Ghi nhận rõ hơn các hình thức dân chủ trực tiếp

Nên chăng để dân bỏ phiếu phúc quyết cho bản HP sửa đổi để đảm bảo HP có hiệu lực tối cao?

Việc ghi nhận hình thức dân chủ trực tiếp (Điều 6) vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp (HP) năm 1992 được xem là một điểm mới, tiến bộ; thể hiện cụ thể nguyên tắc dân chủ của nhà nước ta.

 

Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng nội dung này còn nặng lý luận, chưa rõ ràng và không đầy đủ. PV đã có cuộc trao đổi với GS-TS Nguyễn Đăng Dung - khoa Luật ĐHQG Hà Nội - xung quanh vấn đề này.

 

GS-TS Nguyễn Đăng Dung nói: “Bước đầu ghi nhận hình thức dân chủ trực tiếp vào HP là rất tốt. Hành trình của một chế độ dân chủ nào cũng đều phải đi đến chỗ như thế; tốt nhất là người dân trực tiếp thực hiện quyền lực thuộc về mình. Nhưng để đi đến thực hiện điều này là không phải dễ”.

 
GS.TS Nguyễn Đăng Dung
GS.TS Nguyễn Đăng Dung
 

Dân chủ trực tiếp: Rất khó thực hiện

 

Thưa GS, Điều 6 dự thảo ghi là “nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước bằng các hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện…”. Vậy hình thức dân trực tiếp ở đây được hiểu như thế nào?

 

Hình thức thực hiện dân chủ trực tiếp được hiểu là bản thân người dân quyết định điều gì đó liên quan trực tiếp đến quyền lực nhà nước (vốn thuộc về nhân dân). Chẳng hạn như bỏ phiếu để tách, nhập địa phương này vào địa phương kia; hay như việc bỏ phiếu thông qua bản HP của quốc gia được xem như hình thức thực hiện dân chủ trực tiếp cao nhất…

 

Có thể nói, dân chủ trực tiếp là nguyện vọng tha thiết của nhân loại từ rất lâu đời rồi; nó là ý nguyện của mọi người ở nhiều quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, nó rất khó thực hiện, ngay cả những quốc gia có nền dân chủ tiến bộ cũng chỉ thực hiện được một phần, ở các cấp nhỏ thôi.

 

Cụ thể khó thực hiện ra sao, thưa GS?

 

Như đã nói, cái gì liên quan trực tiếp đến dân thì họ bỏ phiếu quyết định là tốt. Nhìn vào ta thấy việc dân bỏ phiếu là động tác rất đơn giản nhưng để tiến tới việc bỏ phiếu đúng nghĩa thì phải có cả một quá trình để thực hiện: Phải có người tổ chức, điều hành, lập phiếu, tổ chức bỏ phiếu, giám sát bỏ phiếu, kiểm phiếu… Những điều này người dân không thể làm được. Cùng đó là công tác tuyên truyền, giáo dục, phải có sự hướng dẫn dư luận chứ không phải đưa ra bỏ phiếu được ngay…

 

GS.TS Nguyễn Đăng Dung
GS-TSKH Nguyễn Ngọc Trân đang góp ý dự thảo sửa đổi HP 1992 tại hội nghị do Trường ĐH Luật TP.HCM phối hợp với tạp chí Nghiên cứu lập pháp tổ chức mới đây. 

 

Vậy kinh nghiệm của các nước về việc này thế nào?

 

Nhiều nước thành lập cơ quan riêng để thực hiện việc này, kiểu như vị trí Ủy ban Bầu cử trong dự thảo lần này. Cơ quan đó phải độc lập với các nhánh quyền lực lập pháp, hành pháp và tư pháp.

 

Nếu không có cơ quan này thì việc tiến hành bỏ phiếu biểu quyết trực tiếp từ nhân dân về một vấn đề nào đó phải nhờ hệ thống cơ quan ở nhánh hành pháp. Tuy nhiên, vấn đề giám sát bỏ phiếu và kiểm phiếu như thế nào cho thực chất cũng không phải dễ.

