Xóm "ổ chuột", nhếch nhác giữa lòng khu đô thị đại học
(Dân trí) - Nằm giữa khu quy hoạch Đại học Huế tại Trường Bia, một xóm "ổ chuột" với nhiều hộ dân phải sống trong những ngôi nhà tạm bợ, xuống cấp, môi trường ẩm thấp, nhếch nhác kéo dài.
Khu quy hoạch Đại học Huế tại khu vực Trường Bia (phường An Cựu, thành phố Huế) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 1998, có tổng diện tích 135ha, được chia thành hai giai đoạn.
Năm 2004, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (cũ) phê duyệt quy hoạch chi tiết dự án Đại học Huế với tổng diện tích 113,54ha; dân số hiện trạng thời điểm đó là 1.845 người. Trong khu quy hoạch này có gần 200 ngôi nhà, hàng nghìn mộ cần di dời, giải tỏa. Mục tiêu các quy hoạch hướng tới là xây dựng một khu đô thị Đại học Huế có đầy đủ các thiết chế, dịch vụ, đẹp về cảnh quan.
Tuy nhiên đã gần 30 năm trôi qua, khu đô thị Đại học Huế chưa thực sự phát triển đúng với kỳ vọng. Nhiều hạng mục công trình xây dựng dang dở, môi trường nhếch nhác. Hàng trăm hộ dân chưa được di dời, giải tỏa, phải sống “treo” theo dự án. Trong ảnh là một khu công trình chức năng của Đại học Huế, nhưng đến nay mới chỉ xây dựng xong phần cổng.
Đặc biệt, tổ dân phố 21, khu vực 4, thuộc phường An Cựu, với 86 hộ dân hiện hữu, nằm lọt thỏm giữa vùng quy hoạch Đại học Huế, được xem là xóm "ổ chuột" lớn nhất thành phố Huế hiện nay. Ở ngay trung tâm đô thị, nhưng từ nhiều năm nay, người dân nơi đây phải chịu cảnh sống trong những ngôi nhà dựng tạm bợ bằng tôn, xây gạch vồ, môi trường xung quanh ẩm thấp, nhếch nhác.
"Tổng cộng đã có 5 đợt di dời, giải phóng mặt bằng ở xóm này, tuy nhiên đến nay vẫn còn 86 hộ dân. Nhà không được xây dựng kiên cố, mỗi mùa mưa bão đến, chúng tôi luôn phải sống trong cảnh lo sợ", bà Võ Thị Cầm (57 tuổi), người dân tại tổ 21 cho hay.
Bên trong ngôi nhà tạm bợ của bà Võ Thị Cầm. 31 năm trước, bà được cha mẹ cho khu đất này để làm chỗ ở sau khi lập gia đình. Cách đây vài năm, chồng bà Cầm đột ngột qua đời vì tai biến. Hai người con đi làm ăn xa, hiện bà chỉ ở một mình.
Nồi niêu, xoong chảo, mũ bảo hiểm treo đầy trên tường nhà của bà Cầm.
Cạnh nhà bà Cầm, 5 cha con ông Nguyễn Văn Mỹ (62 tuổi) cũng ở trong ngôi nhà dựng tạm bằng tôn, sắt, rộng hơn 40m2.
Như bao người dân khác tại tổ 21, khu vực 4, phường An Cựu, cha con ông Mỹ mong sớm được di dời để sớm ổn định cuộc sống.
Theo ông Mỹ, đa phần cư dân ở khu vực tổ 21 là lao động phổ thông, gốc vạn chài nên đời sống còn nhiều khó khăn.
Môi trường sống của người dân bên trong khu quy hoạch Đại học Huế không đảm bảo an toàn, luôn trong tình trạng ô nhiễm, nhếch nhác.
Tại khu vực Xóm Gióng, kiệt 46 Nguyễn Hữu Cảnh, phường An Cựu, cũng có hàng chục hộ dân phải chịu cảnh sống "treo" do ảnh hưởng từ vùng quy hoạch Đại học Huế.
Năm 2021, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) phê duyệt dự án đầu tư hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư Đại học Huế tại Xóm Gióng, với tổng mức đầu tư 255 tỷ đồng. Khu tái định cư rộng hơn 13ha này được xây dựng nhằm cải thiện môi trường sống của người dân, tạo quỹ đất tái định cư phục vụ các dự án thuộc Đại học Huế.
Dự án tạm dừng thi công từ tháng 7/2023 đến nay để điều chỉnh quy hoạch, gây ảnh hưởng đến đời sống người dân xung quanh.
Ngoài ra, hiện nay có 20 hộ dân phải chịu cảnh "đi không được ở không xong" tại khu tập thể số 3 Lê Lợi, phường Thuận Hóa, nằm trong khuôn viên Đại học Huế. Khu tập thể này được xây dựng trước năm 1960 để bố trí chỗ ở cho cán bộ, giảng viên của các trường thành viên Đại học Huế, nay đã xuống cấp trầm trọng.
Người dân đã nhiều lần kiến nghị các cấp có thẩm quyền xem xét, hỗ trợ di dời, bố trí tái định cư để ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, đến nay nguyện vọng chính đáng của người dân chưa được giải quyết.
Vị trí khu quy hoạch Đại học Huế tại Trường Bia, phường An Cựu (Ảnh: Google Maps).
Ngày 16/12, Thanh tra Chính phủ đã có thông báo kết luận thanh tra tại dự án đền bù giải phóng mặt bằng của Đại học Huế.
Dự án được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt chủ trương năm 2018, nhằm giải phóng dân cư ra khỏi khu quy hoạch và cơ sở nội thành của Đại học Huế, bao gồm khu quy hoạch Trường Bia và số 3 Lê Lợi. Tổng mức đầu tư gần 120 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước.
Thời gian thực hiện dự án trong các năm 2020-2022, sau được gia hạn đến năm 2025.
Theo kết luận thanh tra, đến nay, dự án đã bồi thường giải phóng mặt bằng được 19,44ha trên tổng diện tích cần thực hiện là 44ha. Số hộ dân đã được bồi thường, hỗ trợ chỉ đạt 14%, không đáp ứng tiến độ.
Cơ quan thanh tra xác định Đại học Huế thiếu trách nhiệm trong công tác quản lý, thực hiện dự án, có nhiều thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm quy định về đầu tư công, quản lý ngân sách nhà nước.
Bộ Giáo dục và Đào tạo thiếu trách nhiệm trong việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ của người quyết định đầu tư, buông lỏng công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá dự án đầu tư.
