Bạn đọc viết

Tết thầy!

“Mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy.”

Minh họa: Ngọc Diệp
Minh họa: Ngọc Diệp

Đó là câu lưu truyền trong dân gian, muốn nhắc nhở chúng ta về đạo lý làm người. Nhân ngày đầu xuân,, xin có đôi điều luận bàn về TẾT THẦY.

Trong số chúng ta , ai cũng đã từng có những người thầy. Dù không được đến trường học chữ thì những người đã dạy chúng ta nghề nghiệp, giúp chúng ta vào đời đều được tôn là bậc thầy. Có những người thầy đã từng dạy vua (như Danh sư Chu Văn An) nhưng vẫn giữ đúng lễ nghĩa vua tôi (khi dâng thất trảm sớ). Có những người tuy làm đến quyền cao chức trọng trong triều ( như quan hành khiển Phạm Sư Mạnh thời Trần) vẫn giữ đúng đạo thầy trò, hàng năm vẫn cùng anh em về vấn an thầy Chu. Và truyền thống tôn sư trọng đạo ấy không những được thể hiện trong cuộc sống hàng ngày mà nhất là trong các dịp lễ tết càng được thể hiện rõ.

Ngaỳ xưa, cha ông ta quan niệm có ba người cần được kính trọng nhất trong tâm thức một con người biết đối nhân xử thế, đó là : vua, thầy học và cha mẹ. Vì thế, Tết là dịp để người ta nhớ ơn, tri ân những người đã có công nuôi dưỡng, sinh thành và dìu dắt ta trong bước đường đời. Đặc biệt, tri ân những người đã có công dìu dắt chúng ta trong học tập, trưởng thành trong nghề nghiệp, đó là những người thầy. Những ngưòi này có thể dạy ta những chữ cái đầu tiên, dạy cho ta biết “nhân chi sơ tính bản thiện”, dạy ta biết lễ nghĩa, lẽ sống, đạo lý làm người. Đó cũng có thể là những người đã dạy cho ta một nghề nào đó, giúp ta kiếm được miếng cơm manh áo trên bước đường mưu sinh, được ta coi là bậc thầy cuả mình. Vậy sau khi báo đáp, tri ân công lao của nội ngoại tổ tiên cha mẹ hai bên, ta thường nghĩ đến người thầy.

Tết thầy ngày xưa đơn giản về vật chất nhưng về tinh thần thì mang đậm truyền thống uống nước nhớ nguồn, tôn sư trọng đạo. Có người làm ăn phát đạt hoặc đỗ đạt trong chốn quan trường, hoặc “ăn nên làm ra” trong lĩnh vực nghề nghiệp nào đó được người thầy truyền dạy, thì biếu thầy mâm xôi, gà trống thiến, lợn quay, lễ vật đủ loại cao lương mỹ vị. Có người chỉ dắt con cháu đến vấn an thầy, nhưng rất muốn thầy chỉ bảo cho điều hay lẽ phải, để đám con cháu biết đường ăn ý ở, mà đối xử sao cho khỏi lỗi đạo. Đó là Tết thầy của cá nhân. Còn một số làng nghề Tết thầy bằng cách tri ân tưởng nhớ người đã dạy dân làng một nghề truyền thống nào đó - là ông tổ của nghề ấy. Các làng nghề này mở hội và taí hiện lại một phần nào đó của nghề, mục đích muốn cho con cháu nhớ lại và lưu truyền một nghề để không bị mai một do tràn ngập hàng nhập ngoại và sự bung ra của cơ chế thị trường.