 

Bầu, bãi miễn đại biểu: không phải dân chủ trực tiếp

 

Dự thảo sửa đổi HP lần này tiếp tục ghi nhận cử tri có quyền bãi miễn đại biểu QH, HĐND khi họ không còn xứng đáng. Điều này có được hiểu là thể hiện quyền dân chủ trực tiếp của người dân hay không?

 

Việc bỏ phiếu bầu ra một người thay mặt mình để giải quyết công việc nhà nước cũng như bãi miễn họ khi không còn xứng đáng thuộc hình thức dân chủ đại diện, chẳng hạn bầu ra tổng thống Mỹ cũng là hình thức dân chủ đại diện. Có người nhầm lẫn đây là dân chủ trực tiếp. Việc người dân nước nào đó bỏ phiếu quyết định thông qua bản HP nước họ mới là dân chủ trực tiếp.

 

Như ông nói thì việc người dân bỏ phiếu thông qua bản HP được xem là hình thức thực hiện dân chủ trực tiếp cao nhất. Khi góp ý HP, nhiều ý kiến cũng đề xuất nên để nhân dân phúc quyết HP sửa đổi lần này. Ý kiến GS thế nào?

 

Tôi cũng nghĩ lần này nên chăng là để dân bỏ phiếu phúc quyết cho bản HP sửa đổi. Nội dung này HP 1946 đã ghi nhận và cho đến nay ta cũng chưa lần nào thực hiện. Điều này có ý nghĩa làm cho HP có hiệu lực tối cao, tất cả quyền lực khác (lập pháp, hành pháp, tư pháp) đều phụ thuộc, tuân thủ HP… Tuy nhiên, thực hiện điều này rất khó, đòi hỏi cần có quyết tâm rất cao.

 

Xin cảm ơn GS.

 

Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước bằng các hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện thông qua Quốc hội, HĐND và cơ quan khác của Nhà nước.

 

(Điều 6 Dự thảo sửa đổi HP 1992)

 

Nặng lý luận và chưa rõ ràng

 

Ghi nhận hình thức dân chủ trực tiếp và đưa trước cả hình thức dân chủ đại diện ở Điều 6 của Dự thảo sửa đổi HP 1992 lần này là một điểm mới, tiến bộ. Các HP 1959, 1980 và HP 1992 hiện hành chưa quy định nội dung này. Tuy nhiên, quy định này chỉ là bước đầu, vì nó không chỉ rõ cụ thể cơ chế thực hiện và thực hiện ở những việc gì. Ở HP các nước ghi điều này rất cụ thể. Lấy ví dụ HP Liên bang Nga (khoản 3 Điều 3) ghi rất cụ thể hình thức thực hiện chủ quyền trực tiếp và cao nhất của nhân dân là trưng cầu dân ý.

 

Cần nhớ rằng HP 1946 cũng không có quy định mang tính lý luận này nhưng hình thức dân chủ trực tiếp lại được thể hiện mạnh mẽ tại các điều 21, 32 và 70 về quyền phúc quyết, các vấn đề đưa dân phúc quyết; khẳng định Nghị viện sẽ ban hành luật về phúc quyết của nhân dân, trình tự Nghị viện đưa vấn đề ra nhân dân phúc quyết và việc sửa đổi HP phải được nhân dân phúc quyết. Thế mới rõ ràng, chắc chắn. Còn ghi như Điều 6 dự thảo lần này là nặng lý luận, chưa rõ ràng và không đủ.

 

Tôi đề nghị viết lại như sau: “Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước một cách trực tiếp bằng biểu quyết toàn dân hoặc thông qua những đại diện do dâu bầu”. Như vậy ngắn gọn hơn nhưng lại rõ, thiết thực, mạnh và đầy đủ.

