Chiến thắng 30/4/1975: Đấu pháp chiến lược có một không hai

Bài viết dưới đây đăng trên tạp chí Parameters, số mùa đông 1999 - 2000. Nguyên tác: Cuộc Tổng tiến công cuối cùng của miền Bắc: Đấu pháp chiến lược kết thúc chiến tranh có một không hai (North Vietnam's Final Offensive: Strategic Endgame Nonpareil).

 

Tác giả Merle L. Pribbenow

Tác giả Merle L. Pribbenow

Trong bài viết này, tác giả Merle L. Pribbenow đã kể lại những ngày tháng cuối cùng trước Chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, nhấn mạnh đến những quyết định sáng suốt và chiến lược chiến tranh đầy trí tuệ của Đảng Cộng sản cũng như Quân đội nhân dân Việt Nam.

 

Xin trích giới thiệu cùng bạn đọc tài liệu tham khảo này để có thể hiểu thêm về một góc nhìn và cách đánh giá của một “người trong cuộc” về đối phương của họ trong giai đoạn sụp đổ của chính quyền Sài Gòn. (Nhan đề và các tiểu mục do chúng tôi đặt).

 

Kỳ 1: Kế hoạch ban đầu

 

Những hạt mầm của Chiến dịch Tổng tiến công 1975 của miền Bắc Việt Nam đã được gieo từ hai hội nghị quân sự cấp cao tổ chức tại Hà Nội vào tháng 3 và tháng 4/1974 để đánh giá tình hình chiến sự. Hai hội nghị này đi đến kết luận rằng QĐNDVN đã giành lại được thế chủ động ở miền Nam, lần đầu tiên kể từ chiến dịch Quảng Trị 1972. Sau Hiệp định ngừng bắn ký tại Paris tháng giêng năm 1973, QĐNDVN đã mở rộng đáng kể tuyến đường huyết mạch chuyên chở hậu cần của họ tới miền Nam - Đường Hồ Chí Minh. Do con đường không còn chịu sự tấn công của không quân Mỹ, miền Bắc Việt Nam nay đã có thể vận chuyển khối lượng khổng lồ trang thiết bị và hàng tiếp tế vào Nam: chỉ riêng trong năm 1973, đã có 80.000 tấn hàng quân sự được cung cấp, trong đó có 27.000 tấn vũ khí, 6.000 tấn chế phẩm xăng dầu, và 40.000 tấn gạo. 100.000 quân nhân mới của QĐNDVN đã hành quân dọc Đường Hồ Chí Minh vào Nam trong suốt năm 1973, và 80.000 người khác lên đường Nam tiến trong nửa đầu năm 1974. Sức mạnh của QĐNDVN ở chiến trường miền Nam, vốn bị mất đi một phần trong chiến dịch Quảng Trị 1972, giờ đây ở mức hùng hậu nhất trong lịch sử cuộc chiến tranh: 400.000 lính chính quy. QĐNDVN đã có thể thấy ánh sáng cuối đường hầm. Vấn đề họ đang đối diện là làm thế nào để đi tới đoạn cuối đó.

 

Sau hai hội nghị tháng 3 và tháng 4, vào tháng 5, Bộ Tổng Tham mưu ở Hà Nội hoàn thành dự thảo, “Đề cương sơ bộ về một kế hoạch giành chiến thắng trong chiến tranh ở miền Nam”. Nghiên cứu này được gửi tới Tổng Tư lệnh QĐNDVN, đại tướng huyền thoại Võ Nguyên Giáp, để ông duyệt. Ngày 18/1/1974, sau khi đánh giá cẩn thận đề cương này, Tướng Giáp gọi người phó của ông, Tướng Hoàng Văn Thái, và ra lệnh chuẩn bị cho một kế hoạch chiến dịch chính thức nhằm vào việc giành thắng lợi hoàn toàn ở miền Nam muộn nhất trong năm 1976. Quan điểm chung của ông Giáp là một cuộc tấn công hai giai đoạn, bao gồm một đợt công kích lớn của quân chủ lực vào Tây Nguyên, sau đó là một cuộc tấn công dốc toàn lực nhằm vào lực lượng bảo vệ Sài Gòn.

 

Đơn vị vận tải C3 anh hùng (Đoàn 250 Tây Nguyên) chuyển đạn phục vụ chiến dịch.

Đơn vị vận tải C3 anh hùng (Đoàn 250 Tây Nguyên) chuyển đạn phục vụ chiến dịch.

