Chủ nhật 15/09/2019 - 16:10

Những điều lạ lùng về tài kinh doanh của phụ nữ Hà Nội xưa

Từ thời nhà Lý, Tây Nhai (tương ứng chợ Ngọc Hà hiện nay) đã là chợ lớn nhất Thăng Long nói riêng và Đại Việt nói chung với đủ loại mặt hàng. Và ngồi bán hàng ở đây hầu hết là  đàn bà, con gái. Đến  thế kỷ 16, Thăng Long nhiều chợ hơn và người phương Tây đến đất này thấy quá nhiều chợ nên họ gọi là Kẻ Chợ. Giáo sư Trần Quốc Vượng cho rằng, chỉ có  Thăng Long mới được gọi là Kẻ Chợ còn các nơi khác là Kẻ Quê.

Những điều lạ lùng về tài kinh doanh của phụ nữ Hà Nội xưa - 1

Những hiệu buôn trên phố Hàng Ngang

1. Ca  dao tục ngữ xưa có nhiều câu về con gái Thăng Long đảm đang: “Em là con gái Phụng Thiên/Bán rau mua bút, mua nghiên cho chồng” hay “Em là con gái Kẻ Mơ/ Em đi bán rượu tình cờ gặp anh”. Khảo cứu sâu về lịch sử Thăng Long - Hà Nội thì hầu hết những gia đình giàu có ngày xưa đều do công của các bà, các cô. Tác giả William Dampier trong cuốn sách “Một chuyến du hành đến Đàng Ngoài” (năm 1688) đã đánh giá cao khả năng buôn bán của  phụ nữ Thăng Long, đặc biệt là những người làm nghề đổi tiền: “Đổi tiền là một nghề quan trọng ở đây. Hầu hết họ là phụ nữ và rất khéo léo, khôn ngoan. Họ thực hiện công việc về đêm, biết cách sinh lời giỏi chẳng kém các nhà buôn cổ phần tinh quái nhất ở London”.

Thế kỷ 18 ở phố Hàng Ngang có cụ Diên Thái buôn chè, thuốc lào mà trở nên giàu có. Chồng cụ chỉ ăn, đọc sách, đàm đạo với các nhà Nho và còn lấy tiền của vợ để mua sách hay thuê người chép những trước tác Trung Hoa rồi lập thư viện gia đình. Nhờ giàu có nên cụ Diên Thái nuôi thầy Phạm Đình Hổ dạy con. Vì thế con cụ đã đỗ kỳ thi Hương được triều đình bổ làm quan huyện. Cũng vì làm thầy cho nhà buôn giàu có Diện Thái mà Phạm Đình Hổ có cơ hội đọc hết tủ sách nhà cụ, có cơ hội quan hệ với các nhà Nho trên đất Thăng Long để rồi sau đó viết ra cuốn “Vũ Trung tùy bút” - cuốn sách không chỉ là thái độ của một nhà Nho với triều đình phong kiến mà còn là nguồn sử liệu qúy hiếm về Thăng Long xưa. 

2. Thế kỷ 19, thành ngữ Hà Nội có câu: “Nhất Cống Sùng, nhì Cống Vẽ”. Bà Cống Vẽ ở phố Hàng Gai, bà Cống Sùng ở phố Hàng Bông - đây là 2 người phụ nữ giàu nhất thành Hà Nội thời vua Tự Đức. Bà  Cống Vẽ (bà quê Kẻ Vẽ, nay thuộc phường Đông Ngạc, quận Bắc Từ Liêm) chuyên buôn bán sợi gai, bao gai. Còn bà Cống Sùng chuyên buôn bán bông, một nguyên liệu quan trọng làm ra vải, chăn, áo ấm. Năm 1883 chính quyền Pháp đã lấy nhà bà Cống Vẽ ở phố Hàng Gai làm trụ sở Tòa Công sứ đầu tiên vì nhà bà thuộc loại đẹp và sang nhất Hà Nội khi đó. Khi xây xong Tòa Công sứ của mình, người Pháp đã trả lại nhà và đền tiền cho bà trong quãng thời gian ở đó khiến bà không buôn bán được. Rồi lúc người Pháp nắn lại phố cho thẳng, họ cũng trả ơn bằng cách không xén nhà bà làm vỉa hè (đoạn phố không có hè ấy nay vẫn còn). 