 

PGS-TS luật học Nguyễn Cửu Việt

 

Theo Minh Cường

Pháp luật TP.HCM

MỚI NHẤT
Phạt xe không chính chủ: Khó thực hiện đối với xe máy
Phạt xe không chính chủ: Khó thực hiện đối với xe máy

(Dân trí) - “Xét về mặt luật pháp thì yêu cầu chính chủ đối với xe máy là đúng, nhưng khi số người sử dụng loại phương tiện này quá lớn mà thủ tục hành chính lại nhiêu khê nên cần một thời gian dài nữa chứ không thể phạt ngay được”.

Thứ hai, 04/03/2013 - 03:09

Dân dựng lều ven quốc lộ chờ nhà tái định cư
Dân dựng lều ven quốc lộ chờ nhà tái định cư

(Dân trí) - Nhà tái định cư chưa xây xong trong khi nhà cũ đã bị đập, 69 hộ dân ở xã Kỳ Nam, huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh) cực chẳng đã phải nhọc nhằn đi thuê nhà trọ, thậm chí dựng lều ven quốc lộ 1A để ở tạm.

Thứ hai, 04/03/2013 - 02:57

Sẽ lặn tìm gỗ sưa dưới đáy sông Son
Sẽ lặn tìm gỗ sưa dưới đáy sông Son

(Dân trí) - Sau sự việc người dân xã Sơn Trạch, huyện Bố Trạch, Quảng Bình, vớt được gỗ huê (gỗ sưa) dưới đáy sông Son, trị giá gần chục tỷ đồng, các cơ quan chức năng liên quan sẽ vào cuộc lặn tìm gỗ dưới đáy sông.

Thứ hai, 04/03/2013 - 01:53

Cán bộ “ngâm” sổ đỏ để… vòi vĩnh, nhũng nhiễu
Cán bộ “ngâm” sổ đỏ để… vòi vĩnh, nhũng nhiễu

(Dân trí) - “Cán bộ đăng ký cấp sổ đỏ phải gồng mình làm việc, song không có chế độ chính sách đãi ngộ gì hay chế độ hỗ trợ khác nên… kém phấn khởi làm việc, dẫn đến “ngâm” hồ sơ để vòi vĩnh, gây nhũng nhiễu”, Bộ trưởng TN-MT Nguyễn Minh Quang lý giải.

Thứ hai, 04/03/2013 - 01:36

Phó phòng quản lý ATLĐ tông chết hai học sinh
Phó phòng quản lý ATLĐ tông chết hai học sinh

(Dân trí) - Chạy lấn đường với tốc độ lớn, Phó phòng Quản lý an toàn lao động thuộc Công ty cổ phần sắt Thạch Khê, đã tông xe ô tô vào đám đông học sinh đang trên đường đi học.

Thứ hai, 04/03/2013 - 01:33

Người dân hoang mang sau cơn mưa “lạ”
Người dân hoang mang sau cơn mưa “lạ”

(Dân trí) - Sau cơn mưa kéo dài hơn một giờ đồng hồ vào chiều ngày 2/3, nhiều người dân ở huyện Đô Lương (Nghệ An) hoang mang khi phát hiện trong nước mưa có màu vàng đục bất thường?

Thứ hai, 04/03/2013 - 11:29

Kỷ luật 49 đơn vị vi phạm về tài chính, ngân sách nhà nước
Kỷ luật 49 đơn vị vi phạm về tài chính, ngân sách nhà nước

(Dân trí) - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi vừa có báo cáo số 33/BC-UBND về kết quả xử lý kỷ luật đối với tổ chức, cá nhân có sai phạm trong lĩnh vực tài chính - ngân sách theo Chỉ thị số 33 của Thủ tướng Chính phủ.

