Chuyện về một dòng họ, hai di sản thế giới

Dân trí Có một dòng họ ở vùng quê thuần nông của Hà Tĩnh nhưng có đến 11 di tích văn hóa, trong đó có 3 di tích cấp tỉnh, 3 di tích cấp quốc gia. Đặc biệt, mới đây hai di sản của dòng họ này được UNESCO công nhận là di sản tư liệu ký ức thế giới.

Đó là dòng họ Nguyễn Huy ở làng Trường Lưu, xã Trường Lộc (huyện Can Lộc, Hà Tĩnh).

Lấy chữ trồng người

Vào những ngày cuối năm, chúng tôi có dịp ghé qua làng Trường Lưu của xã Trường Lộc để tìm hiểu về ngôi làng này cũng như về dòng họ nổi tiếng Nguyễn Huy.

Làng Trường Lưu nhỏ, được bao phủ bởi những rặng tre, xung quanh là đồng ruộng mênh mông.

Dòng họ Nguyễn Huy ở Trường Lưu là một dòng họ lớn, có nhiều người đỗ đạt cao.

anh 1-3.JPG

Nhà thờ dòng họ Nguyễn Huy ở xã Trường Lộc (huyện Can Lộc, Hà Tĩnh)

Dòng họ này có nhiều đóng góp cho sự nghiệp dạy học của Việt Nam. Từ vị tổ đầu tiên Nguyễn Uyên Hậu là một nhà giáo tại kinh thành Thăng Long, con cháu của dòng họ đã có rất nhiều người theo nghiệp dạy học và trở thành những người thầy nổi tiếng như Thám hoa Nguyễn Huy Oánh - hậu duệ đời thứ 10 của dòng họ.

Tại quê hương Trường Lưu, Nguyễn Huy Oánh đã lập Phúc Giang thư viện và mở trường dạy học gọi là Trường Lưu học hiệu. Tại đây, ông còn cho khắc in gỗ các loại sách.

Trường học này về sau được đánh giá là một trường có thư viện đầy đủ không thua kém những trường học tầm cỡ tại Thăng Long. Chỉ riêng một Trường Lưu học hiệu và Phúc Giang thư viện đã khiến Trường Lưu nổi lên như một làng văn hiến văn vật.

Trải qua 20 đời, dòng họ Nguyễn Huy ở Trường Lưu có gần 40 viện sỹ, giáo sư, tiến sỹ đầu ngành.

Ông Nguyễn Huy Lý, Nguyên Bí thư Đảng ủy xã Trường Lộc, Chủ tịch Hội đồng gia tộc Nguyễn Huy chia sẻ: “Là con cháu của dòng họ Nguyễn Huy, chúng tôi không khỏi tự hào về tổ tiên, dòng họ của mình. Đây chính là động lực để con cháu dòng họ học tập và noi theo”.

Cũng theo ông Nguyễn Huy Lý thì phương châm của dòng họ là lấy chữ trồng người.

“Trong 45 chi phái của dòng họ thì chi nào cũng có quỹ khuyến học. Đây là nguồn quỹ để hỗ trợ, động viên các cháu có hoàn cảnh khó khăn cũng như đỗ đạt. Khuyến học trở thành nét truyền thống của dòng họ rồi”, ông Lý cho biết.

Đến tinh hoa của nhân loại

Mộc bản Trường Lưu là bộ ván khắc dùng để in sách “giáo khoa” phục vụ cho việc dạy và học, được hình thành trong quá trình hoạt động văn hóa của dòng họ Nguyễn Huy từ thế kỷ XVIII đến đầu thế kỷ XX tại trường học Phúc Giang, làng Trường Lưu, xã Trường Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.

anh 3-4.JPG
anh 4.jpg

Phần lớn các mộc bản của “Mộc bản Trường Lưu” được khắc 2 mặt, tờ đầu, lời tựa, tự, bạt, được trình bày chính giữa là tên sách, trang, tập, quyển; mỗi bản để lề trên 1-1,2 cm, dưới 1-1,2 cm, lề phải 1 cm và lề trái 1 cm.

Đây là khối mộc bản duy nhất, cổ nhất về giáo dục của một dòng họ còn được lưu giữ ở Việt Nam. Di sản bao gồm 383 bản, được khắc chữ Hán ngược để in 3 tập sách giáo khoa kinh điển (gồm 11 quyển) của Nho giáo và 01 quyển sách quy chế trường học: Tính lý toản yếu đại toàn, Ngũ kinh toản yếu đại toàn và Thư viện quy lệ.

