Những thách thức của thành phố trẻ Đồng Nai

Từ ngày 30/4, Đồng Nai là thành phố thứ 7 trực thuộc Trung ương, sau Hà Nội, TPHCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ và Huế. Theo Nghị quyết của Quốc hội, thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Đồng Nai.

Thúc đẩy kinh tế tư nhân

Đồng Nai sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông tương đối đồng bộ, với đầy đủ 5 phương thức đường bộ, hàng không, đường sắt, hàng hải và đường thủy nội địa. Trong đó, nổi bật là dự án sân bay Long Thành đang chuẩn bị đưa vào khai thác thương mại vào cuối năm.

Đề cập định hướng phát triển sau khi Đồng Nai trở thành thành phố, ông Nguyễn Kim Long, Phó Chủ tịch thường trực UBND thành phố Đồng Nai, chia sẻ địa phương sẽ tập trung vào các nhóm nhiệm vụ lớn, gồm: nâng cấp hạ tầng, phát triển đô thị hiện đại tạo động lực tăng trưởng mới và nâng cao chất lượng đời sống người dân.

Trong đó, Đồng Nai ưu tiên hoàn thiện hạ tầng chiến lược, nhất là các công trình gắn với sân bay Long Thành, các tuyến cao tốc, vành đai, các trục kết nối liên vùng và hệ thống đô thị động lực.

Cũng theo ông Nguyễn Kim Long, Đồng Nai sẽ tập trung nâng cao chất lượng quản trị đô thị. Trong đó, Đồng Nai đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, hoàn thiện quy hoạch và tổ chức phát triển theo hướng hiện đại, thông minh, đồng bộ và bền vững. Bởi vì phát triển đô thị không chỉ là mở rộng về quy mô, mà quan trọng hơn là phải nâng được chất lượng quản trị và chất lượng phục vụ người dân.

Cụ thể về quy hoạch và quản lý đô thị, thành phố Đồng Nai ưu tiên cải tạo, chỉnh trang các khu đô thị hiện hữu theo hướng văn minh, hiện đại, đồng thời vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa, lịch sử và những giá trị đặc trưng của địa phương. Đồng thời, Đồng Nai sẽ đẩy mạnh phát triển các đô thị mới, khu đô thị ven sông và các không gian đô thị hiện đại; hình thành chuỗi đô thị đồng bộ cả về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng văn hóa - xã hội.

Đồng Nai cũng định hướng chú trọng mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng), phát triển đô thị nén và phát triển hỗn hợp; đồng thời hình thành các không gian động lực gắn với đầu mối giao thông lớn, nhà ga và các trục kết nối quan trọng.

Phó Chủ tịch thường trực tỉnh Đồng Nai Nguyễn Kim Long cũng nhấn mạnh, về phát triển kinh tế, địa phương xác định triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực. Một trong những định hướng trọng tâm là thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, coi đây là động lực quan trọng hàng đầu để tăng trưởng. 

Ngoài ra, Đồng Nai còn ưu tiên, tập trung thu hút các ngành, lĩnh vực có giá trị gia tăng cao và sức lan tỏa lớn như: công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, logistics, dịch vụ cảng hàng không, thương mại hiện đại, kinh tế số và đổi mới sáng tạo.

Với lợi thế từ sân bay Long Thành cùng hệ thống kết nối vùng, Đồng Nai được đánh giá có nhiều điều kiện để hình thành các động lực tăng trưởng mới nếu tổ chức không gian phát triển hợp lý và có cơ chế thu hút nguồn lực hiệu quả. Trong đó, nhiều tiềm năng phát triển trung tâm logistics, trung tâm thương mại tự do, đô thị sân bay.

Ở góc độ an sinh xã hội, ông Nguyễn Kim Long bày tỏ quan điểm, việc phát triển kinh tế luôn được Đồng Nai gắn liền với nâng cao đời sống, phúc lợi cho người dân.

Trong toàn bộ chiến lược phát triển của Đồng Nai, người dân luôn là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và cũng là động lực. Đồng Nai sẽ tiếp tục dành sự quan tâm lớn hơn cho các chính sách an sinh xã hội, nâng cao chất lượng sống và tạo cơ hội phát triển công bằng cho mọi người dân. 