Cuối thế kỷ 19, vợ nhà yêu nước Lương Văn Can (được gọi là bà Cử) cũng buôn bán giỏi giang để chồng có tiền mở và duy trì phong trào Đông Kinh nghĩa thục. Đầu thế kỷ 20 thì có bà Hoàng Thị Minh Hồ (vợ nhà tư sản Trịnh Văn Bô), bà Vương  Thị Lài... là con gái phố Hàng Ngang, Hàng Đào, Hàng Đường, Hàng Gai xưa buôn bán giỏi đến mức họ có quyền chọn chồng. Thời đó có câu “phi Cao đẳng bất thành phu phụ”, ý là nếu các chàng trai không học Cao đẳng thì đừng bao giờ nghĩ đến việc lấy họ làm vợ. Điều đáng khâm phục là các bà, các cô xưa hầu như không được cha mẹ cho đi học chữ. 

Những điều lạ lùng về tài kinh doanh của phụ nữ Hà Nội xưa - 2

Phụ nữ xưa là những người chuyên chạy chợ, tay hòm chìa khóa trong gia đình

3. Có 3 điều rất lạ là việc buôn bán ở châu Á xưa và nay thường do đàn ông đảm nhiệm, thế nhưng ở Việt Nam lại do đàn bà con gái chuyên trách. Điều lạ thứ hai là theo quy định của Nho giáo thì một người phụ nữ mẫu mực phải là người chịu sống phụ thuộc vào một người đàn ông là cha, chồng, hoặc con trai trong suốt cuộc đời họ. Họ không có tư cách riêng, cũng như không bao giờ được khuyến khích thể hiện năng lực cá nhân, không được tham gia vào các sinh hoạt chính trị có liên quan tới chính cuộc sống của họ. Vậy tại sao các bà, các cô lại làm công việc kiếm tiền, tay hòm chìa khóa giỏi như vậy? Và điều lạ thứ ba là các bà không được cha mẹ cho học chữ Nho, không được học tính toán như đàn ông vì quan niệm “đàn bà học chữ chỉ để cãi chồng”. Ấy vậy mà họ vẫn kinh doanh được, và kinh doanh rất giỏi.

Cuối thế kỷ 19, vì buôn bán phải nộp thuế nên một số hiệu buôn lớn ở Hà Nội đã thuê các thầy Ký tận trong Sài Gòn ra để tính toán lỗ lãi. Nửa đầu thế kỷ 20, khi số người Hà Nội có bằng Thành chung hay bằng Tú tài bản địa (còn gọi là Tú tài 1) nhiều lên thì các hiệu không thuê các thầy Ký từ Sài Gòn nữa mà thuê người Hà Nội để giảm chi phí. Thế mà rất nhiều các bà, các cô không biết chữ, buôn tàu bán bè rất lớn nhưng chẳng thuê ai. Đầu họ như máy tính thời nay, không có sổ sách nhưng các bà nhớ như in đến từng số lẻ mình nợ ai, ai nợ mình, không sai một xu. Đây là điều mà nhiều nhà nghiên cứu lịch sử không giải thích được.

Không chỉ kiếm tiền làm giàu và tay hòm chìa khóa, các bà còn ứng xử với bên nhà chồng rất biết điều và nín nhịn. Các bà luôn coi chồng là chiếc cột cái về tinh thần trong gia đình, không bao giờ tỏ ra mình là kẻ làm ra tiền cho dù ở chợ họ chẳng sợ ai. Đó cũng là đức tính hy sinh của phụ nữ Việt Nam, một điều cũng rất lạ.

Theo Nhà văn Nguyễn Ngọc Tiến

An ninh Thủ đô

MỚI NHẤT
Sáng nay thả cá Koi Nhật Bản xuống sông Tô Lịch và Hồ Tây
Sáng nay thả cá Koi Nhật Bản xuống sông Tô Lịch và Hồ Tây

(Dân trí) - Khoảng 9h sáng nay (16/9), chuyên gia Nhật Bản và Việt Nam tiến hành thả cá Koi Nhật Bản (cá chép Nhật Bản) và cá chép Tam Dương Việt Nam xuống sông Tô Lịch.