Thứ hai, 04/03/2013 - 11:13

Clip phương án tác chiến tàu Kilo trên Biển Đông
Clip phương án tác chiến tàu Kilo trên Biển Đông

Video mô phỏng 3D hành trình cơ động đến vị trí chiến đấu của phân đội tầu ngầm lớp Kilo

Thứ hai, 04/03/2013 - 11:01

Hà Nội: Phòng trọ cháy rụi vì đốt cồn nướng mực
Hà Nội: Phòng trọ cháy rụi vì đốt cồn nướng mực

(Dân trí) - Hỏa hoạn bùng phát do các sinh viên sơ suất trong quá trình dùng cồn để nướng mực. Phòng trọ bị thiêu rụi cùng nhiều đồ đạc.

Thứ hai, 04/03/2013 - 10:51

Phê bình 37 địa phương có TNGT gia tăng
Phê bình 37 địa phương có TNGT gia tăng

(Dân trí) - 37 địa phương trên cả nước vừa bị Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc kiêm Chủ tịch Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia phê bình nghiêm khắc vì để tai nạn giao thông (TNGT) gia tăng trong 2 tháng đầu năm 2013.

Thứ hai, 04/03/2013 - 10:46

Lốc xoáy thổi sập hàng chục gian hàng
Lốc xoáy thổi sập hàng chục gian hàng

(Dân trí) - Khoảng 7h sáng ngày 3/3, khi trời đang quang đãng, bỗng một cơn lốc xoáy mạnh bất ngờ xuất hiện, quét qua khu vực chợ Hầm Nước trên địa bàn phường Phú Thạnh (TP Tuy Hòa, Phú Yên), làm sập hàng chục gian hàng của tiểu thương.

Thứ hai, 04/03/2013 - 10:32

Phạt cơ quan quản lý để xuất hiện “bẫy” trên đường
Phạt cơ quan quản lý để xuất hiện “bẫy” trên đường

(Dân trí) - Theo dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt, cơ quan được giao quản lý, bảo trì đường bộ để xuất hiện những cái “bẫy” trên đường sẽ bị xử phạt.

Thứ hai, 04/03/2013 - 10:18

ĐÁNG QUAN TÂM
Gặp mặt các cựu chiến binh bảo vệ đảo Gạc Ma
Gặp mặt các cựu chiến binh bảo vệ đảo Gạc Ma

(Dân trí) - Ngày 4/3, trao đổi với PV Dân trí, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh TP Đà Nẵng - ông Thái Thanh Hùng - cho biết, Hội sẽ tổ chức gặp mặt, giao lưu giữa các cựu chiến binh Trường Sa nhân kỷ niệm 25 năm trận chiến đấu bảo vệ đảo Gạc Ma.

Thứ hai, 04/03/2013 - 09:30

Trao bằng khen của Thủ tướng cho một Việt kiều Canada
Trao bằng khen của Thủ tướng cho một Việt kiều Canada

Ngày 3/3, UBND tỉnh Bến Tre đã tổ chức trao bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho bà Võ Thị Hảo (quê xã Hương Mỹ, huyện Mỏ Cày Nam, Bến Tre), Việt kiều Canada, vì có những đóng góp từ thiện tích cực cho Hội Nạn nhân chất độc da cam tỉnh Bến Tre.

Thứ hai, 04/03/2013 - 09:25

“Tuyệt chiêu” cai nghiện của một người dở sống dở chết vì ma túy
“Tuyệt chiêu” cai nghiện của một người dở sống dở chết vì ma túy

“Có trăm thứ ma quỷ trên đời này, nhưng ma túy là con ma thật nhất và đáng sợ nhất”

Thứ hai, 04/03/2013 - 08:26

Trao hơn 10 tỉ đồng để huyện Trường Sa xây trường học ở đảo
Trao hơn 10 tỉ đồng để huyện Trường Sa xây trường học ở đảo

Chiều 2/3, tại buổi lễ tổng kết chương trình “Vì học sinh Trường Sa thân yêu” do Quỹ học bổng Vừ A Dính phối hợp với báo Pháp Luật TP.HCM phát động, chương trình đã trao 10 tỉ 571 triệu đồng cho UBND huyện Trường Sa (Khánh Hòa) xây trường học ở đảo.

