Phản biện của MTTQ cần đánh trúng những vấn đề bức xúc, không né tránh

Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam lần thứ XI nhiệm kỳ 2026-2031 khai mạc trọng thể sáng 12/5, với sự tham dự của 1.136 đại biểu chính thức. Trong giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng 2 con số, các đại biểu dự Đại hội đặt nhiều kỳ vọng vào hoạt động của MTTQ trong thời gian tới.

Tập trung giám sát các lĩnh vực nóng

Chia sẻ với báo Dân trí về kỳ vọng vào vai trò giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam khóa mới, đại biểu Thân Đức Nam nhấn mạnh đây là những "vũ khí sắc bén" để Mặt trận khẳng định vai trò cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân.

Ông Nam kỳ vọng công tác giám sát, phản biện xã hội sẽ đi vào chiều sâu với một tinh thần không né tránh, đánh "trúng" và "đúng" những vấn đề xã hội và người dân bức xúc.

“Giám sát hay phản biện xã hội không chỉ cần số lượng, mà cần chú trọng chất lượng thực chất. Nhân dân luôn kỳ vọng Mặt trận sẽ tập trung giám sát vào các lĩnh vực "nóng", dễ phát sinh tiêu cực và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người dân như quản lý đất đai và tài nguyên; công tác cải cách hành chính và đạo đức công vụ hay việc thực hiện các chính sách an sinh xã hội”, đại biểu Thân Đức Nam nêu quan điểm.

Ông nói thêm rằng, giám sát không chỉ là "đi và thấy", mà phải là quá trình theo dõi đến cùng việc giải quyết các kiến nghị sau giám sát của các cơ quan chức năng.

Trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ, đại biểu góp ý cần phát huy sức mạnh thông qua chuyển đổi số, bằng các công cụ công nghệ để tiếp thu, lắng nghe ý kiến nhân dân. Ông Nam gợi ý có thể thiết lập các kênh tương tác trực tuyến để người dân có thể nêu phản ánh, kiến nghị và gửi gắm thông tin giám sát một cách nhanh chóng, bảo mật.

Nâng cao vị thế và bản lĩnh của cán bộ Mặt trận, cũng là vấn đề quan trọng đại biểu Thân Đức Nam nhắc tới. Theo ông, hoạt động giám sát, phản biện thường đụng chạm đến những vấn đề nhạy cảm, do đó, cán bộ mặt trận khóa mới cần có bản lĩnh chính trị vững vàng, không ngại va chạm, dám nói thẳng, nói thật vì lợi ích chung.

Giáo sư Nguyễn Lân Dũng, đại biểu Đại hội MTTQ Việt Nam lần thứ XI, cũng nhấn mạnh trong công tác mặt trận, hoạt động giám sát và phản biện xã hội đóng vai trò rất quan trọng vì có giám sát, có phản biện mới có tiến bộ và phát triển.

Những nhân sự tham gia MTTQ Việt Nam khóa mới, theo Giáo sư Nguyễn Lân Dũng, là những người đại diện cho tiếng nói của người dân nên luôn phải gần dân, hiểu dân, nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của nhân dân để phản biện, giám sát đúng và trúng những vấn đề người dân quan tâm.

“Đại biểu quan liêu, không biết dân muốn gì, nghĩ gì thì giám sát, phản biện không thể hiệu quả”, ông Dũng nhấn mạnh, đồng thời lưu ý thêm, muốn công tác phản biện có chất lượng cần tăng cường sự tham gia của các tầng lớp trí thức, chuyên gia, nhà khoa học trong việc góp ý các quyết sách lớn và quan trọng.

Lắng nghe dân có chọn lọc, có thấu hiểu và có phản hồi trách nhiệm

PGS.TS Nguyễn Kim Hồng, Hiệu trưởng Trường Đại học Nguyễn Tất Thành (TPHCM), cho rằng để Mặt trận thực hiện tốt vai trò giám sát, phản biện và bảo vệ quyền lợi của nhân dân, nguyên liệu đầu vào quan trọng nhất chính là thông tin từ hơi thở của cuộc sống.

Theo ông, muốn lắng nghe được tiếng nói của người dân, MTTQ Việt Nam cần đa dạng hóa kênh tiếp cận thông tin trong kỷ nguyên số, triển khai đồng bộ cả ba kênh: kênh truyền thống, kênh mạng xã hội và kênh chuyên gia.

Để dòng chảy thông tin không bị tắc nghẽn, PGS.TS Nguyễn Kim Hồng kiến nghị ở Trung ương, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nên gửi bản thông tin tổng hợp dư luận xã hội định kỳ hàng tuần hoặc hàng tháng qua email hoặc ứng dụng nội bộ cho các Ủy viên, trong đó cần tóm lược các vấn đề nóng mà nhân dân đang quan tâm để các Ủy viên có định hướng thảo luận.

Về phía các Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, mỗi người cần phát huy trách nhiệm trước nhân dân để phản ánh được tâm tư, nguyện vọng của họ. Muốn vậy, trước hết cần một "trái tim nóng".

"Việc lắng nghe nhân dân không chỉ là ngồi nghe, mà là nghe có chọn lọc, nghe có thấu hiểu và có phản hồi trách nhiệm. Chỉ khi Mặt trận làm chủ được nguồn thông tin và đảm bảo tính xác thực, vai trò giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận mới thực sự sắc bén và hiệu quả", PGS.TS Nguyễn Kim Hồng nói.

Chia sẻ kinh nghiệm về tăng cường lắng nghe dân nói, làm tốt vai trò giám sát và phản biện xã hội, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội Phạm Anh Tuấn nêu bài học đơn vị thời gian qua đã lựa chọn nội dung giám sát đúng vấn đề mà nhân dân quan tâm, phù hợp với nhiệm vụ chính trị của địa phương như: việc thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, công tác giải phóng mặt bằng, giải quyết ùn tắc giao thông, công tác cải cách hành chính, ô nhiễm môi trường, an sinh xã hội...

Qua giám sát, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội đã phát hiện được những vấn đề tồn tại, hạn chế và kiến nghị ngay tới các cơ quan có thẩm quyền giải quyết để góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của người dân.

"MTTQ các cấp và tổ chức thành viên tích cực đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động, đa dạng hóa các hình thức lắng nghe nhân dân nói theo hướng chủ động, gần dân, sát dân. Bên cạnh đó, cần tăng cường ứng dụng công nghệ số phù hợp với từng địa bàn, từng nhóm đối tượng và coi đây là việc làm thường xuyên và là cơ sở để thực hiện vai trò đại diện của mình", ông Phạm Anh Tuấn kiến nghị.

Ông Đinh Công Thực, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ tỉnh Phú Thọ, nhìn nhận trong giai đoạn mới, khi các tổ chức chính trị - xã hội và hội quần chúng cùng hoạt động trong “mái nhà chung” MTTQ Việt Nam, sẽ tạo nên sự liên kết chặt chẽ, hình thành hiệu ứng “cộng hưởng sức mạnh”, giúp công tác mặt trận được hiệu quả hơn.

Từ thực tiễn tại địa phương, theo vị đại biểu, MTTQ cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ về nội dung và phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, sâu sát cơ sở, lấy người dân làm trung tâm của mọi hoạt động. Trong đó, cần đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng công tác nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; phát huy hiệu quả vai trò giám sát, phản biện xã hội và đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.