Tháng 5/2016, Mộc bản Trường Lưu được Ủy ban Chương trình ký ức Thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương (MOWCAP) công nhận là di sản tư liệu ký ức thế giới. Đây không chỉ là niềm vui của dòng họ Nguyễn Huy mà còn là niềm tự hào, hãnh diện của Việt Nam.

Tròn 2 năm sau (5/2018), một di sản khác của dòng họ Nguyễn Huy là “Hoàng hoa sứ trình đồ”, tiếp tục được UNESCO công nhận là di sản tư liệu ký ức thế giới.

anh 2-3.JPG

Cuốn sách “Hoàng hoa sứ trình đồ” được vẽ với 3 loại màu, trên giấy dó bằng chữ Hán, sách có khuôn khổ 22x14, đóng theo kiểu xưa gồm 119 tờ.

“Hoàng hoa sứ trình đồ” là cuốn sách cổ được sao chép lại năm 1887 từ bản gốc của Thám hoa Nguyễn Huy Oánh soạn những năm 1765 - 1767 dưới triều vua Lê Hiển Tông. Đây là bản sao chép tay duy nhất do con cháu dòng họ Nguyễn Huy lưu giữ tại tư gia ở làng Trường Lưu.

Cuốn sách là tập bản đồ ghi chép với nhiều hình ảnh, thông tin phong phú, quý giá về hành trình đi sứ của sứ thần Đại Việt thế kỷ XVIII do Đình nguyên Thám hoa Nguyễn Huy Oánh (1713-1789) biên tập, hiệu đính và chú thích trong các năm 1765-1768, từ các tài liệu của các thế hệ đi trước, đồng thời bổ sung các chi tiết liên quan đến chuyến đi năm 1766-1767 do ông làm Chánh sứ.

Việc UNESCO công nhận hai di sản của dòng họ Nguyễn Huy là di sản tư liệu ký ức thế giới một lần nữa đã khẳng định những giá trị văn hóa mà dòng họ Nguyễn Tràng Lưu để lại cho hậu thế.

Chia sẻ với Dân trí, ông Bùi Huy Cường, Phó Chủ tịch UBND huyện Can Lộc vui mừng: “Mộc bản Trường Lưu” và “Hoàng hoa sứ trình đồ” được công nhận là di sản tư liệu ký ức thế giới, đó không chỉ là niềm tự hào của quê hương Can Lộc, Hà Tĩnh mà còn khẳng định, tôn vinh các giá trị văn hóa của Việt Nam ra khu vực và thế giới.

“Sau khi được công nhận là di sản ký ức thế giới thì chúng tôi đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phát động các cuộc thi để người dân, các thế hệ trẻ hiểu, biết về di sản này. Đồng thời để bảo tồn cũng như phát huy giá trị của di sản thì huyện đã làm các phòng trưng bày, cũng như trích kinh phí cho công tác bảo tồn. Đồng thời, chúng tôi phối hợp với dòng họ để quy hoạch lại”, ông Cường cho biết.

Tuy nhiên, theo ông Bùi Huy Cường thì hiện nay số lượng người hiểu biết và nắm rõ các giá trị về hai di sản này rất ít và thế hệ trẻ quan tâm đến di sản là hạn chế. Chính vì điều này, công tác bảo tồn và phát huy hết giá trị của di sản cũng gặp nhiều khó khăn.

Xuân Sinh

 

MỚI NHẤT
Ông giáo Mac Dougall, 10 năm dạy tiếng Anh miễn phí cho học sinh tại Việt Nam
Ông giáo Mac Dougall, 10 năm dạy tiếng Anh miễn phí cho học sinh tại Việt Nam

(Dân trí) - Ông Mac Dougall (77 tuổi, nước Anh) đến Việt Nam đã 10 năm và ông dành chừng ấy thời gian dạy tiếng Anh miễn phí cho sinh viên nghèo ở TP HCM và TP Nha Trang, Khánh Hòa.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 02:22

“Tết thầy” đang ngày càng biến tướng
“Tết thầy” đang ngày càng biến tướng

(Dân trí) - PGS.TS Lê Quý Đức - nguyên Phó viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, "mùng 3 Tết thầy" là nét đẹp truyền thống nhưng trong xã hội hiện đại, nó đang dần bị biến tướng.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 02:15

