Bằng chứng khắp thế giới về hiệu quả “học làm cha mẹ”

Dân trí Theo TS. Trần Thành Nam, Trường ĐH Giáo dục, ĐH QGHN, hiện có khoảng 50 chương trình huấn luyện hành vi làm cha mẹ trên thế giới có hiệu quả như: Positive parenting program (Triple P), Incredible Years, Parent-Child Interaction Therapy (PCIT), REACH Parent Education, Systematic Training for Effective Parenting (STEP)...


TS Nguyễn Thành Nam trình bày tham luận tại buổi Seminar “Đẩy mạnh thực hành dựa trên bằng chứng”

TS Nguyễn Thành Nam trình bày tham luận tại buổi Seminar “Đẩy mạnh thực hành dựa trên bằng chứng”

Tại buổi Seminar “Đẩy mạnh thực hành dựa trên bằng chứng” do Quỹ Tài năng trẻ TLH- GDH thuộc Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam tổ chức nhân dịp lễ kỷ niệm ngày “Tâm lý học - Giáo dục học” vào tháng 8 vừa qua, lần đầu tiên có một tham luận đánh giá tổng thể về các chương trình “Huấn luyện hành vi làm cha mẹ” đã được du nhập vào Việt Nam trong những năm qua của TS. Trần Thành Nam.

Đây cũng là một trong những tham luận đáng chú ý nhất tại Hội thảo chuyên ngành với sự tham dự của các giảng viên, nhà nghiên cứu, các nhà thực hành trong trường học, trung tâm, bệnh viện và các phòng khám.

Mặc dầu mục tiêu chính của những chương trình này là giảm thiểu hành vi có vấn đề ở trẻ em và vị thành niên nhưng phần lớn thời gian của nhà tâm lý lại dành làm việc với cha mẹ các em.

TS Nam cũng chỉ ra mỗi chương trình tuy có những lưu ý về kỹ thuật can thiệp khác nhau nhưng lại chia sẻ một cấu trúc chung gồm việc Tư vấn tâm lý giáo dục cha mẹ về bản chất vấn đề hành vi, mối quan hệ tiêu cực cha mẹ - con cái; Xây dựng mối quan hệ tưởng thưởng cha mẹ - con cái; Rèn luyện kỹ năng làm cha mẹ tích cực (khen, hướng dẫn hiệu quả, thưởng); Rèn luyện kỹ năng kỷ luật tích cực (phớt lờ chủ động, khoảng lặng, kỷ luật tích cực); Khái quát hóa kỹ năng ra môi trường ngoài gia đình. Ngoài ra, các nhiệm vụ về nhà là không thể thiếu để giúp cha mẹ rèn luyện kỹ năng làm cha mẹ tích cực.

Theo đó, bằng chứng nghiên cứu cho thấy các chương trình này đã mang lại hiệu quả trong cả ngắn hạn và dài hạn; cả trong can thiệp, phòng ngừa và phòng chống tái phát. Hiệu quả của những chương trình được thể hiện trên nhiều phương diện từ việc giảm các vấn đề hành vi của trẻ; tăng cảm giác hạnh phúc ở trẻ; tăng kiến thức và sự hài lòng về kỹ năng làm cha mẹ ở các bậc phụ huynh; tăng cương chất lượng mối quan hệ cha-mẹ-con…

Thậm chí, các chương trình huấn luyện hành vi làm cha mẹ còn có hiệu quả cả với trẻ dưới 12 tháng tuổi, các chương trình này đã giúp tăng cường sự đáp ứng của mẹ, tăng cường chất lượng giấc ngủ của trẻ; giảm quấy khóc; tự tin trong việc chăm sóc trẻ sơ sinh; giảm trầm cảm sau sinh; tăng cảm giác làm cha mẹ hiệu quả.

Đáng chú ý, khi các chương trình này đưa vào Việt Nam có thể gặp những rào cản tâm lý. Mặc dầu các bậc cha mẹ Việt chấp nhận các kỹ thuật khen, thưởng hay các hình thức kỷ luật tích cực như phạt khoảng lặng nhưng nhiều cha mẹ vẫn cảm thấy ngại ngần vì không có thói quen khen con, thậm chí vẫn giữ niềm tin rằng khen con nhiều có thể dẫn trẻ đến việc chủ quan và kiêu ngạo, không tốt cho trẻ.

Với kỹ thuật như phớt lờ chủ động, phần lớn cha mẹ có xu hướng không chấp nhận do tin rằng đó là dấu hiệu của sự bất lực, không giáo dục được con; mặc cảm tội lỗi là mình bỏ mặc con khi con khó khăn... Việc phớt lờ những lỗi nhỏ của trẻ có thể dẫn đến trẻ mắc các lỗi lớn hơn.

