Bàn về thi bằng trắc nghiệm?

Tác giả bài này không chống thi trắc nghiệm. Trắc nghiệm có thể áp dụng cho Sinh vật học, cho Vật lý hay Hóa học với những công thức ngắn gọn, hay cho Y khoa với những tình thế bệnh lý hiển nhiên, … Nhưng không cho thi tốt nghiệp Trung học phổ thông vì nếu theo như UNESCO thì Trung học phổ thông có mục đích là dạy học trò một số tri thức để sống và để làm người trong xã hội.

Bàn về thi bằng trắc nghiệm? - 1

Minh họa: Ngọc Diệp

Một cách cực đoan, có thể tóm gọn tình trạng hiện thời của đa phần học sinh ở nước ta trong ba chữ: học để thi.

Có lẻ Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng ý thức được điều đó nên mấy năm gần đây, chú tâm nhiều đến cải tổ thi cử trước nhất cho dự án cải tổ giáo dục.

Lý thuyết mà nói, trào lưu hiện thời của giáo dục thế giới quan niệm rằng thi cử phải nằm trong quá trình học, là một công cụ để biết chỗ nào đã lĩnh hội tận tường, chỗ nào còn cần hoàn thiện để học tiếp – Thi là một phương thức đánh giá đào tạo.

Bên ta có vẻ dùng thi như phương thức chế tài, để phát bằng hay không. Trong hoàn cảnh đó, thi phát sinh ra lối học ứng phó chứ không phải học để biết, học để làm, học để sống với người khác và học để hạnh phúc.

Học tủ, học thuộc lòng, học từ chương là hiện tình thường gặp ở xứ ta.

Thi trắc nghiệm trước mắt có thể là một giải pháp chống học tủ vì trắc nghiệm gồm nhiều câu hỏi chi tiết.

Nhưng học chi tiết để mù tổng thể cũng có thể sẽ là một hậu quả của thi trắc nghiệm.

Thật vậy, nếu học sinh quen với cách hành xử hiện nay, tích lũy nhiều để thi đậu, thì với thi trắc nghiệm, các em sẽ quay sang học chi tiết mà quên tổng thể.

Các câu hỏi trắc nghiệm thường không đo được khả năng đúc kết các kiến thức, không đo được khả năng ứng dụng hay khả năng làm người. Không biết phân tích rồi tổng hợp.

Trắc nghiệm cũng không đánh giá được khả năng nói, viết, diễn tả ý mình suy xét phê bình và bảo vệ lập trường.

Những khả năng này không những được tôi luyện qua môn ngữ văn – thi vẫn còn tự luận theo thay đổi lần này – mà còn thể hiện, ít nhất, qua các môn về khoa học xã hội.

Một cách chung chung, chương trình trung học phổ thông rèn những hiểu biết tổng quát, những tri thức để làm người. Trong đường hướng đó, thi bằng trắc nghiệm không hoàn toàn thích hợp.

Toán thì thi trắc nghiệm được?

Không hẳn.

Cách đây hai năm, dư luận xôn xao với bài toán “đàn cừu và tuổi của vị thuyền trưởng”. Lúc đó, nhiều tiếng nói đã tham gia bàn về phương thức tiếp cận có suy nghĩ. Vì tất cả các môn học, kể cả Toán, đều hướng đến mục đích học làm người, một con người toàn diện có tri thức và có đạo đức. Phải chuẩn bị cho các em biết phân tích một đề Toán chứ không nhắm mắt tìm đáp số.

Đọc một đề Toán cũng cần suy nghĩ như đọc một đề Triết!

Một bằng cớ khác: đại đa số các nhà toán học rất giỏi lý luận và giỏi Triết mà dẫn đầu là Albert Einstein.

Thi trắc nghiệm ít tốn kém và dễ tổ chức, lại bảo đảm khách quan?