 

Mặc dù QĐNDVN biết họ đã giành được thế chủ động chiến lược ở miền Nam Việt Nam, kế hoạch ban đầu của Bộ Tổng tham mưu vẫn khá thận trọng, bởi họ vẫn đang phải đương đầu với một số vấn đề nghiêm trọng, nhất là các lực lượng chính quy của QĐNDVN đối diện với tình trạng thiếu thốn nghiêm trọng về vũ khí hạng nặng và đạn dược. Thêm nữa, mặc dù giới lãnh đạo của Bắc Việt tin rằng họ có một cơ hội vài năm có một để giành chiến thắng trước khi Mỹ phục hồi trở lại sau những bê bối chính trị trong nước, QĐNDVN tin rằng họ vẫn phải cảnh giác với sự can thiệp có thể có từ nước ngoài. Trong các chỉ thị ban đầu của Tướng Giáp, có yêu cầu các lực lượng quân đội của miền Bắc phải chuẩn bị cho khả năng cuộc tổng tiến công có thể khiêu khích Mỹ ném bom trở lại vào miền Bắc hoặc thậm chí đổ bộ vào vịnh Bắc Bộ.

 

Sự thiếu hụt về tăng thiết giáp và trọng pháo - điều kiện cần để tấn công vào các căn cứ ở cấp sư đoàn và trung đoàn vốn được trang bị rất đầy đủ của Việt Nam cộng hòa (VNCH) - đè nặng lên tâm trí những nhà hoạch định chiến lược của Bộ Tổng tham mưu QĐNDVN, những người đã lập nên bản kế hoạch để trình Bộ Chính trị vào tháng 10/1974. Sau này, người ta chủ yếu tìm hiểu xem tình trạng thiếu đạn trong quân đội VNCH tác động như thế nào đến sự sụp đổ của miền Nam Việt Nam, mà không biết rằng chính QĐNDVN mới chịu thiếu hụt nghiêm trọng. Viện trợ quân sự của Liên Xô và Trung Quốc, đặc biệt ở danh mục “vũ khí tấn công” (xe tăng và pháo), đã giảm đáng kể từ sau Hiệp định Paris 1973. Những thiệt hại lớn của QĐNDVN trong chiến dịch Quảng Trị 1972 càng làm trầm trọng thêm vấn nạn thiếu hụt do sự suy giảm viện trợ này gây ra. Ngoài ra, phần lớn xe tăng và pháo của QĐNDVN ở trong tình trạng rất tồi tệ, phụ tùng thì thiếu. Nhiều đơn vị pháo binh của QĐNDVN, nhất là ở miền Nam, vẫn chỉ được trang bị súng cối hạng nhẹ, súng DKZ, hoặc ống phóng hỏa tiễn vác vai (B40).

 

Ở địa bàn hoạt động của Trung ương cục miền Nam, tức là nửa phía nam của đất nước, bảy sư đoàn bộ binh (số 3, 4, 5, 6, 7, 8 và 9) và khung quân đoàn 4 chỉ được yểm trợ bởi năm tiểu đoàn pháo (hai trong số đó có trang bị pháo lấy được của Mỹ nhưng còn rất ít đạn) và ba tiểu đoàn tăng thiết giáp thiếu bộ đội. Khi Quân đoàn 2 của QĐNDVN tiến công Sài Gòn vào tháng 4/1975, họ cũng chỉ có tổng cộng 89 xe tăng và thiết giáp chở quân, 87 cỗ pháo.

 

Tuy nhiên, vấn đề gay go nhất là nạn thiếu nghiêm trọng đạn cho xe tăng và trọng pháo (pháo dã chiến và cối 85mm trở lên). Hồi chiến dịch Quảng Trị 1972, quân đội miền Bắc đã bắn hơn 220.000 viên đạn xe tăng và trọng pháo, trong đó 150.000 viên đã được sử dụng chỉ riêng tại mặt trận Quảng Trị. Cho đến năm 1974, toàn bộ kho đạn pháo và đạn tăng của QĐNDVN, bao gồm tất cả đạn dược của cả các đơn vị chiến đấu ở chiến trường lẫn của các kho dự trữ chiến lược, tổng cộng chỉ được 100.000 viên. Tình hình đạn dược nghiêm trọng tới mức các chỉ huy pháo binh phải thay pháo lớn ở một số đơn vị bằng các khẩu pháo đã lỗi thời 76,2mm và 57mm, lấy từ kho ra.

