Cô gái Việt 9 năm ở châu Phi, sẵn sàng nghỉ việc chỉ để được về quê ăn Tết

Chiều cuối năm, trong căn nhà ở Biên Hòa (Đồng Nai), chị Lương Hoàng Vân (SN 1983) cặm cụi chỉnh lại bình hoa đặt trước bàn thờ. Ngoài hiên, dây đèn nhấp nháy vừa được treo lên, trong bếp mẹ chị Vân chuẩn bị cơm, còn em trai thì loay hoay lau bàn ghế.

Không khí này khiến chị Vân cảm thấy bồi hồi, bởi 9 năm qua, dường như chị chưa có cái Tết nào trọn vẹn khi sống cách xa Việt Nam gần nửa vòng Trái đất.

Chín năm thiếu vị Tết quê nhà

Chín năm qua, chị Lương Hoàng Vân sống và làm việc tại Cộng hòa Guinea - một quốc gia ở Tây Phi. Tại đây, chị quản lý hệ thống siêu thị, công việc gắn liền với hàng hóa, nhân sự và vận hành mỗi ngày.

Ở Cộng hòa Guinea không có Tết Nguyên đán theo cách người Việt vẫn biết. Ngày đầu năm âm lịch không được xem là dịp nghỉ lễ, cũng không có không khí sum họp, mua sắm hay trang hoàng nhà cửa.

Theo chị Vân, ngay cả thời khắc bước sang năm mới dương lịch, người dân ở đất nước này cũng không có nhiều thay đổi trong sinh hoạt thường ngày. Không tiệc tùng, không chúc tụng rộn ràng, mọi thứ vẫn diễn ra như một ngày bình thường. “Tết ở đó nhạt lắm, với người bản địa gần như không có khái niệm Tết âm lịch”, chị kể. 

Chị Vân cho biết, bản thân sống và làm việc cùng một số người Trung Quốc, nên những ngày cuối năm âm lịch vẫn có một chút không khí rộn ràng, nhưng chỉ là quy mô rất nhỏ. Tối 30 Tết, mọi người tụ lại ăn với nhau bữa cơm. Sáng mùng 1, các siêu thị vẫn mở cửa, nhân viên vẫn đi làm như thường.

Trong hoàn cảnh ấy, chị Vân vẫn chuẩn bị phong bao lì xì cho nhân viên, nấu vài món ăn Việt để “có không khí”. Nhưng hơn ai hết, chị hiểu rất rõ, đó chỉ là một cách để giữ lại sợi dây ký ức với Tết quê nhà, chứ không phải đang thực sự sống trong không khí Tết.

Chị nói thêm, người dân bản địa coi trọng một dịp lễ khác, rơi vào khoảng tháng 6 hằng năm. Trong suốt một tháng, họ chỉ ăn vào ban đêm sau khi mặt trời lặn. Sinh hoạt trong thời gian này rất nghiêm ngặt: Không ăn uống ban ngày, hạn chế tụ tập, ca hát. Nếu gây ồn ào, mất trật tự có thể bị báo cảnh sát.

Kết thúc tháng nhịn ăn, người dân mặc đồ đẹp, nhảy múa, chụp ảnh, tụ họp đông đủ. Với họ, đó mới là ngày lễ lớn nhất trong năm. Còn Tết Nguyên đán, với người Việt xa xứ như chị Vân, chỉ là một ngày trôi qua rất khẽ.

Một mình giữa châu Phi: Tết chỉ là nỗi nhớ

Chị Vân tâm sự, việc xa Việt Nam trong nhiều năm qua là một sự lựa chọn mang tính hoàn cảnh hơn là mong muốn cá nhân. “Đi làm xa để lo công việc thôi, chứ trong lòng tôi lúc nào Việt Nam cũng là số 1”, chị nói.

Chị Vân sống ở khu vực ngoài thị trấn, gần các mỏ vàng, công trình xây dựng và đường sắt, xung quanh hầu như không có người Việt. Cuộc sống ở đó khá khép kín, ít chỗ vui chơi, giải trí.

Công việc bận rộn khiến chị gần như không có khái niệm ngày nghỉ, đặc biệt là dịp đầu năm. Đây cũng là thời điểm nhiều công nhân về nước, thiếu nhân lực nghiêm trọng. “Tôi quản lý chuỗi siêu thị, nên nếu tôi vắng mặt thời gian dài thì không có ai xử lý thay”, chị nói.

Vì vậy, nhiều năm liền chị không thể về Việt Nam ăn Tết, dù trong lòng rất muốn. Có những lúc mệt mỏi, chị mới thấy rõ thế nào là cảnh xa nhà.

Cách đây ít tháng, chị bị sốt rét - căn bệnh không hiếm gặp ở khu vực này. Những ngày đó, chị nằm li bì, một mình tự lo cơm nước, thuốc men. Trong khoảnh khắc ấy, chị không khỏi chạnh lòng.