Hiện Bộ giáo dục dự trù thi tốt nghiệp bằng trắc nghiệm sẽ đơn giản hóa việc chấm thi và khách quan hóa các điểm vì bài thi sẽ do phần mềm đọc và cho điểm.

Có thể.

Với điều kiện là các QCM – questions à choix multiples – phải được soạn thảo kỹ lưỡng, phải được ứng dụng thử trên một mẫu học sinh có giới hạn để sau đó chỉnh sửa trước khi mang ra làm bài thi cho toàn thể học sinh.

Cũng còn phải “tập huấn” các trò trước khi thi bằng trắc nghiệm, phải cho chúng biết cách chấm điểm – có điểm âm khi trả lời sai hay không chẳng hạn, …-

Ngay tới khi dụng cụ trắc nghiệm hoàn chỉnh, thi bằng trắc nghiệm vẫn phải trả cái giá tâm lý xã hội, cái giá của học lệch, ... Cứ mỗi năm mỗi thay đổi thì thật là bất ổn cho học sinh. Những giá này không đo bằng tiền mà đo bằng tương lai của giới trẻ và sự phát triển của đất nước.

“Không thể cứ thi thế nào thì dạy thế đó”

Hoàn toàn đồng ý với lời của Thứ trưởng Bùi Văn Ga khi ông khẳng định với báo chí như thế.

Nhưng trong bối cảnh Việt Nam, với “văn hóa học để thi” ăn sâu bám rể từ nhiều năm nay không thể nào bảo rằng nhà trường chỉ cần trang bị tốt kỹ năng và kiến thức cho trò thì phương thức thi nào cũng tốt.

Nếu phương thức thi nào cũng tốt thì tại sao phải thay đổi?

Cũng không thể dựa trên thí dụ của một số nhỏ học sinh dự các kỳ thi quốc tế để bắt toàn thể mấy trăm ngàn học sinh thi tốt nghiệp phổ thông phải “đối phó” với những thay đổi trong phương thức thi. Học sinh trường chuyên, “gạo cội” hay “gà nòi” khác với đa số học sinh chỉ muốn học để làm người … vô danh nhưng ... thung dung tựu nghĩa.

Cuối cùng ?

Hình thức thi cữ phải được quyết định theo chủ đích giáo dục, chương trình và phương pháp học chứ không thể ...”để cái cày trước con trâu”.

Học trò, giáo viên và phụ huynh có lý khi băn khoăn trước quyết định thay đổi hình thức thi cử mà Bộ mới vừa quyết định cho 2017.

Nước Mỹ … chuyên môn thi trắc nghiệm nhưng truyền thống Mỹ không khởi thủy bằng học từ chương. Học trò Mỹ quen với Test từ năm lớp 1.

Tác giả bài này không chống thi trắc nghiệm. Trắc nghiệm có thể áp dụng cho Sinh vật học, cho Vật lý hay Hóa học với những công thức ngắn gọn, hay cho Y khoa với những tình thế bệnh lý hiển nhiên, … Nhưng không cho thi tốt nghiệp Trung học phổ thông vì nếu theo như UNESCO thì Trung học phổ thông có mục đích là dạy học trò một số tri thức để sống và để làm người trong xã hội.

Nguyễn Huỳnh Mai

MỚI NHẤT
Có sơ hở về việc quy định quy trình bổ nhiệm cán bộ
Có sơ hở về việc quy định quy trình bổ nhiệm cán bộ

Ông Lê Quang Thưởng - nguyên Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức T.Ư - đã nói như vậy với phóng viên về việc dư luận đang xôn xao nhiều người thân của Bí thư Tỉnh ủy Hà Giang Triệu Tài Vinh được bổ nhiệm làm lãnh đạo tại các sở, ban, ngành, địa phương trong tỉnh. Ông Thưởng nhấn mạnh: Trong luật mới chỉ quy định việc cấm bổ nhiệm người nhà lãnh đạo giữ những chức danh về vấn đề tài chính, kế toán, còn những chức danh hành chính thì chưa có quy định cấm.