Nhiều cha mẹ chấp nhận sử dụng nhưng không tin vào hiệu quả của phương pháp Phạt khoảng lặng bởi không đủ kiên nhẫn để giải thích và làm nhất quán ngay từ đầu. Nhiều phụ huynh không thể thực hiện được hình thức phạt này trong gia đình do sự can dự của ông bà...

Do đó, TS. Thành Nam đề xuất cần đưa ra những hiệu chỉnh cho các phiên bản huấn luyện hành vi làm cha mẹ phù hợp với bối cảnh và gia đình Việt Nam trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến giai đoạn tư vấn tâm lý giáo dục cho cha mẹ và các thành viên khác trong gia đình (như ông bà) về triết lý can thiệp; dành nhiều thời gian để giúp gia đình thay đổi niềm tin sai lầm liên quan đến phớt lờ chủ động, khen thưởng hay thực hành nhất quán kỹ thuật phạt khoảng lặng. Về khía cạnh nghiên cứu, cũng cần có thêm các bằng chứng về tính hiệu quả của các chương trình can thiệp này đối với nhóm dưới 12 tháng tuổi và trên 15 tuổi.

Một số kỹ thuật cơ bản trong chương trình huấn luyện hành vi làm cha mẹ

Phớt lờ chủ động

Phớt Lờ có nghĩa là cha mẹ hoàn toàn không chú ý vào con khi con mắc lỗi hành vi nhỏ như mè nheo, khóc lóc, ăn vạ, la hét, cãi lại, vùng vằng. Khi phớt lờ, cha mẹ không nói với con, không nhìn con, không có bất kỳ một hành động cử chỉ nào thể hiện rằng cha mẹ đang chú ý đến hành vi của con. Kỹ thuật này có hiệu quả vì nếu cha mẹ chú ý đến hành vi xấu (VD như mắng cũng là một sự chú ý đến con) sẽ củng cố làm hành vi xấu tái diễn.

Phạt tạm lắng (Time out)

Thời Gian Tạm Lắng là kỹ thuật xử lý các lỗi hành vi nghiêm trọng hơn như đánh người, chửi bậy, hoặc không nghe lời. Thời Gian Tạm Lắng tạo cơ hội cho trẻ có thời gian bình tĩnh lại nhưng cũng là một hình thức phạt trẻ bởi vì trẻ bị tách ra khỏi những thứ trẻ thích hoặc muốn chơi trong một gian ngắn. Để thực hiện Thời Gian Tạm Lắng, ngay sau khi con có hành vi không hợp với sự mong đời cha mẹ nói một cách bình tĩnh nhưng kiên quyết: “Vì con đã đánh em nên con phải đến ngồi ở góc phạt”. Sau đó cha mẹ đưa cháu đến ghế ngồi phạt, lờ tất cả những lời phản đối hay hứa hẹn của con. Trẻ sẽ phải ngồi ở ghế phạt yên lặng cho đến hết thời gian phạt mà cha mẹ quy định.

Xây dựng quy tắc hành vi trong gia đình

Xây dựng Quy Tắc Hành Vi được sử dụng để giúp trẻ biết được phải làm và không được làm gì mà không phải nhắc nhở mỗi lần. Quy Tắc Hành Vi giúp trẻ tự giác thực hiện những hành vi đúng và tự kiểm soát hành vi của mình. Một số Quy Tắc Hành Vi trong gia đình có thể là: chơi ngoan và thân thiện với em, nói năng lễ phép với người lớn, dọn đồ chơi sau khi chơi xong. Trẻ sẽ tự giác thực hiện theo đúng những quy tắc này và khi nào trẻ vi phạm một nguyên tắc cháu sẽ bị phạt (VD: như phải ngồi phạt Thời Gian Tạm Lắng hoặc không được xem ti vi).

Trước sự quan tâm của khách mời đối với một đề tài mang tính ứng dụng cao, đại diện Quỹ Tài năng trẻ cho biết sẽ có một chuỗi các Xêmina chuyên sâu, mang tính ứng dụng cao dành cho các bạn trẻ và các cá nhân đang thực hành TLH- GDH trong cộng đồng trong thời gian tới.

Trần Phương

MỚI NHẤT
Con trai tôi đã bị lọt bẫy ư?
Con trai tôi đã bị lọt bẫy ư?

Tôi thật sự thất vọng, không ngờ con trai tôi từng tuổi này rồi mà còn dễ dàng bị lọt bẫy của cô ta.