 

Vì những vấn đề này, Bộ Tổng tham mưu QĐNDVN ban hành sắc lệnh rằng tất cả các vũ khí hạng nặng và đạn dược còn lại phải được sử dụng thật tiết kiệm, để dành cho một đòn quyết định, chỉ tiến hành khi trận cuối cùng diễn ra. Kế hoạch 1975 - 76 chỉ cho phép dùng hơn 10% kho đạn tăng - pháo còn lại của QĐNDVN trong cả chiến dịch 1975. 45% được phân phối cho chiến dịch 1976, phần còn lại để dự trữ.

 

Merle L. Pribbenow tốt nghiệp Đại học Washington năm 1968, chuyên ngành khoa học chính trị. Ông là nhân viên Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ (CIA) ở Đông Dương, có 27 năm kinh nghiệm nghiên cứu về Việt Nam, trong đó có 5 năm làm việc tại Đại sứ quán Mỹ ở Sài Gòn tính đến ngày 29/4/1975. Kể từ khi về hưu (năm 1995), ông đã viết ba bài nghiên cứu lịch sử chiến tranh ở Việt Nam, và dịch một cuốn sách của Bộ Quốc phòng Việt Nam sang tiếng Anh, xuất bản tháng 5/2002 tại Mỹ.

 

Chuyển ngữ: Ngô Vương Anh
Theo Baotintuc.vn

MỚI NHẤT
"Làng Hollywood" ở Hà Nội
"Làng Hollywood" ở Hà Nội

(Dân trí) - “Nhất Mỗ, Nhì La, thứ ba Canh Cót”. Mặc cho quá trình đô thị hóa, những căn nhà, ngôi đình, giếng nước ở Tây Mỗ vẫn giữ được sự trầm mặc vốn có. Chính khung cảnh đó đã khiến nơi đây được nhiều đạo diễn điện ảnh Việt Nam ưu ái.

Thứ năm, 24/04/2014 - 06:46

Chủ tịch Quốc hội: Đơn thư không biết đi đâu thì dân buồn lắm!
Chủ tịch Quốc hội: Đơn thư không biết đi đâu thì dân buồn lắm!

(Dân trí) - “Làm việc với các Ủy ban lâu nay tôi rất bức xúc vì đơn thư của dân nhiều khi còn quên đưa, rồi thư có trả lại hay không cũng chẳng ai biết. Như thế thì dân buồn lắm!”, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng nói.

Thứ năm, 24/04/2014 - 01:22

Gần 100 bức ảnh khơi dậy tinh thần chiến thắng Điện Biên Phủ
Gần 100 bức ảnh khơi dậy tinh thần chiến thắng Điện Biên Phủ

(Dân trí) - Ngày 23/4, Bảo tàng tỉnh Quảng Trị đã tổ chức trưng bày một số hình ảnh tư liệu quý về chiến thắng Điện Biên Phủ cách đây tròn 60 năm - chiến thắng gây chấn động địa cầu; thể hiện khí phách anh hùng, lòng quả cảm của dân tộc ta.

Thứ tư, 23/04/2014 - 09:06

Thích thú ngắm cây thiên tuế 40 năm tuổi trổ hoa
Thích thú ngắm cây thiên tuế 40 năm tuổi trổ hoa

Những ngày qua, nhiều người dân địa phương không khỏi ngỡ ngàng khi chứng kiến một cây thiên tuế hơn 40 năm tuổi bỗng trổ 4 nụ hoa lớn rất đẹp.

Thứ tư, 23/04/2014 - 08:59

Thủ tướng chỉ đạo: Dập tắt dịch sởi càng sớm càng tốt
Thủ tướng chỉ đạo: Dập tắt dịch sởi càng sớm càng tốt

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chỉ đạo phải quyết tâm dập tắt dịch sởi càng sớm càng tốt, đồng thời phải thực hiện tuyên truyền đầy đủ về phòng, chống, điều trị bệnh sởi, không để người dân hoang mang, lo lắng.

Thứ tư, 23/04/2014 - 07:18

Đổ xô đi xem cá "lạ" dài 1,4m
Đổ xô đi xem cá "lạ" dài 1,4m

(Dân trí) - Sáng 23/4, hàng trăm lượt người đã kéo nhau đến nhà ông Phan Văn Bé ở ấp Lộc Hưng (Hòa Phú, Long Hồ, Vĩnh Long) để xem con cá "lạ".

