Toàn cảnh xung đột Trung Đông: Mỹ chuẩn bị tấn công Iran ở Hormuz?

Mỹ chuẩn bị tấn công Iran ở Hormuz?

Giữa những đồn đoán rằng Mỹ đang tuyệt vọng tìm cách đạt được thỏa thuận với Iran để ngăn chặn chi phí leo thang, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông "có lẽ là người ít chịu áp lực nhất từng ở vị trí này".

"Tôi có thừa thời gian, nhưng Tehran thì không - thời gian đang trôi dần", ông viết trên Truth Social.

"Một thỏa thuận sẽ chỉ được thực hiện khi nó phù hợp và có lợi cho Mỹ, các đồng minh của chúng ta và trên thực tế, cho phần còn lại của thế giới", Tổng thống Trump khẳng định.

Tuy nhiên, CNN dẫn nhiều nguồn tin thân cận nhận định, quân đội Mỹ đang lên kế hoạch nhắm mục tiêu vào hệ thống phòng thủ eo biển Hormuz của Iran nếu thỏa thuận ngừng bắn thất bại.

Một số lựa chọn đang được Lầu Năm Góc xem xét, bao gồm các cuộc tấn công tập trung đặc biệt vào “mục tiêu linh hoạt” vào năng lực của Iran xung quanh eo biển Hormuz, phía nam vịnh Ba Tư và vịnh Oman, các nguồn tin cho biết, mô tả các cuộc tấn công tiềm tàng nhằm vào các tàu tấn công nhanh cỡ nhỏ, tàu rải thủy lôi và vũ khí bất đối xứng khác đã giúp Tehran phong tỏa hiệu quả tuyến đường thủy quan trọng này và sử dụng chúng như đòn bẩy trước sức ép của Mỹ.

Việc phong tỏa đó đã gây ra những ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế toàn cầu, đe dọa làm suy yếu nỗ lực của Tổng thống Trump trong việc giảm lạm phát ở Mỹ và đã xảy ra bất chấp thỏa thuận ngừng bắn tạm dừng các cuộc tấn công của Mỹ bắt đầu từ ngày 7/4.

Trong gần 40 ngày "khói lửa", quân đội Mỹ cũng đã nhắm mục tiêu vào hải quân Iran, nhưng suốt tháng đầu tiên, các cuộc ném bom hầu như chỉ tập trung vào hàng loạt mục tiêu nằm sâu bên trong Iran chứ không phải ở eo biển Hormuz. Kế hoạch mới được cho là ưu tiên ném bom dữ dội xung quanh các tuyến đường thủy chiến lược.

CNN trước đây đã đưa tin rằng một tỷ lệ lớn tên lửa phòng thủ bờ biển của Iran vẫn còn nguyên vẹn, đồng thời họ Tehran cũng có nhiều tàu nhỏ có thể được sử dụng làm bệ phóng để tấn công tàu thuyền, làm phức tạp thêm nỗ lực của Mỹ trong việc mở lại eo biển.

Nhiều nguồn tin, bao gồm cả một nhà môi giới vận tải biển cấp cao, nói rằng các cuộc tấn công quân sự xung quanh eo biển, tự thân nó, khó có thể ngay lập tức mở lại tuyến đường thủy, theo CNN.

Đàm phán Mỹ - Iran bế tắc, điều kiện của đôi bên quá khác biệt

Phát biểu trước báo giới ngày 23/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, ông sẵn sàng kéo dài cuộc chiến với Iran. Khi bị hỏi dồn về một thời gian biểu cụ thể, ông nói: “Đừng hối thúc tôi”.

Ông Trump một lần nữa khẳng định ông không cảm thấy áp lực phải kết thúc xung đột nhanh chóng, bất chấp mốc thời gian ban đầu của ông là 4-6 tuần. Ông đồng thời chỉ ra việc Tehran không thể xuất khẩu dầu trong thời gian diễn ra lệnh phong tỏa hàng hải.

“Tôi không muốn tự hối thúc mình, các bạn biết đấy, bởi vì mọi bài báo đều nói rằng ông Trump đang chịu áp lực về thời gian. Không, các bạn biết ai mới là người đang chịu áp lực thời gian không? Chính là Iran, bởi vì nếu họ không thể luân chuyển dầu mỏ, toàn bộ cơ sở hạ tầng dầu khí của họ sẽ nổ tung”, nhà lãnh đạo Mỹ cho biết.

