Quy định có ghế trẻ em trên ô tô: Vận tải công cộng cần có lộ trình?

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định từ ngày 1/1/2026, trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35m ngồi trên ô tô chở người đến 9 chỗ phải được bảo vệ bằng thiết bị an toàn dành cho trẻ em (ghế phụ, đệm ngồi an toàn) hoặc thắt dây đai an toàn phù hợp.

Nghị định 168 cũng đã quy định mức phạt vi phạm đối với tài xế ô tô, chủ xe và tài xế xe kinh doanh vận tải, trong đó bao gồm cả xe kinh doanh vận tải chuyên chở trẻ mầm non, học sinh tiểu học và kết hợp đưa đón trẻ em mầm non, học sinh tiểu học.

Trong đó việc chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35m trên ô tô ngồi cùng hàng ghế với người lái xe (trừ loại ô tô chỉ có một hàng ghế) hoặc không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em theo quy định.

Như vậy đối với trường hợp ô tô chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35m trên ô tô ngồi cùng hàng ghế với người lái xe (trừ loại ô tô chỉ có một hàng ghế) hoặc không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em theo quy định sẽ bị phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.

Cần lộ trình dài đối với xe công cộng

Ông Trần Hữu Minh, Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, đánh giá thực tế nên tập trung triển khai quy định với xe con cá nhân trước, vì đây là loại xe có thể di chuyển ở tốc độ cao (tốc độ tối đa 120km/h), tần suất trẻ em sử dụng nhiều (xe gia đình) và bố mẹ người giám hộ luôn biết trước được nhu cầu này.

Ông cho rằng, đối với vận tải công cộng, xe kinh doanh vận tải nên có lộ trình dài để có thể chuẩn bị hoặc có quy định riêng vì vận tải công cộng trong đô thị thường có tốc độ thấp; phương tiện vận tải công cộng thường có tiêu chuẩn an toàn cao hơn (bản thân xe công cộng đã là một thiết bị an toàn).

Bên cạnh đó, các phương tiện vận tải công cộng cũng gặp khó khăn trong đáp ứng nhu cầu ngẫu nhiên chở trẻ em vì nhà xe rất khó biết được chuyến đi sắp tới sẽ có bao nhiêu trẻ em dưới 10 tuổi lên xe để chuẩn bị.

Do đó, ông Trần Hữu Minh cho rằng nên cân nhắc quy định "trừ ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo quy định của pháp luật", hoặc có thể quy định theo hướng với các loại xe buýt, taxi, xe kinh doanh vận tải hoạt động trong đô thị thì không bắt buộc, (chỉ khuyến khích áp dụng).

Quy định xe chở học sinh mầm non và tiểu học cần có dây bảo hiểm chuyên dụng thiết kế phù hợp với lứa tuổi học sinh, quy định lưu thông ở tốc độ thấp.

Với xe buýt công cộng, taxi truyền thống và taxi công nghệ, xe kinh doanh vận tải liên tỉnh, hợp đồng hoạt động trên các tuyến đường có tốc độ lưu thông cao (trên 60km/h, cao tốc, một số quốc lộ) không bắt buộc mà chỉ khuyến khích, nhưng quy định bắt buộc doanh nghiệp phải cung cấp thông tin về sự sẵn có của thiết bị an toàn cho trẻ em trên các tuyến, dịch vụ,... để hành khách lựa chọn khi mua vé, đặt chỗ.

Thiệt hại về con người có thể giảm thiểu nếu được bảo vệ phù hợp

Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia đánh giá, các thiệt hại về con người liên quan đến trẻ em có thể phòng tránh và giảm thiểu rất nhiều nếu trẻ trên ô tô trên được bảo vệ bởi các thiết bị an toàn phù hợp với.

Ông đưa ra ví dụ, vào ngày 24/2/2021, tại Lâm Đồng, một ô tô 7 chỗ khi xuống dốc đã va chạm trực diện vào lan can bê tông. Vụ tai nạn khiến 4 người trong gia đình trên xe bị thương nặng, được đưa đến Bệnh viện II Lâm Đồng (TP Bảo Lộc cũ) cấp cứu ngay sau đó. Tuy nhiên, do bị thương quá nặng, cháu bé 7 tuổi đã tử vong trên đường tới bệnh viện cấp cứu.

Trường hợp đau lòng khác là vào ngày 14/7/2023, một ô tô 4 chỗ di chuyển từ TP Nam Định (tỉnh Nam Định cũ, nay là tỉnh Ninh Bình) về xã Hợp Hưng, đến khu vực ngã tư xã Đại An và xã Hợp Hưng đã va chạm với xe tải.

Trên ô tô lúc này có 4 người (gồm 2 phụ nữ và 2 bé gái nhỏ). Cú va chạm mạnh khiến nữ tài xế và 1 cháu bé tử vong.

"Trên đây là hai trường hợp điển hình cho thấy các rủi ro dẫn tới thương tích với trẻ em trên ô tô đang diễn biến phức tạp. Thực tế trên khẳng định tính đúng đắn và cần thiết của quy định mới về thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô tại Việt nam trong thời gian tới", ông Trần Hữu Minh nhấn mạnh.

Ông Lê Kim Thành, Phó Chủ tịch Chuyên trách Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, cho rằng quy định trên càng trở nên có ý nghĩa tích cực trong bối cảnh số lượng ô tô của Việt Nam đang tăng rất nhanh (hàng năm có tới 400.000-500.000 ô tô đăng ký mới, lưu lượng ô tô trên nhiều tuyến đường chính tăng trên 10% so với năm trước).

"Có thể khẳng định đây là một quy định tiên tiến, một bước tiến lớn trong việc bảo vệ trẻ em trong tham gia giao thông tại Việt Nam", ông Lê Kim Thành nói.

Trong bối cảnh Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và Luật Đường bộ đang được sửa đổi, các chuyên gia cho rằng đây là thời điểm phù hợp để cân nhắc bổ sung quy định nhằm đảm bảo tính khả thi, tránh gây khó khăn cho vận tải công cộng nhưng vẫn bảo vệ hiệu quả trẻ em trên xe con cá nhân.