Kiến nghị quy định khung giới hạn doanh thu phải nộp thuế 1-2 tỷ đồng

Quốc hội thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sáng 23/4.

Kiến nghị luật quy định khung giới hạn doanh thu phải nộp thuế

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Lâm Đồng) cho biết, Hiến pháp quy định rõ nghĩa vụ nộp thuế của mọi người phải theo luật định và việc sửa đổi hoặc bãi bỏ các thứ thuế thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Đây là nguyên tắc đảm bảo quyền của mọi người dân, những nghĩa vụ tài chính cơ bản phải được quyết định ở cấp độ cao nhất của quyền lực Nhà nước.

Tuy nhiên, theo đại biểu, nền kinh tế hiện nay vận động rất nhanh, chi phí đầu vào biến động liên tục, sức mua thay đổi theo chu kỳ ngắn. Nếu mọi tham số thuế đều đóng khung cứng trong luật, chính sách sẽ nhanh chóng lạc hậu, tạo ra độ trễ bất lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Vì vậy, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh đồng tình với chủ trương giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.

“Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không phải là có giao hay không, mà là chúng ta sẽ giao như thế nào. Nếu giao toàn quyền mà không có giới hạn trong luật, Quốc hội thực chất đã giao lại một thẩm quyền lập pháp trong lĩnh vực rất nhạy cảm”, đại biểu nêu ý kiến.

Do đó, đại biểu Lâm Đồng đề nghị luật quy định nguyên tắc và có khung giới hạn. Từ đó, Chính phủ điều hành linh hoạt trong khung đó. Đồng thời, Quốc hội thực hiện giám sát thực chất. Đây là cách tiếp cận phù hợp với thông lệ lập pháp hiện đại, đồng thời đảm bảo đúng tinh thần của Hiến pháp.

Liên quan đến việc xác định ngưỡng doanh thu, đại biểu cho rằng cần dựa trên nguyên tắc: Chỉ đánh thuế khi hoạt động kinh doanh tạo ra thu nhập thực sự cao hơn mức bình quân xã hội.

Theo đại biểu, nếu sau khi trừ chi phí, thu nhập của cá nhân, hộ kinh doanh chỉ tương đương người làm công ăn lương thì đánh thuế không những bất hợp lý mà còn phản tác dụng do chi phí tuân thủ thường lớn hơn số thuế phải nộp.

Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng vấn đề ngưỡng miễn thuế còn liên quan đến công bằng giữa các loại hình kinh doanh. Ngưỡng quá thấp sẽ tạo gánh nặng không cần thiết cho hộ kinh doanh nhỏ. Ngược lại, ngưỡng quá cao sẽ chênh lệch với doanh nghiệp, méo mó môi trường cạnh tranh. Vì vậy, bà Tú Anh cho rằng chính sách cần hướng tới mục tiêu cân bằng, đó là hỗ trợ khu vực kinh tế nhỏ nhưng không tạo ra những vùng trũng về nghĩa vụ thuế.

Đại biểu nêu, ngưỡng doanh thu chịu thuế hiện tại là 500 triệu đồng/năm. Trong khi đó, GDP bình quân đầu người năm 2025 là 125,5 triệu đồng và dự kiến năm 2026 đạt khoảng 128-130 triệu đồng. Như vậy, ngưỡng hiện tại chỉ tương đương khoảng 4 lần GDP bình quân đầu người. Từ đó, đại biểu cho rằng ngưỡng này đang thấp hơn đáng kể so với thông lệ quốc tế.

So với các nghiên cứu khoa học và khảo sát tại một số nước có nền kinh tế tương đồng ở Đông Nam Á và Châu á cho thấy, ngưỡng miễn thuế ở khu vực kinh tế nhỏ thường ở mức 8-15 lần GDP bình quân đầu người. Áp dụng vào điều kiện Việt Nam hiện nay, mức tương đương sẽ rơi vào khoảng từ 1-1,9 tỷ đồng.

Từ cơ sở đó, đại biểu đề nghị luật quy định ngưỡng sàn không thấp hơn 1 tỷ đồng và ngưỡng trần không quá 2 tỷ đồng. Khoảng cách này đủ để Chính phủ điều hành linh hoạt theo từng thời kỳ nhưng vẫn nằm trong giới hạn do Quốc hội quyết định.

Cần phân loại ngưỡng theo nhóm ngành nghề

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cũng cần lưu ý thêm, cùng một mức doanh thu nhưng thu nhập thực chất giữa các ngành rất khác nhau. Trong thương mại hoặc dịch vụ ăn uống, chi phí đầu vào có thể chiếm 80-90% doanh thu. Trong khi một số dịch vụ chuyên môn có biên lợi nhuận cao hơn nhiều.

Vì vậy, khi triển khai, Chính phủ cần nghiên cứu phân loại ngưỡng theo nhóm ngành nghề, dựa trên đánh giá cấu trúc chi phí thực tế, để chính sách đi vào thực chất thay vì dừng lại ở con số danh nghĩa.

Khi giao quyền linh hoạt cho Chính phủ, đồng thời phải thiết kế, kiểm soát quyền lực tương ứng. Đại biểu đề nghị bổ sung 3 yêu cầu. Thứ nhất, trước khi điều chỉnh ngưỡng, Chính phủ phải có báo cáo đánh giá tác động đầy đủ gửi Quốc hội để giám sát. Tiếp đến, Chính phủ công khai tiêu chí, cơ sở dữ liệu và phương pháp xác định ngưỡng. Đây là yêu cầu trách nhiệm giải trình tối thiểu.

Cuối cùng, đại biểu cho rằng cần rà soát định kỳ, cập nhật ngưỡng theo sự thay đổi của GDP bình quân đầu người và cấu trúc chi phí ngành nghề và các tham số khác, tránh tình trạng chính sách lỗi thời trong khi thực tiễn đã đi rất xa.

Cho ý kiến về dự thảo luật, đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) cho biết, về cơ chế xác định ngưỡng doanh thu chịu thuế thì đây là một điểm đổi mới rất đáng chú ý. Việc không quy định cứng một mức doanh thu cụ thể trong luật mà giao Chính phủ quyết định căn cứ vào bối cảnh kinh tế xã hội từng thời kỳ, áp dụng thống nhất cho cả cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp là một bước tiến quan trọng về thể chế.

Song bên cạnh những điểm tích cực, đại biểu đoàn Vĩnh Long cho rằng, đối với tiêu chí xác định ngưỡng doanh thu chịu thuế, dự thảo hiện mới dừng ở quy định mang tính định tính là căn cứ bối cảnh kinh tế xã hội. Đại biểu cho rằng cần bổ sung các tiêu chí định lượng cụ thể hơn như: Chỉ số giá tiêu dùng CPI, thu nhập bình quân đầu người hoặc mức lương cơ sở.

“Việc quy định rõ các căn cứ này sẽ giúp nâng cao tính minh bạch, đồng thời tạo khả năng dự báo cho người dân, người doanh nghiệp trong quá trình hoạch định kế hoạch sản xuất kinh doanh”, đại biểu Thạch Phước Bình nhấn mạnh.