Thứ năm, 07/09/2017 - 09:23

Sống chung 3 năm, hóa ra tôi chỉ là công cụ làm ấm giường cho anh ta
Sống chung 3 năm, hóa ra tôi chỉ là công cụ làm ấm giường cho anh ta

Hôm nay, tôi chính thức chia tay với bạn trai của mình, trái tim tôi rất đau đớn. Ba năm sống thử cùng nhau, tôi vẫn tự cho rằng, anh ta yêu mình thật lòng, và chúng tôi đang cùng nhau vun đắp cho tương lai. Nhưng đời có ngờ được, anh ta đã quên tất cả những lời hứa đầu môi, bỏ tôi lại sau lưng để đi tìm người phụ nữ khác. Anh nói với họ rằng tôi chỉ là công cụ làm ấm giường mỗi khi anh ta cô đơn.

Thứ năm, 07/09/2017 - 09:11

Hôn nhân khiến bạn bao dung và kiểm soát bản thân tốt hơn
Hôn nhân khiến bạn bao dung và kiểm soát bản thân tốt hơn

(Dân trí) - Sau khi kết hôn, con người trở nên bình tĩnh, bao dung, dễ tha thứ cho bạn đời và kiểm soát bản thân tốt hơn.

Thứ năm, 07/09/2017 - 08:56

Bánh dẻo sầu riêng thơm ngọt lịm tim cho mâm cỗ Trung thu
Bánh dẻo sầu riêng thơm ngọt lịm tim cho mâm cỗ Trung thu

Vỏ bánh dai mềm, nhân sầu riêng ngậy mát, đây quả là công thức hoàn hảo dành cho những tín đồ của sầu riêng để có một mùa Trung thu đầy ý nghĩa.

Thứ năm, 07/09/2017 - 08:52

Chồng qua lại với ca-ve khi vợ còn ở cữ: Đừng coi đó là “lỗi rất thường ở đàn ông”
Chồng qua lại với ca-ve khi vợ còn ở cữ: Đừng coi đó là “lỗi rất thường ở đàn ông”

(Dân trí) - Thật ra đàn ông chúng ta là một lũ ích kỉ. Chúng ta luôn cho rằng mình trăng gió mây mưa bên ngoài một chút chỉ là chuyện nhỏ, nhưng các bà vợ mà thế chúng ta có coi là chuyện nhỏ không?

Thứ năm, 07/09/2017 - 02:00

Những lời nói dối “kinh điển” của phái nữ mà nam giới phải biết
Những lời nói dối “kinh điển” của phái nữ mà nam giới phải biết

Những điều cô gái của bạn thường nói đôi khi không phải là những suy nghĩ thật sự của họ.

Thứ tư, 06/09/2017 - 04:19

Bị bạo hành vì không... nấu ăn ngon
Bị bạo hành vì không... nấu ăn ngon

Không ít ông chồng đã hất đổ cả mâm cơm khi canh mặn, cơm khê. Không ít ông chồng đứng phắt khỏi bàn ăn khi vợ không nấu món mình ưa thích chỉ vì nghĩ rằng người vợ phải có trách nhiệm nấu từng bữa ăn ngon cho cả gia đình.

Thứ tư, 06/09/2017 - 04:09

Bị phụ tình, thiếu nữ 2 năm liền giả danh cảnh sát đi theo phá bạn trai
Bị phụ tình, thiếu nữ 2 năm liền giả danh cảnh sát đi theo phá bạn trai

(Dân trí) - Lauren Adderley, 21 tuổi, và Mitchell Lloyd, 22 tuổi, đều ở Shrewsbury (Anh) từng yêu nhau trong 2 tháng năm 2014. Sau đó Lloyd đã rất rõ ràng về việc không muốn tiếp tục duy trì quan hệ tình cảm giữa hai người. Dẫu thế, cuộc tình ngắn ngủi cũng đã kịp để lại cho anh chàng cơn ác mộng kéo dài suốt 2 năm.

Thứ tư, 06/09/2017 - 01:05

Từ chuyện thai phụ ôm hai con tự tử ở Nghệ An, nghĩ đến chuyện vợ chồng
Từ chuyện thai phụ ôm hai con tự tử ở Nghệ An, nghĩ đến chuyện vợ chồng

(Dân trí) - Người mẹ trẻ vừa mới tròn 25 tuổi, sau cơn cãi vã với chồng đã ôm hai con của mình nhảy sông tự tử. Hai đứa trẻ, đứa chớm lên năm, đứa vừa lên bốn, và thêm một đứa trẻ nữa cũng đang tượng hình. Một cuộc cãi vã, những xích mích tưởng rất thường tình của các cặp vợ chồng trong phút chốc đã làm mất đi bốn sinh mạng. Sự việc xảy ra ở Nghệ An ngày 3/9 vừa qua đã tạo nên một cơn rúng động đến xót xa.