“Sống lại” phong trào Bình dân học vụ giữa vùng đồng bào dân tộc thiểu số
“Sống lại” phong trào Bình dân học vụ giữa vùng đồng bào dân tộc thiểu số

(Dân trí) - Chưa bao giờ, tinh thần học tập của đồng bào các dân tộc thiểu số tại Đắk Nông lại lên cao đến thế. Từng người, từng nhà rủ nhau đi học tại các lớp xóa mù chữ, với ước mong con chữ sẽ giúp họ xóa được đói, giảm được nghèo, những đứa trẻ trong buôn, trong làng có thêm động lực đến trường mỗi ngày.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 12:13

Tục lì xì đầu năm: Bao giờ trở lại như xưa?
Tục lì xì đầu năm: Bao giờ trở lại như xưa?

(Dân trí) - Dường như từ lâu rồi, vào dịp Tết, trẻ con chẳng cần quan tâm đến những lời chúc, lời hỏi han của người lớn, chỉ nhăm nhăm ngó cái phong bao và chờ cơ hội được ở một mình là mở ra xem ngay…

Thứ bảy, 09/02/2019 - 09:10

Những hành động đẹp lay động trái tim cư dân mạng năm 2018
Những hành động đẹp lay động trái tim cư dân mạng năm 2018

(Dân trí) - Trong một năm qua, câu chuyện về hành động đẹp “nhặt được của rơi trả người đánh mất” được ghi nhận nhiều nhất, bên cạnh đó là câu chuyện giúp đỡ người người gặp nạn…

Thứ bảy, 09/02/2019 - 06:00

Cô giáo 9X ở làng hoa Sa Đéc khởi nghiệp với trà hoa
Cô giáo 9X ở làng hoa Sa Đéc khởi nghiệp với trà hoa

(Dân trí) - Vốn là giáo viên nhưng với niềm đam mê sưu tầm và chế biến các sản phẩm từ hoa, cô giáo Lương Thị Diễm Trinh (26 tuổi, ngụ ấp Tân Thành, xã Tân Quy Tây, TP Sa Đéc) đã chọn hoa để khởi nghiệp. Đến nay, cô giáo trẻ này tạo ra một bộ sưu tập trà hoa rất độc đáo, được nhiều người đón nhận và đánh giá cao.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 01:02

Áo dài Việt tung bay trên đất Rennes
Áo dài Việt tung bay trên đất Rennes

(Dân trí) - Vào những tháng ngày se lạnh của mùa đông, khi ở quê Việt năm mới gõ cửa, tại thành phố Rennes nước Pháp lại xuất hiện những tà áo dài phấp phới, những tiếng cười rôm rả của các nam thanh nữ tú nhộn nhịp, tươi vui giữa lòng thành phố quê người.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 03:00

Hiệu trưởng và 1001 cách tương tác thú vị với học trò
Hiệu trưởng và 1001 cách tương tác thú vị với học trò

(Dân trí) - Không chỉ làm công tác quản lý hay chỉ gặp học trò khi... chào cờ hay lên phòng hiệu trưởng, cũng không phải chỉ những lời răn đe, cảnh báo. Không ít hiệu trưởng ở TPHCM có những "cách" để tương tác với học trò.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 12:00

Thầy giáo trẻ luôn quan tâm định hướng tương lai cho học sinh miền núi
Thầy giáo trẻ luôn quan tâm định hướng tương lai cho học sinh miền núi

(Dân trí) - Không chỉ cống hiến hết mình vì sự nghiệp trồng người, thầy giáo trẻ Nguyễn Thanh Bình còn luôn trăn trở, đưa ra giải pháp giúp định hướng tương lai cho các em học sinh ở khu vực miền núi.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 09:02

Những bức thư, đề Văn “đốn tim” học trò năm 2018
Những bức thư, đề Văn “đốn tim” học trò năm 2018

(Dân trí) - Cô giáo với bức thư "người bình thường tử tế"; cô giáo trẻ với buổi làm văn trong nhạc không lời với đề thi làm học trò nghẹn ngào... - đó là những tình cảm của giáo viên mang đến cho học trò xuất phát từ tấm lòng cao cả của người làm thầy.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 07:09

Ba bạn trẻ Việt giành học bổng nghệ thuật hiếm và danh tiếng thế giới năm 2018
Ba bạn trẻ Việt giành học bổng nghệ thuật hiếm và danh tiếng thế giới năm 2018