Tổng thống Trump chỉ ra rằng lệnh ngừng bắn đang diễn ra là một dấu hiệu đầy hứa hẹn trong các cuộc đàm phán, đồng thời nhấn mạnh: “Chúng ta đã dừng lại sớm một chút, vì họ muốn có hòa bình”.

Trái ngược với những tuyên bố "vừa đấm vừa xoa" của Tổng thống Trump, Tehran tuyên bố chỉ nối lại đàm phán khi Mỹ đảm bảo các yêu cầu của Iran, trong đó có điều kiện bồi thường thiệt hại xung đột.

Đại sứ Iran tại Nga Kazem Jalali ngày 23/4 tuyên bố, bất kỳ cuộc đàm phán nào cũng phải dẫn đến hòa bình lâu dài, công nhận các quyền chính đáng của Tehran, bồi thường thiệt hại và có các bảo đảm chống lại sự gây hấn mới.

"Nếu họ muốn xung đột, chúng tôi sẵn sàng xung đột. Nếu có đàm phán, chúng phải công bằng và nhằm mục đích đạt được hòa bình lâu dài, công nhận các quyền chính đáng của Iran, bồi thường thiệt hại, phải có các bảo đảm chống lại sự gây hấn mới. Trong trường hợp đó chúng tôi sẵn sàng đàm phán", ông phát biểu.

Bên cạnh đó, quân đội Iran đã chuẩn bị một danh sách các mục tiêu sẽ bị tấn công trong trường hợp Mỹ tái diễn các hành động thù địch.

Theo hãng tin Fars, danh sách mục tiêu đáp trả của Tehran được lập ra dựa trên nguyên tắc có đi có lại.

Nếu Mỹ hoặc Israel tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran, Tehran sẽ nhắm mục tiêu vào các nhà máy điện ở Israel và các nhà máy điện của các đồng minh Mỹ tại Trung Đông. Trước đó, Iran nhiều lần cảnh báo tấn công hạ tầng năng lượng của các nước trong khu vực, đe dọa ngành dầu mỏ của Vùng Vịnh.

Nếu Washington tiếp tục lệnh phong tỏa hải quân, Tehran sẽ đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb và rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.

Fars cũng đưa tin, để đáp trả một chiến dịch trên bộ tiềm tàng của Mỹ trên lãnh thổ Iran, Tehran sẽ tìm cách chiếm giữ các căn cứ của Mỹ trong khu vực bằng cách huy động sự hỗ trợ của người dân địa phương và các nhóm bán quân sự thuộc Trục Kháng chiến.

Chánh án Iran Gholam-Hossein Mohseni-Eje’i cho biết các xuồng cao tốc và phương tiện không người lái dưới nước (UUV) của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đang sẵn sàng đối phó các tàu Mỹ tiến vào khu vực. Ông nói, lực lượng này đang chờ trong các hang gần đảo Farur ở phía nam Iran.

Ông Gholam-Hossein cho rằng phía Mỹ không dám tiếp cận eo biển Hormuz.

Những sự kiện đáng chú ý

Các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran đã rơi vào bế tắc hoàn toàn, nhưng rõ ràng bất đồng về các điều khoản không phải là vấn đề duy nhất.

Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như là một yếu tố chính dẫn đến sự đổ vỡ: những tuyên bố của ông về việc Tehran được cho là đã đồng ý chuyển giao uranium làm giàu, việc mở cửa eo biển Hormuz và sự sẵn lòng nhượng bộ chỉ làm suy yếu thêm cuộc đối thoại vốn đã mong manh.

Điều này đặc biệt dễ nhận thấy trong lĩnh vực hàng không chiến lược. Máy bay ném bom B-52H và B-1B vẫn ở Fairford, Anh và đã thực hiện ít nhất 7 chuyến bay huấn luyện trên nhiều tuyến đường khác nhau kể từ ngày 16/4. Đồng thời, theo thông tin hiện có, các phi hành đoàn đã được cảnh báo về khả năng kéo dài thời gian triển khai của họ cho đến giữa tháng 5.

