Buộc chụp ảnh cùng công chứng viên khi đi công chứng: Nên giữ hay bỏ?

Đề xuất bỏ quy định người dân đi công chứng phải chụp ảnh cùng công chứng viên được Chính phủ đưa ra khi trình Quốc hội Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.

Thảo luận tại hội trường về dự thảo luật này trong phiên làm việc tại hội trường ngày 11/4, đại biểu Quốc hội đề nghị cân nhắc nội dung này.

Dự thảo luật trình Quốc hội đề xuất sửa đổi Điều 50 của Luật Công chứng 2024 theo hướng bỏ quy định về việc chụp ảnh người tham gia giao dịch ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên. Khoản 4 điều này cũng được sửa theo hướng việc điểm chỉ được thực hiện đồng thời với việc ký khi người yêu cầu công chứng đề nghị.

Theo quan điểm của Chính phủ, quy định như vậy là phù hợp với bối cảnh, điều kiện mới hiện nay khi việc định danh điện tử và công nghệ sinh trắc học đã và đang được triển khai rộng rãi, đồng thời góp phần đơn giản hóa thủ tục công chứng, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người yêu cầu công chứng.

Góp ý về quy định này, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM, cho biết Luật công chứng năm 2024 quy định bắt buộc chụp ảnh và lưu trữ vào hồ sơ khi công chứng viên ký văn bản công chứng.

Theo bà, thời điểm đó, ý kiến đồng tình cho rằng quy định như vậy sẽ tăng khả năng nhận diện và xác thực nhân thân, đồng thời hạn chế tình trạng cạnh tranh không lành mạnh như ký khống, ký dạo.

Nhưng ngược lại, cũng có ý kiến phản đối vì cho rằng việc này đặt thêm thủ tục, thêm chi phí cho tổ chức hành nghề công chứng, ảnh hưởng đến quyền về hình ảnh của cá nhân của người thực hiện giao dịch.

Đến nay, cơ quan chủ trì soạn thảo luật đã đề xuất bỏ quy định chụp ảnh với lý do trong bối cảnh hiện nay, việc định danh điện tử và sinh trắc học đã và đang triển khai rộng rãi, công chứng viên cũng được trang bị thiết bị xác thực cá nhân để ngăn chặn giả mạo.

Nhưng đề xuất này, theo bà Hạnh, tiếp tục tạo ra 2 luồng ý kiến.

Trong đó, các ý kiến đề nghị giữ lại quy định chụp ảnh vì cho rằng việc chụp ảnh mới triển khai được 9 tháng, cần có thời gian kiểm nghiệm và đánh giá. Đồng thời, thiết bị xác thực cá nhân chỉ giúp ngăn chặn tình trạng giả tạo, còn các lợi ích của việc chụp ảnh có ý nghĩa trong việc công chứng như là thể hiện sự minh mẫn, ý chí tự nguyện của các bên trong giao dịch thông qua hình ảnh được lưu lại trong hồ sơ.

“Trong điều kiện cơ sở dữ liệu đang dần hoàn thiện, việc trang bị các thiết bị xác thực cá nhân của tổ chức hành nghề công chứng ở từng địa phương có khác nhau. Do đó, cơ quan soạn thảo nên cân nhắc quy định theo hướng mở là thực hiện việc chụp ảnh theo đề nghị của người yêu cầu công chứng hoặc do công chứng viên quyết định trong một số trường hợp đặc biệt”, bà Hạnh góp ý.

Đại biểu Ly Kiều Vân (Quảng Trị) cho biết Điều 50 của dự thảo luật quy định ký điểm chỉ trong văn bản công chứng, đồng thời đề xuất bỏ quy định “đăng ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên phải được chụp ảnh và lưu trữ trong hồ sơ công chứng”.

Nữ đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét, nghiên cứu giữ nguyên quy định như luật hiện hành.

Lý do, bà Vân cho rằng quy định việc chụp ảnh, người yêu cầu công chứng ký vào văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên là hoàn toàn phù hợp, giúp đảm bảo an toàn cho giao dịch, xác định chính xác người ký, thời điểm và địa điểm ký, từ đó hạn chế tình trạng giả mạo, ký khống và phát sinh tranh chấp sau này.

Không những thế, theo đại biểu, ảnh chụp còn là một dạng chứng cứ trực quan, góp phần bảo vệ người dân và công chứng viên khi phát sinh khiếu kiện, đồng thời nâng cao tính minh bạch, kỷ luật trong quy trình công chứng, góp phần loại bỏ những hành vi không chuẩn mực, cạnh tranh không lành mạnh của một số tổ chức hành nghề công chứng.

Theo đại biểu tỉnh Quảng Trị, quy định này mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, thời gian thực hiện chưa được một năm, do vậy cần phải đánh giá hiệu quả để làm cơ sở nếu muốn bãi bỏ.