Thứ sáu, 02/07/2010 - 15:18

Biển miền Trung có nguy cơ đối mặt với hiểm họa sóng thần

Dân trí

Dọc biển miền Trung được dự báo là vùng có thể xảy ra sóng thần. Tuy nhiên, việc theo dõi, cảnh báo và báo tin động đất - sóng thần hiện vẫn ở mức... dự án.

Đó là thông tin Tiến sĩ (TS) Nguyễn Huy Minh, Giám đốc Trung tâm Động đất và Cảnh báo Sóng thần (Viện Vật lý Địa cầu), trao đổi với PV Dân trí trong buổi trò chuyện xung quanh vấn đề hiểm họa động đất - sóng thần ở Việt Nam.

 
Biển miền Trung có nguy cơ đối mặt với hiểm họa sóng thần - 1
(Ảnh minh họa: internet)

Theo nghiên cứu của Viện Vật lý Địa cầu, vùng biển nước ta, đặc biệt là khu vực biển miền Trung, có nguy cơ đối mặt với hiểm họa sóng thần cực kỳ nguy hiểm. Những cảnh báo này dựa trên cơ sở nào, thưa TS?

 

Do mức độ nghiêm trọng của hiểm họa sóng thần, đã có rất nhiều công trình trong và ngoài nước nghiên cứu về sự hình thành và lan truyền sóng thần.

 

Cụ thể, trên cơ sở nghiên cứu các đặc trưng địa chấn kiến tạo và địa chấn động lực khu vực Đông Nam Á và Thái Bình Dương, chúng tôi đã xác định: do có vị trí khá đặc thù, vùng bờ biển Việt Nam có nhiều khả năng phải chịu sự tác động chủ yếu từ các vùng nguồn sóng thần nằm bên trong khu vực Biển Đông, trong đó vùng nguồn Máng biển Manila Bắc được coi là vùng nguồn sóng thần nguy hiểm nhất đối với bờ biển Việt Nam. Kết quả tính thời gian lan truyền sóng thần cho thấy sau khi phát sinh trên vùng nguồn này, sóng thần chỉ mất khoảng 2 giờ để tấn công vào bờ biển miền Trung. Nếu xảy ra biển Đà Nẵng cũng có thể bị ảnh hưởng nặng nề.
 

Tuy nhiên, ngoài vùng biển miền Trung, ở những khu vực khác như Quảng Ninh, Hải Phòng cũng có thể xảy ra sóng thần ở mức độ nhẹ. Những nguy cơ này dựa trên 25 kịch bản sóng thần có thể trên Biển Đông và bờ biển Việt Nam. Hiện Viện Vật lý Địa Cầu đã được bàn giao toàn bộ số kịch bản này để phục vụ công tác chuyên môn.

Biển miền Trung có nguy cơ đối mặt với hiểm họa sóng thần - 2

Sơ đồ các vùng nguồn sóng thần trên khu vực Biển Đông. (Ảnh: Viện Vật lý Địa cầu) 
 

Sóng thần có thể diễn ra chỉ sau khi xảy ra động đất. Nhưng TS đã khẳng định: hiện nước ta không có khả năng cảnh báo trước về hiện tượng động đất?

 

Không chỉ nước ta mà các quốc gia có nền khoa học phát triển tiên tiến bậc nhất như Mỹ, Nhật... cũng không thể khẳng định có thể đưa ra cảnh báo chính xác về động đất. Hiện, hệ thống máy móc báo tin động đất ở nước ta đã được kết nối với hệ thống quốc tế. Theo đó, khi có thông tin về động đất có khả năng xảy ra sóng thần trên khu vực Biển Đông và ven biển Việt Nam, các thông số của động đất quan trắc được nhập vào hệ thống (chẳng hạn độ lớn của động đất, độ sâu chấn tiêu và tọa độ chấn tâm...), công cụ tính toán của hệ thống sẽ tự động lựa chọn kịch bản động đất gây sóng thần gần nhất với trận động đất thực và đưa ra các bản đồ cảnh báo nguy cơ sóng thần tương ứng. Từ đó, có thể nhanh chóng xác định được các khu vực có khả năng chịu thiệt hại do sóng thần. Cũng trên cơ sở đó sẽ đưa ra các bản tin cảnh báo sóng thần và các biện pháp ứng phó tương ứng.
 