Thứ hai, 16/09/2019 - 10:46

Ba chị em ruột bị điện giật thương vong trên đường chở nhau đi học
Ba chị em ruột bị điện giật thương vong trên đường chở nhau đi học

(Dân trí) - Trên đường chở nhau từ nhà ra xã trọ học, chiếc xe máy của ba chị em vướng phải dây cáp có điện khiến cả 3 bị giật. Hậu quả, 2 em tử vong tại chỗ, một em đang được cấp cứu.

Thứ hai, 16/09/2019 - 09:57

Chồng đánh vợ tàn nhẫn, liên tục quăng quật, dìm đầu vợ xuống nước
Chồng đánh vợ tàn nhẫn, liên tục quăng quật, dìm đầu vợ xuống nước

(Dân trí) - Nghi ngờ vợ chở con đi gặp người đàn ông khác, Tín xô vợ xuống hồ nước, đánh đập tàn nhẫn, liên tục dìm đầu vợ xuống nước bất chấp vợ con kêu khóc, van xin.

Thứ hai, 16/09/2019 - 08:19

Bị bỏ quên trên xe đưa đón suốt 7 tiếng, bé trai 3 tuổi phải nhập viện cấp cứu
Bị bỏ quên trên xe đưa đón suốt 7 tiếng, bé trai 3 tuổi phải nhập viện cấp cứu

(Dân trí) - Một bé trai 3 tuổi ở huyện Tiên Du (Bắc Ninh) đã phải nhập Bệnh viện Nhi Trung ương (Hà Nội) cấp cứu vì bị bỏ quên trên xe đưa đón suốt từ sáng đến chiều.

Thứ hai, 16/09/2019 - 07:03

Bộ GTVT: Mọi loại xe taxi đều phải có hộp đèn trên nóc
Bộ GTVT: Mọi loại xe taxi đều phải có hộp đèn trên nóc

(Dân trí) - Theo Bộ GTVT, xe taxi sử dụng đồng hồ tính tiền (gọi tắt là taxi truyền thống) và xe taxi sử dụng phần mềm để đặt xe, huỷ chuyến, tính cước chuyến đi (gọi tắt là taxi công nghệ) đều phải có hộp đèn với chữ "TAXI" gắn cố định trên nóc xe, kích thước tối thiểu của hộp đèn là 12 x 30 cm.

Thứ hai, 16/09/2019 - 06:25

700 nghìn đồng có bằng lái mô tô, 3 triệu đồng có bằng lái ô tô (!)
700 nghìn đồng có bằng lái mô tô, 3 triệu đồng có bằng lái ô tô (!)

(Dân trí) - Chỉ với 700 - 800 ngàn đồng, nhiều người sẽ chẳng phải tốn thời gian học hành, thi cử mà vẫn có bằng lái xe mô tô... y như thật. Giá của một tấm bằng lái xe ô tô cũng rất “bèo”, chỉ 3 triệu đồng.

Thứ hai, 16/09/2019 - 06:21

Không khí Hà Nội ô nhiễm ở mức nghiêm trọng
Không khí Hà Nội ô nhiễm ở mức nghiêm trọng

(Dân trí) - Ngày 15/9/2019, bầu không khí Hà Nội ô nhiễm nghiêm trọng ở hầu hết các quận. Trong các vấn đề ô nhiễm không khí Hà Nội, ô nhiễm bụi mịn PM2.5 là vấn đề nghiêm trọng nhất, loại bụi này chứa nhiều hạt kim loại có khả năng gây ung thư và đột biến gene.