Ngày nay, Thầy được hiểu theo nghĩa rộng hơn: Ngoài việc thăm hỏi những người đã chỉ bảo dìu dắt dạy dỗ truyền đạt cho ta, đáng buồn là một số ít người còn lợi dụng Tết để trục lợi, hối lộ khéo léo bằng cách gửi quà “hậu hĩ” coi đó là những “bậc thang” để giúp người ta “leo cao”. Còn những người thầy (theo nghĩa đen) thì lại bị người ta dần quên lãng. Người viết bài này có chứng kiến một người học trò cũ “ăn nên làm ra” đã nói xấu sau lưng và tỏ vẻ khinh rẻ thầy giáo dạy mình từ hồi cấp 1, vì anh ta bây giờ có nhà lầu xe hơi, còn ông thầy già thì vẫn ở nhà cấp bốn, đi xe máy cũ; và cũng đã được nhìn thấy một cô giáo là giảng viên Đại học dắt con mình đến thăm một bà già đã từng là thầy dạy cô từ hồi “vỡ lòng”. Cảnh tượng thứ nhất khiến ta không khỏi suy nghĩ về lối sống thực dụng cuả một số kẻ vô ơn bạc nghĩa. Nhưng rất may hiện tượng tiêu cực kể trên chỉ là những “con sâu làm rầu nồi canh” vốn dĩ ngon ngọt của bữa cơm đạo lý. Và nét đẹp thứ hai (vừa dẫn) đang ngày một phổ biến, trở thành một truyền thống đạo lý tốt đẹp nhân hậu của người Việt chúng ta. Thời buổi công nghiệp, người ta vẫn có thể nhớ đến thầy bằng cách gửi một tin nhắn, gọi điện chúc Tết hoặc nhờ dịch vụ Điện hoa của Bưu Điện chuyển giúp một bó hoa kèm theo lời chúc chân thành - nếu làm ăn hoặc công tác nơi xa, không trực tiếp đến vấn an thăm hỏi người thầy cũ. Ta vẫn thấy trên đường phố, hàng triệu học trò đi thăm hỏi các thầy cô giáo nhân dịp 20/11 mà trên tay chỉ là những bó hoa, những tấm bưu thiếp, và mang theo lời chúc tốt đẹp nhất. Ta cũng vẫn thấy hàng năm nhân dịp Tết đến xuân về, các học trò tổ chức gặp mặt đầu xuân và không quên đón các thầy cô đã từng dạy mình từ mấy chục năm về trước cùng đến dự để ghi nhớ công lao, để được nghe thầy nói chuyện, và để hồi tưởng lại tuổi học trò một thời cắp sách của mình.

Nhân ngày đầu xuân, bàn chuyện Tết thầy sẽ có rất nhiều ý kiến, song chúng ta rất mừng vì thế hệ trẻ ngày nay đã phát huy được truyền thống tốt đẹp ấy và có những hành xử đẹp thể hiện tính nhân văn. Sẽ không bao giờ chúng ta quên câu hát của nhạc sĩ Trần Đức: “Bài học làm người em vẫn nhớ ghi: công cha, nghĩa mẹ, ơn thầy”.

Nguyễn Thị Diệp

MỚI NHẤT
Lễ hội ngày nay: Mặt được và chưa được
Lễ hội ngày nay: Mặt được và chưa được

Sau tết là hàng nghìn lễ hội mở ra ở khắp các địa phương trong cả nước, khiến chúng ta không thể không suy nghĩ về những mặt được và chưa được trong công tác bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống

Thứ ba, 23/02/2016 - 06:00

Một số câu nói gây sốc của quan chức
Một số câu nói gây sốc của quan chức

Gần như xuất hiện ngày càng nhiều trong những năm gần đây, cứ mỗi khi có sự cố gì đó trong xã hội là một số quan chức lại đổ lỗi cho là do dân trí thấp. Nhưng còn quan trí thì thế nào?

Thứ hai, 22/02/2016 - 08:01

Nhiều người chưa chắc đã là tốt
Nhiều người chưa chắc đã là tốt

(Dân trí) - Các cụ từ xưa đã dạy “quý hồ tinh bất quý hồ đa.” Nhiều người chưa chắc đã giải quyết tốt mà thậm chí còn làm chậm, làm rối thêm cho công việc cần giải quyết.

Chủ nhật, 21/02/2016 - 09:00

Thêm một góc nhìn về vụ nữ tử tù mang thai
Thêm một góc nhìn về vụ nữ tử tù mang thai

(Dân trí) - Làm lãnh đạo thì quyền lợi nặng, nhưng trách nhiệm lại nhẹ như lông hồng, còn là nhân viên thì quyền rơm, nhưng vạ lại nặng trình trịch như đá.