Biển miền Trung có nguy cơ đối mặt với hiểm họa sóng thần - 3

TS Nguyễn Huy Minh cho biết, đã có 25 kịch bản động đất và sóng thần tại Việt Nam được tính toán. (Ảnh: TT)
 

Được biết “Dự án tăng cường mạng trạm địa chấn phục vụ báo tin động đất và cảnh báo sóng thần” đã được phê duyệt với kinh phí gần 90 tỷ đồng. Khi nào thì dự án này mới được đưa vào thực tế để góp phần đảm bảo an toàn cho cuộc sống của người dân?

 

Mục đích của dự án này là xây dựng một hệ thống trạm địa chấn (gồm 30 trạm) và Trung tâm xử lý số liệu động đất có khả năng ghi nhận đầy đủ và nhanh chóng xác định các thông số của các trận động đất. Hệ thống trạm này ngoài việc đáp ứng yêu cầu báo tin động đất và cảnh báo sóng thần còn phục vụ cho các yêu cầu nghiên cứu đánh giá độ nguy hiểm động đất phục vụ công tác quy hoạch và xây dựng kháng chấn.

 

Đây là một đề án lớn được chia làm 2 giai đoạn. Hiện giai đoạn 1 đã hoàn tất, nhưng ở giai đoạn 2 (2011-2013) chúng tôi đang gặp khó khăn về kinh phí nên đã gửi đề nghị lên Chính phủ, chờ ý kiến chỉ đạo để việc thực hiện đề án này có thể tiếp tục triển khai.

 

Vậy trong thời điểm hiện tại, nếu xảy ra động đất và sóng thần chúng ta sẽ đối phó ra sao, thưa TS?

 

Tại Trung tâm Báo tin động đất và cảnh báo sóng thần có đèn hiệu cảnh báo động đất (khi động đất xảy ra đèn hiệu bật sáng và có còi báo động kèm theo). Hệ thống máy móc đã được kết nối với quốc tế nên việc theo dõi thông tin về động đất xảy ra ở bất cứ khu vực nào trên thế giới được cập nhật, ngay trong trường hợp động đất xảy ra ở Việt Nam cũng như ở các nước lân cận.

 

Khi có động đất xảy ra trong nước, chúng tôi sẽ báo với các cơ quan chức năng như: Chính phủ, Ủy ban Phòng chống lụt bão TƯ, truyền hình và các lãnh đạo đứng đầu địa phương. Phương tiện truyền, báo cũng được sử dụng đa dạng: điện  thoại, tin nhắn, fax, thư điện tử…

 

Sau khi xác định chính xác vùng tâm động đất, chuyên gia sẽ đưa ra cảnh báo trước 2 tiếng về nguy cơ xảy ra sóng thần (nếu động đất xảy ra ngoài biển). Tin báo này đặc biệt gửi đến lãnh đạo địa phương để kịp thời lên phương án đối phó hoặc di dời khẩn cấp dân cư khỏi vùng nguy hiểm.

 

Xin cảm ơn TS!

 

Nước ta chưa có hệ thống quan trắc sóng thần nên chưa ghi nhận được thông tin chính thức nào về hiện tượng này. Dù vậy, theo một số báo cáo mà Viện Vật lý Địa cầu thu thập được, sóng thần đã từng xảy ra ven biển Thừa Thiên - Huế vào ngày 11/9/1904 và đã tàn phá hơn 22.000 ngôi nhà, làm đắm hơn 500 thuyền và chết 724 người. Có tài liệu cho rằng sóng thần đã tấn công bờ biển Nam Định vào năm 1930, Đà Nẵng vào năm 1964.

 
Phạm Thanh (thực hiện)