Thứ năm, 22/09/2016 - 12:00

Luật Hồi tỵ thời phong kiến đã cấm "cả họ làm quan" ở một nơi
Luật Hồi tỵ thời phong kiến đã cấm "cả họ làm quan" ở một nơi

Viện dẫn Luật Hồi tỵ từ thời phong kiến, ĐBQH, nhà sử học Dương Trung Quốc cho biết, từ xưa đã có những quy định chặt chẽ để ngăn cấm "cả họ làm quan" ở một địa phương.

Thứ tư, 21/09/2016 - 10:25

"Nếu Bí thư Tỉnh đã kiên quyết thì ai dám trái ý?"
"Nếu Bí thư Tỉnh đã kiên quyết thì ai dám trái ý?"

Học tập người xưa, nên áp dụng Luật Hồi tỵ để ngăn chặn việc bổ nhiệm người nhà, người thân làm lãnh đạo tại địa phương hoặc ngành mình công tác.

Thứ ba, 20/09/2016 - 07:19

Xin đừng "nhìn ngược" như thế!
Xin đừng "nhìn ngược" như thế!

Chuyện chở thi thể người bằng xe máy ở Sơn La vừa qua là điều cực chẳng đã, chẳng ai muốn xảy ra. Nhưng nó đã xảy ra rồi. Đó là nỗi đau của cộng đồng, của xã hội, cần được mọi người sẻ chia bằng tấm lòng nhân ái của mình để không còn những phận người mong manh, khổ đau đến cả lúc nhắm mắt xuôi tay

Chủ nhật, 18/09/2016 - 10:43

“Không thể tất cả đổ lỗi cho thiên tai”
“Không thể tất cả đổ lỗi cho thiên tai”

Sự cố thủy điện Sông Bung 2 (huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam) vào chiều ngày 13/9, mặc dù UBND tỉnh Quảng Nam đã họp báo công bố nguyên nhân ban đầu nhưng hầu hết giới chuyên gia, các nhà phân tích và dư luận xã hội đều chung nhận định, với sự cố này là “không thể tất cả đổ lỗi cho thiên tai”.

Thứ sáu, 16/09/2016 - 11:32

Mùa Trung thu – Mùa trăng đong đầy hạnh phúc với các em nhỏ nơi biên giới
Mùa Trung thu – Mùa trăng đong đầy hạnh phúc với các em nhỏ nơi biên giới

Những ngày này, chúng tôi theo chân các bạn trẻ Câu lạc bộ Vì Cộng đồng Hà Nội đi lên vùng cao Hà Giang để tổ chức đêm Trung thu cho xã nghèo Du Tiến, huyện Yên Minh.

Thứ năm, 15/09/2016 - 06:15

Đồ chơi Trung thu truyền thống mang bản sắc dân tộc Việt
Đồ chơi Trung thu truyền thống mang bản sắc dân tộc Việt

Ngay từ xa xưa, các cụ ta đã quan niệm những món đồ chơi và trò chơi chính là công cụ hữu ích để giáo dục, nuôi dưỡng tâm hồn con người. Và dường như, bất kì món đồ chơi truyền thống nào cũng đều có linh hồn của riêng nó. Đằng sau chiếc đèn ông sao, ông Tiến sĩ giấy, tò he, mặt nạ… là bao câu chuyện và tâm huyết của ông cha gìn giữ từ ngàn đời nay.

Thứ năm, 15/09/2016 - 01:08

Góc nhìn pháp lý về ông Trịnh Xuân Thanh đến hạn bị triệu tập vẫn chưa có mặt
Góc nhìn pháp lý về ông Trịnh Xuân Thanh đến hạn bị triệu tập vẫn chưa có mặt

Cho tới thời điểm này, khi đến hạn bị triệu tập nhưng ông Trịnh Xuân Thanh – nguyên Phó Chủ tịch tỉnh Hậu Giang vẫn chưa có mặt. Nhiều ý kiến cho rằng, việc ông Thanh “mất tích” trước khi có công văn triệu tập là chưa có trong tiền lệ, sẽ gây ít nhiều khó khăn trong quá trình điều ra.