(Dân trí) - Trong bối cảnh học bổng nghệ thuật quốc tế ngày càng khan hiếm, bằng tình yêu mãnh liệt dành cho hội họa, âm nhạc, thời trang, ba bạn trẻ Trương Thanh Trà My, Ngô Hoàng Long, Phan Đăng Hoàng vẫn chinh phục được những suất học bổng “khủng” từ các trường danh tiếng hàng đầu thế giới trong năm vừa qua.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 06:00

Thầy cô băng rừng, lội suối nỗ lực gieo chữ cho học sinh nghèo
Thầy cô băng rừng, lội suối nỗ lực gieo chữ cho học sinh nghèo

(Dân trí) - Cách trung tâm huyện Vân Canh (Bình Định) chừng 10km đường chim bay, điểm trường mầm non, tiểu học của Canh Giao là một trong hai điểm trường khó khăn nhất của huyện này. Cuộc sống khó khăn, giao thông trắc trở nhưng thầy cô giáo luôn nỗ lực “cắm bản” gieo chữ cho học sinh nghèo nơi đây.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 12:16

ĐÁNG QUAN TÂM
Trung Quốc: Trường học “dọa” phạt học sinh nếu tăng cân quá nhiều dịp Tết
Trung Quốc: Trường học “dọa” phạt học sinh nếu tăng cân quá nhiều dịp Tết

(Dân trí) - Mặc dù Tết Nguyên đán thường là dịp để các bạn học sinh ăn chơi “xả láng”, một ngôi trường trung học tại Trung Quốc mới đây đã ra một cảnh báo khá lạ lùng: những em tăng cân quá nhiều trong kỳ nghỉ lễ tới sẽ bị phạt.

Thứ năm, 07/02/2019 - 12:00

Mức lương thể hiện vị thế của nhà giáo
Mức lương thể hiện vị thế của nhà giáo

(Dân trí) - Vị thế nhà giáo bên cạnh việc họ được đánh giá, trọng thị như thế nào trong quan niệm của xã hội còn được đánh giá qua: tiền lương, chế độ đãi ngộ, chế độ làm việc và các yêu cầu khác của xã hội được chế thành luật đối với giáo viên trong tương quan với các ngành nghề khác.

Thứ năm, 07/02/2019 - 11:49

Cách dạy con sử dụng lì xì đúng cách
Cách dạy con sử dụng lì xì đúng cách

(Dân trí) - Băn khoăn này luôn khiến nhiều bậc phụ huynh khó khăn lựa chọn khi dạy cho con trẻ trước “món quà” mừng tuổi trong ngày đầu năm mới. Làm sao để trẻ thấy được trách nhiệm và biết cách tiết kiệm trước một khoản tiền “trời cho” dễ dàng như vậy?

Thứ năm, 07/02/2019 - 09:46

Dấu ấn giáo dục Việt Nam trên đấu trường trí tuệ quốc tế năm qua
Dấu ấn giáo dục Việt Nam trên đấu trường trí tuệ quốc tế năm qua

(Dân trí) - Một năm vừa qua, giáo dục Việt Nam đã ghi dấu ấn đáng khích lệ trên các đấu trường trí tuệ quốc tế. Điều đó thể hiện qua những “con số vàng” trong các kỳ thi Olympic khu vực và thế giới (Toán học, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học); kỳ thi Khoa học trẻ quốc tế (IJSO); kỳ thi Olympic Toán và Khoa học Quốc tế 2018 (IMSO).

Thứ năm, 07/02/2019 - 09:30

Đôi bạn “vàng” nhận học bổng toàn phần của Viện công nghệ số 1 thế giới MIT năm 2018
Đôi bạn “vàng” nhận học bổng toàn phần của Viện công nghệ số 1 thế giới MIT năm 2018

(Dân trí) - Đôi bạn Nguyễn Thế Quỳnh và Đinh Quang Hiếu – hai “chàng trai vàng” Việt Nam (ở bộ môn Vật lý và Hóa học) cùng xuất sắc giành học bổng của Viện công nghệ kỹ thuật danh giá số 1 thế giới MIT - Massachusetts Institute of Technology trong năm 2018.

Thứ năm, 07/02/2019 - 08:00

Những hình ảnh gây xúc động dân mạng năm 2018
Những hình ảnh gây xúc động dân mạng năm 2018

(Dân trí) - Bức ảnh các thầy giáo khiêng xe qua dòng suối chảy xiết, học sinh ngồi bệt dự lễ khai giảng hay hình ảnh người cha mang dép lê, áo đẫm mồ hôi theo con gái dự tổng kết... là những hình ảnh gây xúc động dân mạng năm 2018.