Thứ tư, 06/09/2017 - 10:30

Từ clip đánh ghen ở Vĩnh Phúc, cay đắng ngẫm đến nửa đời trút hận lên tình địch
Từ clip đánh ghen ở Vĩnh Phúc, cay đắng ngẫm đến nửa đời trút hận lên tình địch

Xem clip đánh ghen điên cuồng, lột đồ, cắt tóc để trừng trị kẻ thứ 3 tại Bình Xuyên (Vĩnh Phúc) khiến tôi nhớ tới những tình địch mà tôi đã trút hận để “bảo vệ” chồng. Tôi đã dành cả cuộc hôn nhân để đi đánh ghen hết lần này đến lần khác, đến kiệt sức mới nhận ra sự thật bẽ bàng.

Thứ tư, 06/09/2017 - 10:13

Chả tôm Thái chuẩn vị
Chả tôm Thái chuẩn vị

(Dân trí) - Chả tôm là món ăn được nhiều người lựa chọn khi tới ăn tại các nhà hàng Thái Lan. Món này thực ra chế biến khá đơn giản...

Thứ tư, 06/09/2017 - 10:00

Những khoảnh khắc đẹp giữa đời thường có thể khiến tim bạn tan chảy vì cảm động
Những khoảnh khắc đẹp giữa đời thường có thể khiến tim bạn tan chảy vì cảm động

(Dân trí) - Một cậu bé con nâng niu chú gà bé nhỏ trên tay để cho gà ngửi hoa, người chồng ghé mình nằm trên giường bệnh ôm vợ đang ốm nặng, cặp đôi tuổi xế chiều dạy nhau học chữ trong quán cà phê - những khoảnh khắc đời thường lại có thể trở thành đẹp long lanh chính bởi tình yêu thương đong đầy trong đó.

Thứ tư, 06/09/2017 - 09:54

ĐÁNG QUAN TÂM
Nhận “án tử” vì 1 phút đi xả stress khi vợ mang bầu
Nhận “án tử” vì 1 phút đi xả stress khi vợ mang bầu

Hạnh phúc tươi đẹp của tôi đã hoàn toàn bị đập nát chỉ vì một phút nông nổi của chồng.

Thứ tư, 06/09/2017 - 07:22

7 dấu hiệu cho thấy bạn đang bắt đầu ngoại tình mà chính bạn cũng không biết
7 dấu hiệu cho thấy bạn đang bắt đầu ngoại tình mà chính bạn cũng không biết

Đôi khi bạn đã bắt đầu nghĩ tới chuyện ngoại tình mà bản thân mình cũng không ngờ đến. Hãy nhanh chóng chấm dứt vì những hành động dưới đây có thể làm tan vỡ hạnh phúc gia đình của bạn.

Thứ tư, 06/09/2017 - 07:17

Từ khi chồng đi "bóc bánh trả tiền", vợ triền miên sống trong nghi ngờ không thể thoát ra được
Từ khi chồng đi "bóc bánh trả tiền", vợ triền miên sống trong nghi ngờ không thể thoát ra được

(Dân trí) - Đàn ông hình như coi việc “bóc bánh trả tiền” là chuyện nhỏ, còn ngoại tình bồ bịch mới là chuyện lớn. Nhưng việc đàn ông “ăn nằm” với ca - ve còn tệ hơn là đàn ông ngoại tình thực sự. Vì ngoại tình đôi khi là do cảm xúc không kìm chế được, còn ngủ với gái chỉ để thỏa mãn nhục dục là hành vi của động vật chứ không phải người.

Thứ ba, 05/09/2017 - 04:27

3 đặc điểm của con dâu tương lai khiến tôi lo con trai sẽ khổ
3 đặc điểm của con dâu tương lai khiến tôi lo con trai sẽ khổ

Không biết rằng với một người vợ đỏng đảnh, lười biếng, có phần hơi giả tạo kia tương lai thằng con trai tôi sẽ đi về đâu. Cưới một người vợ như vậy về nhà, nó chỉ có khổ.

Thứ ba, 05/09/2017 - 04:09

Phát điên vì mẹ chồng lúc nào cũng chỉ biết đến tiền
Phát điên vì mẹ chồng lúc nào cũng chỉ biết đến tiền

Khi tôi bảo mệt mỏi, không thể đi mua sắm cùng thì bà nói: "Con đi cùng, mẹ sẽ cho con 17 triệu".