Thứ năm, 15/09/2016 - 12:00

Để Tết Trung thu không còn mối lo ngộ độc thực phẩm
Để Tết Trung thu không còn mối lo ngộ độc thực phẩm

Càng vào ngày cuối của Tết Trung thu, hoạt động buôn bán sản phẩm bánh Trung thu càng trở nên nhộn nhịp, nên không ít các cơ sở sản xuất, kinh doanh đã đưa sản phẩm kém chất lượng, khiến người tiêu dùng rất lo lắng về an toàn thực phẩm.

Thứ tư, 14/09/2016 - 09:22

Mua cái mình thích hay mua cái mình cần?
Mua cái mình thích hay mua cái mình cần?

(Dân trí) - Bộ Công Thương đã bổ sung cái Dự án Bộ thích chứ không phải đất nước cần. Nhưng sao bộ này lại làm vậy nhỉ?

Thứ tư, 14/09/2016 - 12:00

Đi xe sang cũng “chết”, mà xài xe cũ cũng “chết”
Đi xe sang cũng “chết”, mà xài xe cũ cũng “chết”

(Dân trí) - Hóa ra vấn đề không phải cái xe sang hay cái xe cũ, mà là cách con người sử dụng nó như thế nào để hình ảnh con người đó được tỏa sáng hay bị lụi tàn trong con mắt nhân dân.

Thứ ba, 13/09/2016 - 08:11

Xin tiền trả nợ ăn nhậu!
Xin tiền trả nợ ăn nhậu!

Ủy ban Kiểm tra tỉnh ủy Hải Dương vừa có tờ trình "xin hỗ trợ bổ sung" kinh phí tiếp khách khiến dư luận ngỡ ngàng.

Thứ hai, 12/09/2016 - 12:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Nghĩ về việc truy thu thuế doanh nghiệp “khủng” HABECO, SABECO
Nghĩ về việc truy thu thuế doanh nghiệp “khủng” HABECO, SABECO

Từ chính chính sách Thuế chưa thống nhất của Nhà nước không chỉ riêng cho HABECO, SABECO mà còn cho tất cả các doanh nghiệp có mặt hàng thuộc diện chịu thuế TTĐB trong cả nước sẽ lâm vào hoàn cảnh kiệt quệ về kinh tế. Đứng trước viễn cảnh 2 doanh nghiệp đang tiến hành Cổ phần hóa, chắc chắn “cú sốc” này sẽ làm thiệt hại hàng ngàn tỷ giá trị thương hiệu của doanh nghiệp trên thị trường.

Thứ sáu, 09/09/2016 - 08:16

Anh là anh hùng giữa đời thường
Anh là anh hùng giữa đời thường

Người anh hùng giữa đời thường mà tôi đang nói đến đây là lái xe Phan Văn Bắc, cái tên được cộng đồng nhắc đến nhiều nhất trong ngày hôm nay với sự ngưỡng mộ sâu sắc trước hành động dũng cảm quên mình cứu người của anh.

Thứ năm, 08/09/2016 - 07:00

Đi học là hạnh phúc
Đi học là hạnh phúc

Học tập là truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam. Những giá trị của truyền thống học tập của dân tộc được kết tinh trong nhân cách và tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhân năm học mới (2016 - 2017) với nhiều hứa hẹn mới, ôn lại và tôn vinh những giá trị hiếu học của dân tộc ta, của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cũng chính là lời chào mừng năm học mới với những kỳ vọng mới ở thế hệ tương lai của đất nước.

Thứ tư, 07/09/2016 - 08:09

Gốc là nhân cách
Gốc là nhân cách

Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước đã hun đúc tạo nên tâm hồn và cốt cách của người Việt Nam. Do đó, mọi người chúng ta cùng chung tay gạt bỏ đi cái xấu, xây nên cái đẹp, để nhân cách, đạo đức và lòng vị tha của người Việt Nam mãi mãi tỏa sáng.