Mỗi năm, khi ở Việt Nam rộn ràng đón Tết, thì ở nơi đất khách, chị Vân lại âm thầm lướt điện thoại, xem hình ảnh gia đình gửi sang. Cảnh dọn dẹp nhà cửa, sắm sửa cuối năm, đi chúc Tết họ hàng khiến chị bất giác mỉm cười.

“Nhưng tôi chỉ xem, rồi lại cất điện thoại, quay về với công việc. Sống ở châu Phi, Tết trong tôi là những nỗi nhớ: Nhớ nhà, nhớ không khí, nhớ cảm giác được quây quần”, chị nói. 

Với chị, Việt Nam không chỉ là nơi sinh ra và lớn lên, mà còn là nơi giữ lại những giá trị văn hóa, truyền thống lâu đời, nơi tình cảm gia đình, họ hàng luôn được đặt lên trước mọi thứ khác. Chính những điều đó khiến mỗi lần Tết đến, cảm giác nhớ nhà trong chị lại rõ rệt hơn bao giờ hết.

Vì vậy, năm nay, chị Vân đã kiên quyết xin nghỉ phép về Việt Nam ăn Tết. Sau nhiều năm liên tiếp phải đón Tết xa quê, chị không muốn tiếp tục bỏ lỡ những ngày sum họp hiếm hoi bên gia đình. Chị thậm chí đã chuẩn bị sẵn tâm lý nghỉ việc nếu phía đối tác không chấp nhận.

Đi để trở về

Chị Vân trở về Việt Nam trước Giáng sinh. Từ đó đến nay, chị gặp gỡ bạn bè cũ, về thăm quê nội, quê ngoại, rồi ra Hà Nội, vào Đà Nẵng thăm bạn. Những chuyến đi nối tiếp nhau, như một cách bù đắp cho quãng thời gian dài sống xa nhà.

Dự kiến mùng 4 Tết, chị sẽ ra Hà Tĩnh thăm gia đình người yêu - thêm một hành trình nữa trong chuỗi ngày Tết mà chị đã chờ đợi suốt nhiều năm.

Tết này, chị Vân ở Đồng Nai cùng ba mẹ và em trai. Không khí gia đình khiến chị cảm nhận rất rõ sự khác biệt. Chiều tối, cả nhà ăn uống rồi quây quần trò chuyện. Những sinh hoạt rất bình thường, nhưng với chị, đó là những điều đã bị bỏ lỡ suốt gần một thập kỷ.

Giữa những ngày Tết ở quê nhà, chị Vân háo hức với những điều rất nhỏ mà ở châu Phi lại là xa xỉ. Đó là bữa cơm có bánh chưng, thịt kho, dưa hành, là mâm cỗ Tết đủ vị mà suốt nhiều năm, chị chỉ có thể nhớ chứ không thể ăn.

“Củ kiệu là món tôi thích nhất. Những năm qua, chỉ có thể gửi được củ kiệu muối khô, không có nước, từ Việt Nam sang. Củ kiệu ngâm mà thiếu nước thì đâu còn ngon, ăn không đúng vị. Những ngày qua, có thể nói ngày nào tôi cũng ăn củ kiệu”, chị cho hay.

Ngoài củ kiệu, chị Vân còn nhớ những món rất giản dị như cá khô, mắm - những thứ gắn liền với bữa cơm quê. Theo chị, ở Thủ đô Conakry - nơi cộng đồng người Việt sinh sống đông đúc - đôi khi vẫn có thể tìm được vài món quen. Nhưng nơi chị sống lại ở vùng quê xa, cách Thủ đô khoảng một ngày một đêm đi ô tô, nên những món ăn Việt Nam gần như vắng bóng.

“Có những món Việt rất đơn giản, nhưng ở bên đó không có để ăn. Thèm không phải vì đói, mà vì nhớ nhà”, chị nói.

Trở về sau 9 năm ăn Tết xa nhà, chị Vân nhận ra Tết Việt đã có nhiều thay đổi. Hoa được bày bán sớm, đồ trang trí phong phú, người dân chi tiêu mạnh tay để đầu tư cho không khí Tết nhiều hơn.

Chị cũng để ý thấy ngày càng nhiều người mặc áo dài, chụp ảnh Tết - một xu hướng vừa hiện đại, vừa mang tính gìn giữ truyền thống.

Theo chị, Tết năm nay sôi động hơn, nhưng nhịp sống cũng gấp gáp hơn xưa. Dẫu vậy, sau 9 năm đi qua những cái Tết ở châu Phi, chị Vân nhận ra điều quan trọng nhất những ngày Tết chính là không khí sum họp gia đình. 

“Chỉ cần được ở bên gia đình là tôi đã thấy Tết rồi”, chị nói.