậu như “trái tim khuyến học - hiếu học” nơi quê nhà.

Thứ tư, 21/09/2016 - 04:29

Người lính quân hàm xanh xứ Nghệ nâng bước học sinh nghèo vùng biên tới trường
Người lính quân hàm xanh xứ Nghệ nâng bước học sinh nghèo vùng biên tới trường

(Dân trí) - Ngoài việc hỗ trợ 77 em học sinh nghèo vượt khó học giỏi khu vực vùng biên, BĐBP Nghệ An còn nhận đỡ đầu 20 học sinh Lào, những người lính mang quân hàm xanh đã mở ra tương lai tốt đẹp hơn cho những học sinh nghèo vùng biên giới hai nước Việt – Lào.

Thứ tư, 21/09/2016 - 03:14

Nhà khoa học 8X Việt được đặc cách làm giảng viên của Viện công nghệ số 1 thế giới
Nhà khoa học 8X Việt được đặc cách làm giảng viên của Viện công nghệ số 1 thế giới

(Dân trí) - Ba lần giành được tài trợ của Quỹ Nghiên cứu Quốc gia và Bộ Năng lượng Mỹ cho các dự án hợp tác nghiên cứu về năng lượng tái tạo, Vũ Thành Long được Học viện Công nghệ Massachussets (Mỹ) đặc cách bổ nhiệm làm giảng viên và nhà nghiên cứu tại đây sớm hơn quy định 1,5 năm.

Thứ tư, 21/09/2016 - 01:10

Một giáo viên làm đơn xin nghỉ việc, ra khỏi biên chế ngành giáo dục
Một giáo viên làm đơn xin nghỉ việc, ra khỏi biên chế ngành giáo dục

(Dân trí) - Một giáo viên đã vào biên chế và đang công tác tại Trường tiểu học Định Công, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa đã làm đơn gửi Hiệu trưởng nhà trường và Phòng GD-ĐT xin ra khỏi biên chế ngành giáo dục. Lý do giáo viên này đưa ra là do có bệnh trong người, vì vậy không thể đi làm xa được.

Thứ ba, 20/09/2016 - 05:18

Việt Nam với những đặc trưng mong muốn ở công dân học tập
Việt Nam với những đặc trưng mong muốn ở công dân học tập

(Dân trí) - GS.TS Phạm Tất Dong, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam đã có bài viết phân tích khoa học về “Công dân học tập” rất sâu sắc. Dân trí xin giới thiệu phần 2 của bài viết này.

Thứ ba, 20/09/2016 - 02:47

Băn khoăn nên xếp Địa lý vào tổ hợp Khoa học tự nhiên hay Khoa học xã hội?
Băn khoăn nên xếp Địa lý vào tổ hợp Khoa học tự nhiên hay Khoa học xã hội?

(Dân trí) - Với sự xuất hiện lần đầu tiên của hai bài thi tổ hợp Khoa học tự nhiên (Lý, Hóa, Sinh) và tổ hợp Khoa học xã hội (Sử, Địa, Giáo dục công dân), một số học giả trong và ngoài nước đặt câu hỏi, liệu đặt môn Địa lý vào tổ hợp Khoa học xã hội có phù hợp khi đây là môn học tổng hợp kiến thức cả tự nhiên và xã hội?

Thứ ba, 20/09/2016 - 02:07

ĐH Quốc gia Hà Nội không “thử đề thi” cho Bộ Giáo dục
ĐH Quốc gia Hà Nội không “thử đề thi” cho Bộ Giáo dục

(Dân trí) - Các sinh viên năm nhất thuộc ĐH Ngoại ngữ, ĐH Công nghệ và học sinh lớp 12 chuyên ngữ (Đại học Quốc gia Hà Nội) vừa được huy động tham gia thử nghiệm đề thi minh họa đổi mới kì thi THPT quốc gia năm 2017.

Thứ ba, 20/09/2016 - 12:10

"Nghẹt thở" với bức ảnh dự giờ… nặng hơn ngàn tấn
"Nghẹt thở" với bức ảnh dự giờ… nặng hơn ngàn tấn

(Dân trí) - Một học sinh nữ đứng rúm người phát biểu giữa lớp. Trong lớp học lúc này không chỉ có bạn bè, giáo viên như mọi ngày mà có ít nhất 14 “khách mời” tham gia dự giờ tiết học.

Thứ ba, 20/09/2016 - 11:48

Thạc sĩ Ngôn ngữ Anh - Định vị thành công trong “thế giới phẳng”
Thạc sĩ Ngôn ngữ Anh - Định vị thành công trong “thế giới phẳng”

Giữ vai trò là ngôn ngữ chính thức của toàn thế giới, tiếng Anh đang ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt là trong nền kinh tế hội nhập như hiện nay.

Thứ ba, 20/09/2016 - 11:39