Thứ hai, 16/09/2019 - 02:49

Vụ tàu cá Nghệ An chìm trên biển: Một thi thể mắc kẹt dưới tàu
Vụ tàu cá Nghệ An chìm trên biển: Một thi thể mắc kẹt dưới tàu

(Dân trí) - Trong quá trình trục vớt tàu cá Nghệ An bị chìm tại cửa Gianh (Quảng Bình), lực lượng chức năng phát hiện một thi thể kẹt dưới tàu. Nạn nhân xấu số đã được đưa vào bờ để tiến hành nhận dạng.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 09:15

Bộ GTVT yêu cầu tổng thầu cam kết mốc vận hành đường sắt Cát Linh - Hà Đông
Bộ GTVT yêu cầu tổng thầu cam kết mốc vận hành đường sắt Cát Linh - Hà Đông

(Dân trí) - Bộ Giao thông Vận tải vừa có văn bản số 8467/BGTVT-CQLXD gửi Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trả lời kiến nghị cử tri của địa phương gửi tới kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XIV. Nội dung kiến nghị của cử tri nêu băn khoăn và muốn biết khi nào tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông chính thức đi vào hoạt động.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 08:57

29 ki ốt bị thiêu rụi, gần 3 tỷ đồng ra tro
29 ki ốt bị thiêu rụi, gần 3 tỷ đồng ra tro

(Dân trí) - 29 ki ốt của 21 hộ kinh doanh trong chợ Bình Long đã bị thiêu rụi trong vụ hoả hoạn cực lớn xảy ra vào đêm 14/9. Ước tính thiệt hại ban đầu vào khoảng 3 tỷ đồng.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 08:21

Xe tải bốc cháy dữ dội trên cao tốc Hạ Long - Hải Phòng
Xe tải bốc cháy dữ dội trên cao tốc Hạ Long - Hải Phòng

(Dân trí) - Một chiếc xe ô tô tải đang lưu thông trên cao tốc Hạ Long - Hải Phòng bất ngờ bốc cháy dữ dội ở phần đầu. Rất may tài xế thoát nạn kịp thời.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 05:56

Đôi vợ chồng tử vong sau lời nhắn từ biệt, nhờ chăm sóc con trai
Đôi vợ chồng tử vong sau lời nhắn từ biệt, nhờ chăm sóc con trai

(Dân trí) - Nhận được tin nhắn từ biệt của người anh trai, dặn dò nhờ chăm sóc người con nhỏ, vợ chồng người em vội vàng chạy tới nhà thì phát hiện người anh đã tử vong trong tư thế treo cổ còn chị dâu tử vong trên giường.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 05:01

ĐÁNG QUAN TÂM
Thủ tướng dâng hương tri ân các liệt sĩ tại Thành cổ Quảng Trị
Thủ tướng dâng hương tri ân các liệt sĩ tại Thành cổ Quảng Trị

(Dân trí) - Ngày 15/9, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã đến đặt vòng hoa, dâng hương tri ân các liệt sĩ tại Thành cổ Quảng Trị.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 03:48

TPHCM mời chuyên gia nước ngoài góp ý bảo tồn Dinh Thượng thơ
TPHCM mời chuyên gia nước ngoài góp ý bảo tồn Dinh Thượng thơ

(Dân trí) - Dinh Thượng thơ được xây dựng từ thế kỷ XIX (nay đã hơn 130 tuổi) sẽ bị phá bỏ khi cải tạo, mở rộng trụ sở UBND TPHCM. Để có giải pháp bảo tồn tối ưu nhất, Sở Quy hoạch – Kiến trúc TP đề xuất mời chuyên gia nước ngoài nghiên cứu, đóng góp ý kiến.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 03:39

Hàng loạt sai phạm mới tại Công ty IPC Tân Thuận
Hàng loạt sai phạm mới tại Công ty IPC Tân Thuận

(Dân trí) - Ngoài sai phạm trong việc cổ phần hóa khiến Nhà nước có nguy cơ mất quyền chi phối cảng Khu công nghiệp Cát Lái, Công ty IPC Tân Thuận còn sai phạm trong thực hiện dự án, góp vốn liên doanh, chuyển nhượng dự án. Thanh tra TPHCM đề nghị chuyển một số vụ việc sang cơ quan điều tra xử lý.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 03:35

Đôi vợ chồng tử nạn sau cú va chạm với xe tải
Đôi vợ chồng tử nạn sau cú va chạm với xe tải

(Dân trí) - Một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng vừa xảy ra tại nút giao giữa quốc lộ 1A và đại lộ Nam Sông Mã, thuộc địa phận phường Đông Hải, thành phố Thanh Hóa) khi xe ô tô tải va chạm với xe máy khiến 2 người tử vong tại chỗ.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 03:00