Thứ bảy, 20/02/2016 - 12:02

Cảm hứng đầu năm của dân dành cho ông Đinh La Thăng
Cảm hứng đầu năm của dân dành cho ông Đinh La Thăng

(Dân trí) - Chúng tôi đặt niềm tin vào sự lãnh đạo, kiểm tra sâu sát của thế hệ lãnh đạo đổi mới như Bác Đinh La Thăng

Thứ sáu, 19/02/2016 - 10:39

Lịch sử không thể xóa nhòa
Lịch sử không thể xóa nhòa

Cuộc chiến bảo vệ biên giới tháng Hai năm 1979 là một cuộc chiến chống ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc. Đó là sự thật không thể thay đổi hay xóa nhòa được.

Thứ tư, 17/02/2016 - 09:05

Không nên hình thức, phô trương lãng phí
Không nên hình thức, phô trương lãng phí

Mấy năm gần đây, những chiếc bánh chưng, bánh dầy dâng Tổ hay đòn bánh phồng tôm hoặc tô hủ tiếu kỉ lục được xác lập không mang niềm vui đến cho công chúng mà trái lại đều bị phê phán là mắc bệnh hình thức, phô trương lãng phí và danh hão

Thứ ba, 16/02/2016 - 06:00

Đinh La Thăng và 'người tốt hãy liên hiệp lại'
Đinh La Thăng và 'người tốt hãy liên hiệp lại'

- Những dòng chia sẻ củanghệ sĩ Chí Trung về tân Bí thư Thành ủy TP.HCM Đinh La Thăng nhận đượcnhiều đồng cảm, thể hiện kỳ vọng của người dân với người lãnh đạo mới củaTP.

Thứ hai, 15/02/2016 - 01:54

Tặng em nhân lễ tình nhân
Tặng em nhân lễ tình nhân

Chùm thơ tình, nhân ngày Valentine 14 tháng 2

Chủ nhật, 14/02/2016 - 08:07

Nghĩ về chuyện bia rượu ngày xuân
Nghĩ về chuyện bia rượu ngày xuân

Có thể có bạn đọc sẽ phản ứng lại những điều tôi trao đổi trên đây, nhưng chẳng lẽ văn hóa rượu bia lại là như vậy ư?

Chủ nhật, 14/02/2016 - 07:00

Sai bởi không chịu lật tiếp trang sau của sách
Sai bởi không chịu lật tiếp trang sau của sách

(Dân trí) - Vô lý với ai chứ với mấy vị quan chức Đường sắt Việt Nam thì có lẽ không vô lý đâu

Thứ sáu, 12/02/2016 - 11:00

Để lễ mừng thọ đầu năm trang trọng, ý nghĩa.
Để lễ mừng thọ đầu năm trang trọng, ý nghĩa.

Mừng thọ là một nét đẹp văn hóa vốn có từ lâu đời thể hiện lòng hiếu thảo, sự trọng vọng tôn kính đối với những người cao tuổi; bản thân người cao tuổi cũng cảm thấy được tôn vinh, sẽ sống vui sống khỏe hơn. Nhưng tổ chức mừng thọ như thế nào cho vừa vui vừa tiết kiệm mà lại ý nghĩa thì không phải nơi nào cũng làm được. Đầu xuân, xin giới thiệu một lễ mừng thọ rất văn hóa và ý nghĩa ở một vùng quê Hà Nội.

Thứ năm, 11/02/2016 - 02:56

ĐÁNG QUAN TÂM
Đầu năm Thân, chàng rể tương lai chúc tế bố vợ
Đầu năm Thân, chàng rể tương lai chúc tế bố vợ

Tính cách và hình hài con khỉ là một mảng gương để soi tìm sự tương quan với con người trong con mắt dân gian

Thứ tư, 10/02/2016 - 08:15

Mua muối đầu năm - phong tục đẹp của người Việt
Mua muối đầu năm - phong tục đẹp của người Việt

Cứ mỗi dịp Têt nguyên đán cận kề, cha ông ta thường dặn con cháu: “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi”. Đặc biệt nhiều năm gần đây, mua muối đầu năm được nhiều gia đình người Việt ta chú ý, duy trì. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu được ý nghĩa của phong tục này.