Thứ ba, 05/09/2017 - 03:59

Mỳ đen Hàn Quốc: Dễ làm hơn bạn tưởng!
Mỳ đen Hàn Quốc: Dễ làm hơn bạn tưởng!

(Dân trí) - Món mỳ đen Hàn Quốc cực ngon miệng không hề khó nấu như bạn tưởng và bạn hoàn toàn có thể tự nấu tại nhà trong vòng khoảng 30 phút mà thôi.

Thứ ba, 05/09/2017 - 12:00

Ngất xỉu ngay đêm tân hôn vì phát hiện kinh hãi về chồng thiếu gia giàu có
Ngất xỉu ngay đêm tân hôn vì phát hiện kinh hãi về chồng thiếu gia giàu có

“Xinh đẹp, gia đình khá giả, có trình độ, tôi đạt được mục tiêu “tìm thiếu gia giàu có, bố làm to, nhà mặt phố”. Nhưng ngay đêm tân hôn, chứng kiến chồng làm một việc khiến tôi hét lên và ngất xỉu” – cô gái xinh đẹp quê Nghệ An đã tâm sự.

Thứ ba, 05/09/2017 - 09:40

Vợ thất thường như người điên kể từ khi tôi "đói ăn vụng với gái bán hoa"
Vợ thất thường như người điên kể từ khi tôi "đói ăn vụng với gái bán hoa"

(Dân trí) - Vợ tôi từng là một người phụ nữ rất tuyệt vời, cho đến khi cô ấy phát hiện tôi “đói nên ăn vụng” với “gái bán hoa”. Và kể từ đó, cô ấy hình như đã không còn là một người phụ nữ bình thường nữa.

Thứ ba, 05/09/2017 - 06:00

Cuộc hôn nhân định mệnh với ân nhân 10 năm trước cứu mình khỏi tự sát
Cuộc hôn nhân định mệnh với ân nhân 10 năm trước cứu mình khỏi tự sát

(Dân trí) - Đôi khi một cuộc gọi có thể giúp hàn gắn trái tim tan vỡ và cuộc hội ngộ với người bạn cũ lại khiến ta tìm thấy tình yêu đích thực. Chuyện tình của Kevin Walsh là câu chuyện diệu kỳ như thế.

Thứ ba, 05/09/2017 - 05:00

Nuôi con bằng sữa mẹ giúp trẻ ăn nhiều rau hơn
Nuôi con bằng sữa mẹ giúp trẻ ăn nhiều rau hơn

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới đây cho thấy sữa mẹ không chỉ chứa nhiều chất dinh dưỡng quý giá mà còn giúp trẻ loại trừ “bệnh” lười ăn rau.

Thứ ba, 05/09/2017 - 04:00

Vẻ đẹp đáng yêu của cặp song sinh mắc hội chứng Down
Vẻ đẹp đáng yêu của cặp song sinh mắc hội chứng Down

(Dân trí) - Abigail và Isobel 5 tuổi là cặp song sinh cùng trứng và đều mắc bệnh Down từ lúc mới chào đời. Hai cô bé được sinh ra sớm hơn so với dự định và phải ở trong lồng kính 4 tuần liên tiếp. Tuy nhiên sau 2 tuần, bác sĩ đã nói với Jodi và chồng là Matt Parry rằng hai bé cùng mắc hội chứng Down.

Thứ hai, 04/09/2017 - 02:00

Bán tháo nhà mặt đất, chuyển lên chung cư vì hàng xóm "bẩn tính"
Bán tháo nhà mặt đất, chuyển lên chung cư vì hàng xóm "bẩn tính"

Ngày xưa các cụ dạy: “Hàng xóm tối lửa tắt đèn có nhau” tôi thấy chẳng đúng chút nào. Hàng xóm nhà tôi lúc “tối lửa tắt đèn” cũng có mặt nhưng chỉ để “dìm” nhau. Tôi kể câu chuyện nhà mình để các bạn không nói là tôi quá lời.

Thứ hai, 04/09/2017 - 12:53

Phòng the tắt lửa, muốn bỏ chồng theo trai lạ ở quán bar
Phòng the tắt lửa, muốn bỏ chồng theo trai lạ ở quán bar
(Dân trí) - Thiếu thốn hoặc thiếu vắng hoàn toàn đời sống tình dục là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tan vỡ hôn nhân. Song bỏ chồng con theo trai sau một đêm với người lạ thì bạn đang vội vàng quá...