Nghi vấn cả gia đình nhảy sông tự vẫn, đã tìm thấy 2 thi thể
Nghi vấn cả gia đình nhảy sông tự vẫn, đã tìm thấy 2 thi thể

(Dân trí) - Người dân và lực lượng chức năng tại Quảng Trị vừa phát hiện 2 thi thể nổi trên sông Thạch Hãn, trong đó có một cháu nhỏ mới chừng 15 tháng tuổi.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 02:08

Thanh tra xác định sai phạm tại Bệnh viện tỉnh Gia Lai
Thanh tra xác định sai phạm tại Bệnh viện tỉnh Gia Lai

(Dân trí) - Qua thanh tra, đoàn đã phát hiện BV Đa Khoa tỉnh Gia Lai đã chậm triển khai đấu thầu, chia nhỏ các gói thầu để chỉ định thầu, không tổ chức đấu thầu với 361 mặt hàng gây thiệt hại ngân sách và nguồn thu sự nghiệp của bệnh viện với số tiền gần 2 tỉ đồng.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 01:02

Phân bổ 1.000 tấn gạo cho người dân vùng lũ
Phân bổ 1.000 tấn gạo cho người dân vùng lũ

(Dân trí) - 1.000 tấn gạo do Chính phủ xuất cấp để hỗ trợ khẩn cấp cho bà con vùng bị ảnh hưởng mưa lũ đã được tỉnh Quảng Bình phân bổ cho các địa phương để kịp thời cấp phát cho người dân.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 12:00

Xe khách cán chết cụ bà nhặt ve chai ở Sài Gòn
Xe khách cán chết cụ bà nhặt ve chai ở Sài Gòn

(Dân trí) - Đẩy xe ve chai băng qua gần hết đường, cụ bà 69 tuổi bị xe khách va chạm và bị phương tiện này cán qua người làm tử vong tại chỗ.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 11:07

Xuất hiện hố sâu bất thường trên quốc lộ 1A
Xuất hiện hố sâu bất thường trên quốc lộ 1A

(Dân trí) - Tối 14/9, một hố sâu bất thường xuất hiện trên quốc lộ 1A, đoạn qua ngã 3 Thanh Long, thị trấn Sông Vệ ( huyện Tư Nghĩa, Quảng Ngãi) làm người tham gia giao thông lo lắng.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 10:49

Ngư dân Cà Mau bắt được 2 con cá nghi là cá sủ vàng "khủng"
Ngư dân Cà Mau bắt được 2 con cá nghi là cá sủ vàng "khủng"

(Dân trí) - Trong lúc đánh bắt cá trên biển, một ngư dân ở Cà Mau may mắn bắt được 2 con cá nghi là cá sủ vàng. Mấy chục năm qua loài cá này mới lại xuất hiện ở vùng biển này.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 10:43

Quốc lộ hơn 2.400 tỷ đồng “lở loét”
Quốc lộ hơn 2.400 tỷ đồng “lở loét”

(Dân trí) - Dự án cải tạo nâng cấp quốc lộ 1A, đoạn nam cầu Bến Thủy đến phía bắc đường tránh TP. Hà Tĩnh được đầu tư 2.434 tỷ đồng, vừa đưa vào sử dụng một thời gian thì bị hằn lún, bong tróc. Dù sau đó đã nhiều lần sửa chữa nhưng tuyến đường vẫn tiếp tục bị “lở loét”.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 09:20

Bé trai 1 tuổi tử vong tại điểm giữ trẻ ngay ngày đầu tiên đi học
Bé trai 1 tuổi tử vong tại điểm giữ trẻ ngay ngày đầu tiên đi học

(Dân trí) - Chiều 14/9, thông tin từ Phòng Tham mưu (Công an tỉnh Đồng Tháp) cho biết, Cơ quan điều tra đang điều tra làm rõ nguyên nhân tử vong của bé trai N.H.L (sinh năm 2018) tại điểm giữ trẻ tư nhân ở xã Bình Thạnh Trung, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp.

Chủ nhật, 15/09/2019 - 09:07