Thứ tư, 23/04/2014 - 05:41

Không kịp cứu con gái vì phải lo chứng minh mình là cha
Không kịp cứu con gái vì phải lo chứng minh mình là cha

(Dân trí) - Thấy người đàn ông và thiếu nữ trẻ giằng co trên cầu giữa đêm khuya, nhiều người đi đường tưởng ông là kẻ xấu nên đã can thiệp. Khi người đàn ông đang lấy giấy tờ chứng minh mình là cha cô gái thì cô gái gieo mình xuống sông tự vẫn.

Thứ tư, 23/04/2014 - 05:13

Kết luận nguyên nhân vụ tai nạn thảm khốc làm 7 người chết
Kết luận nguyên nhân vụ tai nạn thảm khốc làm 7 người chết

(Dân trí) - Ngày 23/4, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Tiền Giang cho biết đã có kết luận ban đầu về vụ tai nạn thảm khốc trên đường cao tốc TP Hồ Chí Minh - Trung Lương làm 7 người chết và 10 người bị thương, xảy ra hôm 16/4.

Thứ tư, 23/04/2014 - 05:07

Băn khoăn trường hợp mẹ vợ mang thai hộ con rể
Băn khoăn trường hợp mẹ vợ mang thai hộ con rể

Thảo luận về dự án luật Hôn nhân và gia đình (sửa đổi) tại phiên họp toàn thể Ủy ban Các vấn đề xã hội ngày 22/4, các đại biểu băn khoăn về quy định "người được nhờ mang thai ộ phải là người thân thích của bên vợ hoặc bên chồng".

Thứ tư, 23/04/2014 - 04:49

Người liệt sĩ cùng đoàn quân tiến vào Sài Gòn...
Người liệt sĩ cùng đoàn quân tiến vào Sài Gòn...

Không chiến thắng nào không có những mất mát, hy sinh. Trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, hàng vạn chiến sĩ đã ngã xuống cho hòa bình của đất nước. Sự hy sinh nào cũng khiến đồng đội đau lòng và tiếc thương.

Thứ tư, 23/04/2014 - 04:40

Tăng thêm kỳ họp Quốc hội: Tốn kém, mệt mỏi!
Tăng thêm kỳ họp Quốc hội: Tốn kém, mệt mỏi!

(Dân trí) - Trước đề nghị của Chính phủ tăng thêm 1 kỳ họp Quốc hội chuyên đề về xây dựng Pháp luật trong năm 2015, ngày 23/4, nhiều thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng, việc này kéo theo nhiều chi phí và gây mệt mỏi, cách tốt nhất là kéo dài kỳ họp.

Thứ tư, 23/04/2014 - 04:15

Vụ 64 trẻ nhập viện: VISSAN nhận trách nhiệm và gửi lời xin lỗi
Vụ 64 trẻ nhập viện: VISSAN nhận trách nhiệm và gửi lời xin lỗi

(Dân trí) - "Mọi kết luận chính xác sẽ do các cơ quan chức năng kết luận. Tuy nhiên là đơn vị cung cấp bữa ăn, chúng tôi xác định trách nhiệm là của VISSAN. Kính mong các bậc phụ huynh rộng lượng nhận lời xin lỗi của chúng tôi".

Thứ tư, 23/04/2014 - 03:45

ĐÁNG QUAN TÂM
Giảng viên ngoại quốc tự vẫn trong chung cư
Giảng viên ngoại quốc tự vẫn trong chung cư

(Dân trí) - Ngay khi cánh cửa phòng mở ra, nhiều người bàng hoàng khi thấy người đàn ông ngoại quốc đã tử vong trong phòng tại chung cư Đất Xanh trong tư thế treo cổ.

Thứ tư, 23/04/2014 - 02:54

Xe quá tải "tàng hình" qua 6 trạm cân, gây tai nạn nghiêm trọng
Xe quá tải "tàng hình" qua 6 trạm cân, gây tai nạn nghiêm trọng

(Dân trí) - Xe container BKS 20C-022.64 chở quá 30 tấn so với quy định, gây tai nạn nghiêm trọng khiến 2 người tử vong tại Lào Cai. Trước đó chiếc xe này đã đi từ Hải Phòng lên Lào Cai, qua 6 trạm cân mà không bị phát hiện?

Thứ tư, 23/04/2014 - 02:49

Một công nhân chết bất thường tại công trình bệnh viện
Một công nhân chết bất thường tại công trình bệnh viện

(Dân trí) - Sáng 23/4, nhóm công nhân xây dựng công trình Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Trị (phường Đông Lương, TP Đông Hà) phát hiện thi thể một nam thanh niên nằm dưới đất.