Thứ năm, 07/02/2019 - 06:00

“Tết thầy” - Từ văn chương đến đời sống
“Tết thầy” - Từ văn chương đến đời sống

(Dân trí) - Xưa nay, nghề “chèo đò” luôn được cả xã hội quan tâm và kính trọng. Có lẽ bởi vậy mà ngay trong câu thành ngữ của nhân dân ta, “Tết thầy” đã trở thành một trong ba việc quan trọng nhất trong cuộc đời mỗi người dịp đầu năm: “Mùng một tết cha, mùng hai tết mẹ, mùng ba tết thầy”.

Thứ năm, 07/02/2019 - 02:24

Nỗi niềm của các “bông hồng” Việt khi đón Tết xa nhà
Nỗi niềm của các “bông hồng” Việt khi đón Tết xa nhà

(Dân trí) - Tết nguyên đán là dịp để những người con xa nhà trở về đoàn tụ sum vầy với gia đình, quây quần bên nhau sẻ chia buồn vui năm vừa qua và chúc nhau những điều ý nghĩa. Với người dân đang ở Việt Nam, Tết đang rất cận kề nhưng với các du học sinh, Tết cách xa hàng ngàn cây số.

Thứ tư, 06/02/2019 - 03:00

Khuyến học ở dòng họ xác lập kỷ lục “phụ tử đồng khoa” đầu tiên trong lịch sử
Khuyến học ở dòng họ xác lập kỷ lục “phụ tử đồng khoa” đầu tiên trong lịch sử

(Dân trí) - “Sáng khoai, trưa khoai, tối khoai, khoai ba bữa/ Cha đỗ, con đỗ, cháu đỗ, đỗ cả nhà”- câu đối dân gian lưu truyền là niềm tự hào của dòng họ Ngô Lý Trai (xã Diễn Kỷ, huyện Diễn Châu, Nghệ An) về truyền thống hiếu học, đỗ đạt. Đây cũng là dòng họ được xác lập kỷ lục Việt Nam “phụ tử đồng khoa” - hai cha con cùng đỗ đạt và là dòng họ duy nhất có 5 đời liên tiếp đỗ đại khoa.

Thứ tư, 06/02/2019 - 12:18

5 gương mặt 10x “tuổi trẻ tài cao” tiêu biểu năm 2018
5 gương mặt 10x “tuổi trẻ tài cao” tiêu biểu năm 2018

(Dân trí) - Dù mới chỉ ở độ tuổi mười tám, đôi mươi nhưng các bạn trẻ này đã gặt hái được cho mình những thành tích đáng ngưỡng mộ, trong đó phải kể đến những cái tên như Hoa hậu Tiểu Vy, nhà vô địch Olympia Nguyễn Hoàng Cường hay các em học sinh giành HCV cuộc thi Olympic quốc tế…

Thứ tư, 06/02/2019 - 08:00

Những du học sinh Việt tài năng, giành học bổng tiến sĩ “khó nhằn” năm 2018
Những du học sinh Việt tài năng, giành học bổng tiến sĩ “khó nhằn” năm 2018

(Dân trí) - Ngô Văn Hoàn, Nguyễn Linh Chi, Đinh Lê Công là những gương mặt tiêu biểu trong cộng đồng du học sinh Việt. Không chỉ năng động, say mê nghiên cứu, họ liên tục khẳng định mình trên con đường học tập và xuất sắc giành những học bổng tiến sĩ danh giá để theo đuổi đam mê của mình trong năm qua.

Thứ tư, 06/02/2019 - 06:00

Nữ Tiến sĩ 8X ghi dấu ấn với hàng loạt bài báo quốc tế
Nữ Tiến sĩ 8X ghi dấu ấn với hàng loạt bài báo quốc tế

(Dân trí) - Tiến sĩ Phạm Thị Phương Thùy, giảng viên Trường ĐH Công nghiệp Thực phẩm TPHCM ghi dấu ấn với hàng loạt bài báo quốc tế và những phản biện sắc sảo. Mới đây, cô được trao danh hiệu "Quả cầu Vàng 2018", lĩnh vực Công nghệ môi trường.

Thứ tư, 06/02/2019 - 01:06