Những điều bình dị “Ăn cơm uống nước” bước vào tranh sơn mài

Triển lãm Ăn cơm uống nước là triển lãm cá nhân thứ 2 của Trần Quốc Long tại Hà Nội. 15 năm trước, khi còn là sinh viên khoa Sơn mài Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, anh đã có triển lãm đầu tay gây tiếng vang tại thành phố này mang tên 3.600 ngày.

Khác với vẻ lộng lẫy thường thấy của tranh sơn mài truyền thống, tranh của Trần Quốc Long gây chú ý bởi những hình khối méo lệch, lớp màu bong xước và cảm giác thô ráp như những mảnh ký ức cũ.

Người họa sĩ không đi tìm vẻ đẹp hoàn hảo của cơ thể hay gương mặt, mà chủ ý tạo ra những khoảng thiếu hụt, nhòe mờ để gợi cảm giác mong manh, bất an trong đời sống con người.

Các tác phẩm sử dụng gam màu tiết chế như trắng bạc, đỏ son, xanh chuối, nâu đất hay hồng phấn nhạt. Theo giới chuyên môn, chính sự “kiệm màu” này lại tạo nên chiều sâu lắng đọng, gợi cảm giác như những bức tường cũ, gỗ cũ hay một miền ký ức xa xăm.

Nhiều tác phẩm tại triển lãm khai thác những hình ảnh rất đời thường. Trong Bữa cơm trước biển, họa sĩ sử dụng gam màu trầm để tái hiện không khí sum vầy của một gia đình dân chài trong ngày bão. Trong loạt tranh Bé Tép du xuân, hình ảnh cô con gái nhỏ hiện lên hồn nhiên, ngộ nghĩnh. Tác phẩm Đàn chim trở về lại gây ấn tượng bằng hiệu ứng ánh bạc lấp lánh cùng những khối chim chuyển động tự do trên nền tranh.

Điểm nổi bật trong tranh Trần Quốc Long là cách xử lý bề mặt. Thay vì tạo độ bóng và phẳng theo lối truyền thống, anh để lớp sơn như những vệt ký ức đang bong tróc. Các lớp màu trắng đục phủ lên hình người, mây hay con thuyền tạo cảm giác mọi thứ đang hiện ra giữa ranh giới của còn và mất.

Tên triển lãm Ăn cơm uống nước cũng được lựa chọn như một cách kéo nghệ thuật trở về với những nhu cầu nguyên sơ và giản dị nhất của con người: Tồn tại, yêu thương, cô đơn, hy vọng.

Hiện sống trên vùng cao nguyên, Trần Quốc Long cho biết mây, núi và những chuyển động lặng lẽ của thiên nhiên đã ảnh hưởng mạnh đến thế giới hội họa của anh. Dù chịu ảnh hưởng nhất định từ nghệ thuật biểu hiện phương Tây, tranh của họa sĩ vẫn mang hơi thở Á Đông cùng cảm thức dân gian được biến đổi theo tinh thần đương đại.

Sau hơn 15 năm theo đuổi sơn mài, một chất liệu được xem là khó và đòi hỏi nhiều thời gian, Trần Quốc Long cho biết anh vẫn lựa chọn gắn bó với nó như một định mệnh sáng tạo.