Thứ ba, 09/02/2016 - 09:51

Tết của người Việt tại Bỉ
Tết của người Việt tại Bỉ

Dù có đi bốn phương trời, lòng vẫn nhớ về tổ quốc, về quê hương. Những ngày tết, nỗi nhớ ấy càng da diết và những Việt kiều lại gặp mặt nhau trong bầu không khí con Lạc cháu Hồng

Thứ ba, 09/02/2016 - 07:00

Bạn đọc  nhận xét chương trình Táo quân tết Bính Thân 2016
Bạn đọc nhận xét chương trình Táo quân tết Bính Thân 2016

(Dân trí) - Theo thông lệ, chương trình Táo Quân 2016 đã được phát sóng để phục vụ khán giả trong đêm giao thừa và để lại những tiếng cười sâu sắc tới khán giả cùng những nhận xét khen chê

Thứ hai, 08/02/2016 - 08:10

Kính già, già để tuổi cho
Kính già, già để tuổi cho

(Dân trí) - Có cha mới sinh ra ta/Làm nên thì bởi mẹ cha vun trồng/Khôn ngoan nhờ đức cha ông/Làm nên phải đoái tổ tông phụng thờ/Đạo làm con chớ hững hờ/Phải đem hiếu kính mà thờ từ nghiêm

Thứ hai, 08/02/2016 - 07:00

Lời bạn đọc chúc mừng báo Dân trí nhân dịp năm mới
Lời bạn đọc chúc mừng báo Dân trí nhân dịp năm mới

(Dân trí) - Báo điện tử DÂN TRÍ - Một mảng báo - Một giá trị tử tế hiển diện trong lòng quần chúng nhân dân

Chủ nhật, 07/02/2016 - 09:20

Bánh chưng mãi là hồn của Tết Việt
Bánh chưng mãi là hồn của Tết Việt

Mỗi năm Tết về, cái hình ảnh truyền thống khiến người ta nhớ về Tết nhiều nhất, khiến người ta yêu thương Tết và bồi hồi những dâng dâng cảm xúc nhiều nhất có lẽ đó là bánh chưng xanh

Chủ nhật, 07/02/2016 - 12:00

Quyết liệt… chối
Quyết liệt… chối

Dưng mà, cái kim trong bọc lâu ngày rồi cũng tòi ra, các cụ xưa nói quả có sai. Nhưng trong vụ này thì cái kim không còn nằm trong bọc nữa mà nó đã “chọc” vào tai mắt dư luận rồi.

Chủ nhật, 07/02/2016 - 09:18

Tết của tuổi thơ tôi
Tết của tuổi thơ tôi

Ấy là Tết của ngày xửa ngày xưa, thời tóc còn để chỏm. Bây giờ đã thành hoài niệm, lắng lại trong kí ức xa xôi về những năm tháng một đi không trở lại của cuộc đời.

Thứ bảy, 06/02/2016 - 08:38

Dân muốn có sự minh bạch
Dân muốn có sự minh bạch

Nghĩ về một số chuyện khuất tất trong cuộc sống đã được báo chí phản ánh

Thứ năm, 04/02/2016 - 05:13

Ngày Xuân, bàn về "cái gốc" của người cán bộ
Ngày Xuân, bàn về "cái gốc" của người cán bộ

Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, "cái gốc" của người cán bộ chính là đạo đức cách mạng. Người nói: "Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân". Chính vì ý thức được tầm quan trọng đặc biệt của vấn đề, sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở đi trở lại ý kiến này nhiều lần.

Thứ tư, 03/02/2016 - 10:11

Dân là cái sọt để đổ lỗi vào
Dân là cái sọt để đổ lỗi vào

(Dân trí) - Không ít quan chức mỗi khi làm điều gì sai trái hay yếu kém, hiếm bao giờ họ nhận lỗi mà thường biến dân luôn thành cái sọt rác để đổ lỗi vào.

Thứ ba, 02/02/2016 - 06:00