Cuộc sống ở nơi được ví như "Nữ Nhi Quốc" trong Tây Du Ký

Trong tác phẩm Tây Du Ký của tác giả Ngô Thừa Ân có nhắc tới một vùng đất mang tên Nữ Nhi Quốc. Theo mô tả, vùng đất này không xuất hiện nam giới, do phụ nữ toàn quyền quyết định.

Trên thực tế, ở Trung Quốc có một vùng giống như vậy. Từ xưa đến nay, người dân vẫn giữ chế độ mẫu hệ và mọi thứ do người phụ nữ làm chủ. Cộng đồng khoảng 40.000 người sống tại một thung lũng xanh tươi dưới chân dãy Himalaya, nằm giữa 2 tỉnh Vân Nam và Tứ Xuyên.

Thành phố gần nhất cách đó khoảng 6 giờ lái xe và phải đi qua những con đường đất xuyên núi.

Cách gọi "Nữ Nhi Quốc" dành cho vùng đất này xuất phát từ nếp sống mẫu hệ hiếm gặp. Tại đây, phụ nữ đóng vai trò là trung tâm, quản lý tài sản, phân chia tiền bạc, thức ăn và quyết định mọi việc lớn trong gia đình.

Tiến sĩ Jose Yong, Đại học James Cook ở Singapore, người nghiên cứu về người Ma Thoa, cho biết, điểm khác biệt lớn nhất trong đời sống của người Ma Thoa là hôn nhân không tồn tại theo nghĩa phổ biến.

Theo phong tục truyền thống, nam và nữ có thể gặp gỡ qua các buổi tụ họp. Nếu người nữ đồng ý, cô cho người nam biết nơi ở của mình. Sau cuộc gặp gỡ, hai bên không bị ràng buộc bởi vai trò vợ chồng, không lập gia đình, không có tài sản chung.

"Vì không có mô hình cha mẹ kết hôn, những em bé người Ma Thoa sẽ sống cùng bà ngoại tới năm 13 tuổi. Trong văn hóa của người dân, việc một đứa trẻ không rõ cha ruột là ai, không bị xem là điều xấu hổ. Trách nhiệm chăm sóc đứa trẻ thuộc về đại gia đình người mẹ", Tiến sĩ Yong phân tích.

Bởi vậy, những đứa trẻ sẽ do các phụ nữ trong gia đình cùng nhau nuôi dạy. Công việc của đàn ông là dựng nhà, săn bắt, đánh cá hoặc hỗ trợ gia đình mẹ đẻ. Nếu chăm sóc trẻ nhỏ, đàn ông thường hỗ trợ chị hoặc em gái của mình nuôi con bởi đây là đứa trẻ có quan hệ máu mủ với họ.

Người Ma Thoa cho rằng, mô hình đại gia đình giúp giảm áp lực cho từng cá nhân trong việc nuôi con. Tỷ lệ bạo lực gia đình tại đây cũng thấp đáng kể so với nhiều xã hội khác.

Đối với người Ma Thoa, nam và nữ bình đẳng, chỉ đảm nhận những vai trò khác nhau dựa trên sinh học. Sức mạnh thể chất của đàn ông phù hợp với việc xây nhà và săn bắn, trong khi khả năng sinh con khiến phụ nữ đảm nhiệm việc chăm sóc trẻ và phân bổ tài nguyên trong nhà.

Cách tổ chức gia đình khiến quan niệm tình yêu của người Ma Thoa khá khác biệt. Phụ nữ không chọn nam giới dựa trên địa vị, tài sản hay khả năng chu cấp bởi con cái của họ sẽ có cuộc sống đảm bảo trong gia đình mẹ đẻ. Thay vào đó, các cô gái sẽ quan tâm tới tính cách, ngoại hình của đối phương.

Nếu quan hệ không còn phù hợp, cả hai sẽ dừng lại, không xảy ra tranh chấp quyền nuôi con hay phân chia tài sản. Các khảo sát với người Ma Thoa cũng cho thấy họ có mức độ ghen tuông rất thấp.

Nguồn gốc của người Ma Thoa hiện chưa xác định rõ. Tiến sĩ Jose Yong cho biết “không ai thực sự biết” người Ma Thoa đã sống quanh hồ Lugu bao lâu.

Tuy nhiên, người ta tin rằng họ là hậu duệ của người Tây Tạng di cư xuống phía Nam tới sông Mân Giang rồi tách thành nhiều nhóm sắc tộc khác nhau.

Các nhà di truyền học tin rằng, khoảng từ thế kỷ I đến thế kỷ VIII sau Công nguyên, người Ma Thoa đã chuyển sang xã hội mẫu hệ.

Tuy nhiên các chuyên gia vẫn chưa chắc chắn vì sao người Ma Thoa trở thành cộng đồng do phụ nữ lãnh đạo.

Một giả thuyết cho rằng đàn ông thường xuyên vắng nhà hoặc phải đối mặt với nguy hiểm khi săn bắn hay chiến đấu với các nhóm khác.

Một lý giải khác lại nhận định, tài nguyên khan hiếm khiến mức độ cạnh tranh thấp hơn, nên đàn ông không cần tranh đấu để giành địa vị nhằm thu hút phụ nữ.

Dù cuộc sống của người Ma Thoa được mô tả là “rất an toàn, rất yên bình”, sự tiếp xúc ngày càng nhiều với khách du lịch và lối sống hiện đại đang dần làm mai một chế độ mẫu hệ truyền thống.

Ngày nay, cộng đồng Ma Thoa chia thành hai nhóm gần như ngang nhau. Một bên theo chế độ một vợ một chồng và làm du lịch, bên còn lại tiếp tục sống bằng nông nghiệp và duy trì lối sống như truyền thống.