Đề xuất cán bộ cố ý làm sai phải tự "gánh" 70% tiền đền bù

Chiều 10/8, đóng góp ý kiến hoàn thiện dự thảo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, các đại biểu Quốc hội tập trung vào quy định bồi hoàn của người thi hành công vụ và việc đồng bộ hệ thống pháp luật để bảo vệ người dân, doanh nghiệp.

Tăng tỷ lệ bồi hoàn để tránh ỷ lại ngân sách

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) đề nghị tăng mức trách nhiệm tài chính của người thi hành công vụ khi gây thiệt hại.

Theo dự thảo, người có lỗi cố ý phải bồi hoàn từ 30-50 tháng lương, tối đa bằng 50% số tiền nhà nước đã bồi thường. Đại biểu đề xuất nâng mức trần này lên 70% đối với các trường hợp lỗi cố ý nghiêm trọng nhằm tăng tính răn đe, tránh tâm lý ỷ lại vào ngân sách nhà nước.

Về quy định miễn bồi hoàn cho trường hợp vi phạm do lỗi vô ý, gặp hoàn cảnh đặc biệt hoặc "có lập công lớn", đại biểu đánh giá đây là quy định nhân văn, giúp cán bộ không sợ sai khi đã làm hết trách nhiệm. Song, tiêu chí "lập công lớn" hiện chưa cụ thể, dễ dẫn đến áp dụng tùy tiện, thiếu khách quan trong thực tiễn. Do đó, cơ quan soạn thảo cần tham mưu Chính phủ quy định chi tiết nội dung này.

Bên cạnh đó, đại biểu Vĩnh Long đề xuất bổ sung cơ chế cập nhật giá trị tài sản tại thời điểm hoàn tất thương lượng hoặc xét xử sơ thẩm, nếu giá trị thị trường biến động từ 20% trở lên.

Việc này áp dụng đối với tài sản có biến động lớn (bất động sản, cổ phiếu, vàng...) nhằm tránh thiệt thòi cho người dân do tình trạng trượt giá khi thời gian giải quyết kéo dài. Đối với bồi thường tổn thất tinh thần do sức khỏe bị suy giảm từ 81% trở lên, bà kiến nghị nâng mức trần bồi thường từ 50 tháng lên 80-100 tháng lương cơ sở để đền bù tương xứng.

Ngăn "khoảng trống pháp lý" khi tham mưu sai

Liên quan đến tính đồng bộ của dự thảo, đại biểu Trương Thị Diệu Thúy (đoàn Đồng Nai) không đồng tình với Tờ trình của cơ quan soạn thảo khi xác định Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước chỉ là đạo luật mang tính thủ tục. Nhìn lại lịch sử lập pháp, đại biểu khẳng định đạo luật này luôn quy định cả thủ tục lẫn nội dung (xác định phạm vi, nhóm hành vi phát sinh trách nhiệm).

Đại biểu cảnh báo nguy cơ tạo ra "khoảng trống pháp lý" nếu các luật dẫn chiếu vòng vo cho nhau. Cụ thể, Luật Quản lý thuế năm 2025 đang dẫn chiếu quy định trách nhiệm bồi thường sang luật này. Nếu lần sửa đổi này tiếp tục dẫn chiếu ngược về Luật Quản lý thuế sẽ tạo ra một vòng luẩn quẩn.

"Trong lĩnh vực quản lý thuế, nếu xảy ra thiệt hại không chỉ do hành vi trực tiếp thu thuế sai, mà do cán bộ tham mưu xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành pháp luật về thuế sai gây thiệt hại cho người dân, doanh nghiệp thì có phải bồi thường không?", đại biểu nêu vấn đề. Bà cho rằng nếu luật dẫn chiếu vòng vo, không quy định cụ thể sẽ gây khó khăn cho việc áp dụng.

Đại biểu Đồng Nai đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến của Bộ Tài chính và cơ quan thẩm tra, giữ nguyên khoản 9 Điều 17 như luật hiện hành. Việc sửa đổi phải được thực hiện đồng bộ ngay trong nội tại đạo luật này, với mục tiêu người bị thiệt hại chỉ cần tìm đến một văn bản luật duy nhất là có thể thực hiện quyền đòi bồi thường của mình.