Thứ ba, 06/09/2016 - 12:14

Không “con dòng cháu giống" thì sao mà giỏi đến vậy
Không “con dòng cháu giống" thì sao mà giỏi đến vậy

Việc bố trí, sắp xếp nhân sự như vầy theo ông cục trưởng khẳng định "đều đúng quy trình, làm theo quy trình của ngành và được anh em tập thể tín nhiệm".

Thứ ba, 06/09/2016 - 07:00

Nghĩ về giá trị đích thực của người nghệ sỹ chân chính
Nghĩ về giá trị đích thực của người nghệ sỹ chân chính

Cái tin nghệ sĩ Hán Văn Tình vừa qua đời khiến người yêu mến nghệ nặng trĩu nỗi buồn. Nhưng câu buồn hơn bởi đằng sau sân khấu, nay nhiều người mới biết gia cảnh của người nghệ sĩ cả đời gắn bó với nghệ thuật tuồng không lung linh hào nhoáng.

Thứ hai, 05/09/2016 - 07:00

Từ chức ư? - "Bao giờ cho đến tháng Mười"?
Từ chức ư? - "Bao giờ cho đến tháng Mười"?

Dân gian có câu: "Hết quan hoàn dân". Nhưng xem ra không ít quan chức chẳng bao giờ muốn thế. Tại sao?

Chủ nhật, 04/09/2016 - 06:00

Phát triển từ quỹ khuyến học tự phát của một nhóm trong dòng họ
Phát triển từ quỹ khuyến học tự phát của một nhóm trong dòng họ

Nhằm động viên, khích lệ học sinh bước vào năm học mới, Chi Hội khuyến học thôn Trại Phúc Mãn, xã Xuân Hương huyện Lạng Giang (Bắc Giang) vừa tổ chức trao 144 suất quà cho các em có thành tích xuất sắc trong học tập trong ngày Quốc khánh.

Thứ bảy, 03/09/2016 - 02:48

Nghĩ về giá trị bất diệt ngày Quốc khánh
Nghĩ về giá trị bất diệt ngày Quốc khánh

71 năm trôi qua, nhưng mỗi năm, khi thời gian chạm vào cái khoảng khắc ngày 2/9 thì dường như người dân đất Việt dù ở nơi đâu, dều rạo rực, nhân lên gấp bội niềm tự hào về Tổ quốc thân yêu.

Thứ sáu, 02/09/2016 - 02:37

Lẽ nào lại đuổi việc giáo viên vi phạm lệnh cấm dạy thêm?
Lẽ nào lại đuổi việc giáo viên vi phạm lệnh cấm dạy thêm?

Rõ ràng là chữa bệnh đàng ngọn, không chữa từ gốc, lại còn chữa bằng những cách thiếu tính nhân bản...

Thứ năm, 01/09/2016 - 01:00

Sự vô cảm đáng sợ
Sự vô cảm đáng sợ

Em Sôn chết vì không có một bộ quần áo mới với giá chỉ 130.000 đồng. Đấy là số tiền mà bố mẹ em vừa vay mượn để may quần áo mới cho em kịp tới trường. Vậy mà, đau xót thay, em đã vội ra đi khi đời đang chớm nụ.

Thứ tư, 31/08/2016 - 05:00

Bàn thêm về dạy thêm và học thêm dưới góc nhìn sư phạm
Bàn thêm về dạy thêm và học thêm dưới góc nhìn sư phạm

Giáo dục là quốc sách hàng đầu thì ta phải dành ngân quỹ cho quốc sách đó và xin đừng nói chuyện cung - cầu cho vấn đề dạy trẻ: Giáo dục phải thuộc về phúc lợi chứ không thuộc dịch vụ hay hàng hóa trên thị trường.

Thứ ba, 30/08/2016 - 12:29