Thứ hai, 04/03/2013 - 08:15

Miền Bắc rét đậm cục bộ
Miền Bắc rét đậm cục bộ

(Dân trí) - Không khí lạnh còn gây rét tại miền Bắc 2 - 3 ngày tới, có nơi rét đậm. Sau đó thời tiết sẽ ấm dần, chuyển sang đợt nắng ấm tiếp theo.

Thứ hai, 04/03/2013 - 08:11

Dân đua nhau vào rừng đào gốc xá xị
Dân đua nhau vào rừng đào gốc xá xị

Từ cuối năm ngoái đến nay, trên địa bàn các xã Ba Lế, Ba Bích, (huyện Ba Tơ - Quảng Ngãi) rộ lên tình trạng hàng trăm người dân điạ phương vào rừng tìm đào gốc cây xá xị để bán, đẩy loài cây này tới nguy cơ bị tận diệt.

Thứ hai, 04/03/2013 - 08:09

Tái diễn cảnh các cháu nhỏ ngồi xin tiền giữa trưa nắng
Tái diễn cảnh các cháu nhỏ ngồi xin tiền giữa trưa nắng

(Dân trí) - Sau một thời gian tạm ngừng hoạt động, hai đứa trẻ trong bài viết “4 cháu nhỏ bị ép ngồi xin tiền giữa trưa nắng” lại tiếp tục bị mẹ dẫn ra vị trí cũ để hành nghề cái bang.

Thứ hai, 04/03/2013 - 07:48

Cháy hàng chục ha mía
Cháy hàng chục ha mía

(Dân trí) - Trong hai ngày 27 và 28/2, liên tiếp xảy ra 2 vụ cháy mía làm thiệt hại hơn 30 ha mía đang chuẩn bị thu hoạch của nông dân huyện Sơn Hòa (tỉnh Phú Yên) bị cháy rụi gây ảnh hưởng lớn đến năng suất mía.

Chủ nhật, 03/03/2013 - 10:46

Chồng tạt xăng đốt vợ
Chồng tạt xăng đốt vợ

Vì không có tiền mua sữa cho con, vợ chồng chị T. cãi nhau. Người chồng dùng xăng tạt vào người vợ rồi châm lửa.

Chủ nhật, 03/03/2013 - 08:11

Giải cứu cụ bà và bé gái trong căn phòng ngập lửa
Giải cứu cụ bà và bé gái trong căn phòng ngập lửa

(Dân trí) - Một cụ bà 73 tuổi cùng cháu gái đã được người dân kịp thời giải cứu khỏi đám cháy bùng lên dữ dội tại căn nhà nằm trên đường Tô Hiến Thành (phường 13, quận 10) vào chiều 3/3.

Chủ nhật, 03/03/2013 - 07:14

"Quyết" phạt xe không chính chủ!
"Quyết" phạt xe không chính chủ!

(Dân trí) - Theo dự thảo lần thứ 2 Nghị định xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, đường sắt, Bộ Giao thông Vận tải đề xuất xử phạt cả chủ xe khi tài xế lái xe vi phạm một số quy định giao thông đường bộ.

Chủ nhật, 03/03/2013 - 07:08

Phát hiện thi thể một phụ nữ ở sông Lam
Phát hiện thi thể một phụ nữ ở sông Lam

(Dân trí) - Trong lúc đi đánh bắt cá, một số ngư dân ở xã Hưng Lợi, huyện Hưng Nguyên (Nghệ An) tá hỏa khi phát hiện một xác chết đã bắt đầu phân hủy trôi trên sông Lam.

Chủ nhật, 03/03/2013 - 06:47