Thứ tư, 23/04/2014 - 01:39

Bọ cạp Bảy Núi: Từ hang ổ đến bàn nhậu
Bọ cạp Bảy Núi: Từ hang ổ đến bàn nhậu

Ở Bảy Núi (An Giang), bọ cạp được bày bán như rau, phục vụ cho dân nhậu mọi miền. Nhiều người dân vùng này đã gắn cuộc mưu sinh với loài côn trùng độc.

Thứ tư, 23/04/2014 - 01:35

Đức tăng cường “nhập khẩu” điều dưỡng viên Việt Nam
Đức tăng cường “nhập khẩu” điều dưỡng viên Việt Nam

Nằm ở trung tâm của "lục địa già", dân số Đức lại đang ngày càng già hơn. Hiện nước này có khoảng 2,4 triệu người già đang cần được chăm sóc và theo các chuyên gia, con số này tới năm 2030 sẽ tăng lên 3,4 triệu người.

Thứ tư, 23/04/2014 - 11:38

Kinh hoàng lâm tặc “đại phẫu” rừng bảo tồn
Kinh hoàng lâm tặc “đại phẫu” rừng bảo tồn

(Dân trí) - Những cánh rừng có nhiều cây được xếp vào sách đỏ như lim xanh, sến mật, vàng tâm, dổi, trường, trín, bời lời vàng... ở Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ (Hà Tĩnh) đang bị lâm tặc ngày đêm xẻ thịt, băm nát một cách không thương tiếc.

Thứ tư, 23/04/2014 - 11:05

Chưa cấm việc quan tài có nắp kính
Chưa cấm việc quan tài có nắp kính

Bộ VH-TT&DL vừa hoàn thiện dự thảo sửa đổi Nghị định 105/2012 về tổ chức lễ tang cán bộ, công chức, viên chức.

Thứ tư, 23/04/2014 - 11:04

Ngồi nhà nhận giấy phép xây dựng
Ngồi nhà nhận giấy phép xây dựng

Tất cả 22 hồ sơ thủ tục hành chính về xây dựng như giấy phép xây dựng, giấy phép cải tạo sửa chữa nhà sẽ được phát trả tại nhà với mức phí 20.000 đồng/hồ sơ thuộc khu vực TPHCM và 50.000 đồng/hồ sơ nếu ở các tỉnh, thành khác.

Thứ tư, 23/04/2014 - 10:47

Ngư dân vớt được vật lạ nghi chứa chất nguy hiểm
Ngư dân vớt được vật lạ nghi chứa chất nguy hiểm

(Dân trí) - Một ngư dân trong lúc đánh bắt hải sản trên vùng biển giáp Trung Quốc đã vớt được một vật thể lạ. Nghi là vật chứa khí nguy hiểm nên cơ quan chức năng đang yêu cầu xác minh, xử lý.

Thứ tư, 23/04/2014 - 10:27

Thẩm phán xin ý kiến chánh án thì làm sao xét xử độc lập?
Thẩm phán xin ý kiến chánh án thì làm sao xét xử độc lập?

Thảo luận về tờ trình dự thảo Luật Tổ chức tòa án ngày 22.4, Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp Quốc hội Nguyễn Văn Hiện chất vấn về sự độc lập của thẩm phán, khi trên thực tế “họ vẫn cứ phải xin ý kiến của chánh án khi xét xử”.

Thứ tư, 23/04/2014 - 10:25

Lãnh đạo phải trực tiếp đối thoại với dân trong giải quyết khiếu nại, tố cáo
Lãnh đạo phải trực tiếp đối thoại với dân trong giải quyết khiếu nại, tố cáo

Chính phủ yêu cầu Chủ tịch UBND các cấp phải trực tiếp đối thoại dân chủ, lắng nghe để giải quyết các vấn đề mà nhân dân đặt ra theo đúng pháp luật; đối với vụ khiếu nại mà người dân quá nghèo thì cần hỗ trợ để ổn định tình hình.

Thứ tư, 23/04/2014 - 10:05

Những "chuyện lạ" ở thôn 100% hộ nghèo
Những "chuyện lạ" ở thôn 100% hộ nghèo

(Dân trí) - Điện, nước sạch, đường bê tông là ước mơ bao đời nay của người dân thôn Đồng Lách. Ở đây có nhiều "chuyện lạ" như người bệnh đi viện bằng... võng; cả làng xem chung một cái ti vi; cuốc bộ 4-5 cây số vào hang sâu lấy nước về ăn...

Thứ tư, 23/04/2014 - 09:58