"Phát triển bền vững không chỉ là tăng trưởng cao, mà phải là tăng trưởng có chất lượng, có chiều sâu, có khả năng bao trùm và tạo cơ hội cho mọi người cùng đi lên. Thành phố Đồng Nai trong tương lai phải vừa hiện đại, vừa hài hòa; vừa là đầu tàu tăng trưởng, vừa là một đô thị có chất lượng sống tốt và phát triển nhân văn", ông Nguyễn Kim Long nhấn mạnh. 

Rút ngắn chênh lệch khoảng cách phát triển

TS Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TPHCM, cho rằng, khi Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ giúp phân bổ lại dân cư và doanh nghiệp, giảm áp lực cho siêu đô thị TPHCM và tạo cạnh tranh lành mạnh giữa các trung tâm.

Thành phố trực thuộc Trung ương thường có quyền tự chủ ngân sách cao hơn cùng nhiều cơ chế đặc thù, trong đó có cơ chế tốt hơn để thu hút FDI, đầu tư mạnh vào hạ tầng chiến lược... Điều này giúp vùng Đông Nam Bộ có nhiều điểm đến đầu tư, thay vì chỉ tập trung vào TPHCM.

Việc có thêm thành phố Đồng Nai bên cạnh TPHCM sẽ tạo ra “cặp động cơ kép”, góp phần thúc đẩy khu vực Đông Nam Bộ phát triển mạnh hơn. Ngoài ra, quan trọng hơn hết là tạo ra mô hình phát triển đa trung tâm và tăng năng lực điều phối vùng, đẩy nhanh hạ tầng liên vùng. Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam sẽ nâng sức bật trong 10-20 năm tới.

Bên cạnh những thời cơ, động lực phát triển lớn, Đồng Nai cũng phải đối diện những thách thức cần sớm vượt qua và thích ứng của một thành phố trực thuộc Trung ương. Đặc biệt, thành phố Đồng Nai cần sớm bắt tay ngay vào thực hiện để sớm chuyển đổi từ mô hình quản trị nông thôn sang quản trị đô thị. 

Theo chuyên gia Trần Quang Thắng, Đồng Nai đang đối diện sự chênh lệch về trình độ phát triển và đời sống người dân giữa các khu vực sau sáp nhập còn khá lớn. Trong khi các đô thị trung tâm phát triển nhanh, nhiều địa bàn vùng xa, vùng giáp biên giới và nông thôn còn khó khăn, hạ tầng và dịch vụ xã hội chưa đồng đều. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải phát triển theo hướng bao trùm, không để khoảng cách phát triển trở thành rào cản cho tiến trình đô thị hóa.

Cùng với đó, ông Trần Quang Thắng cho rằng, hạ tầng đô thị và hạ tầng xã hội như giao thông nội đô, y tế, giáo dục, nhà ở xã hội, xử lý môi trường vẫn chưa theo kịp tốc độ gia tăng dân số và quy mô đô thị. Đây là thách thức lớn nếu Đồng Nai muốn bảo đảm chất lượng sống tương xứng với vị thế một đô thị loại I, một thành phố trực thuộc Trung ương. 

Một thách thức khác là năng lực quản trị và điều hành trên không gian đô thị rất rộng. Mô hình đô thị đa trung tâm đòi hỏi bộ máy quản lý tinh gọn, phân cấp rõ ràng, ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số và phương thức quản trị hiện đại, nếu không sẽ khó phát huy hiệu quả liên kết và điều phối phát triển vùng.

Ông Trần Quang Thắng cũng nhận định, mô hình tăng trưởng của Đồng Nai cần tiếp tục chuyển đổi mạnh mẽ theo chiều sâu, giảm dần sự phụ thuộc vào công nghiệp thâm dụng đất và lao động, hướng tới công nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, dịch vụ chất lượng cao và kinh tế tri thức.

Để khắc phục những thách thức này, chuyên gia kinh tế Trần Quang Thắng cho rằng, Đồng Nai cần tập trung đầu tư đồng bộ hạ tầng đô thị và hạ tầng xã hội; ưu tiên nguồn lực cho các khu vực còn khó khăn nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển. Đồng thời, thành phố Đồng Nai cần đẩy nhanh cải cách hành chính, nâng cao năng lực quản trị đô thị hiện đại; thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững, sáng tạo và giá trị gia tăng cao. Đây chính là nền tảng quan trọng để giúp Đồng Nai không chỉ đạt danh xưng hành chính, mà thực sự vận hành hiệu quả với vai trò thành phố trực thuộc Trung ương.