Những lời lẽ hòa bình cũng mâu thuẫn gay gắt với tình hình trên biển. Nguyên nhân chính dẫn đến sự chậm trễ trong vòng tấn công mới có thể là do nhóm tác chiến tàu ​​sân bay USS H.W. George Bush không đến được khu vực triển khai đúng thời hạn. Các tàu còn lại gần như đã được bố trí đầy đủ: hàng không mẫu hạm USS Gerald Ford đang đóng tại biển Đỏ, các tàu khu trục đã chiếm giữ các vị trí ở phía Đông Địa Trung Hải, và lực lượng chiến đấu tổng thể của Mỹ gần như đã sẵn sàng hoàn toàn.

Điều đáng chú ý không kém là trong những ngày gần đây, các vệ tinh của Mỹ đã theo dõi chi tiết 6 cơ sở quan trọng ở Iran: căn cứ tên lửa ngầm ở Kermanshah, các cơ sở hạt nhân ở Natanz và gần Tehran, và các đảo Abu Musa, Forour và Siri gần eo biển Hormuz.

Trong khi Mỹ đang "câu giờ" và hoàn tất việc triển khai lực lượng đặc nhiệm, Iran đang cố gắng "kiếm tiền" từ việc kiểm soát eo biển này. Tehran đã tuyên bố nhận được các khoản "phí" đầu tiên cho việc đi qua eo biển Hormuz. Nếu kế hoạch này thực sự thành công và việc thanh toán bắt đầu bằng đồng rial, nó sẽ mang lại cho Tehran một số lợi ích: hỗ trợ cho đồng tiền quốc gia, thu nhập bổ sung và một khu vực mở rộng nơi các bên tham gia thị trường sẵn sàng bỏ qua các lệnh trừng phạt của Mỹ để tiếp cận tuyến đường này.

Đổi lại, Mỹ đang đáp trả như thường lệ - bằng cách bắt giữ các tàu chở dầu. Hiện tại, siêu tàu chở dầu Majestic X, chở 2 triệu thùng dầu thô từ Iran, đã bị tấn công. Nhưng những hành động như vậy chỉ càng làm tổn hại thêm thị trường: các nhà giao dịch không quan tâm chính xác ai đang làm chậm các chuyến hàng mà là sự gián đoạn về hậu cần khiến giá cả tiếp tục tăng.

Trong bối cảnh những biến động này, Mỹ không còn lờ đi sự thật rằng rất khó để đối phó mối đe dọa từ UAV mà không có sự hỗ trợ từ đồng minh. Mỹ đã triển khai hệ thống Sky Map của Ukraine tại căn cứ không quân Prince Sultan ở Ả rập Xê út, và các chuyên gia Ukraine đang huấn luyện đối tác sử dụng nó.

Ngay cả câu chuyện về các hoạt động của phòng không Iran hôm 23/4 tại thủ đô Tehran cũng chứng minh điều này. Về mặt hình thức, đây là về việc huấn luyện và đánh chặn UAV, chứ không phải một cuộc không kích mới.

Nhưng chính sự lo lắng xung quanh những sự kiện như vậy đã nói lên rất nhiều điều: mọi người đều hiểu rằng các cuộc đàm phán đang bế tắc, người Mỹ gần như đã tập hợp xong lực lượng của họ, và một giai đoạn mới của cuộc chiến có thể bắt đầu bất cứ lúc nào.

Tại Li Băng, môi trường đàm phán cũng ngày càng trở nên căng thẳng. Hôm 23/4, Israel bị cáo buộc đã tiến hành thêm các cuộc không kích ở phía nam đất nước, dẫn đến cái chết của phóng viên Amal Khalil của báo Al-Akhbar.

Xét rằng một vòng đàm phán mới giữa Li Băng và Israel đang diễn ra tại Washington, sự việc này dường như là một nỗ lực có chủ đích nhằm phá vỡ một tiến trình vốn đã sắp đổ vỡ.

Đến tối 23/4, càng rõ ràng hơn rằng thỏa thuận ngừng bắn ở Li Băng phần lớn chỉ là lời nói suông. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tiếp tục các cuộc không kích, trong khi Hezbollah đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng UAV vào các vị trí của Israel ở At-Tayba và Al-Khiyam. Ngoài ra, có thông tin Hezbollah nã rocket vào các mục tiêu của IDF lần đầu tiên kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn được ký kết.

Ban đầu, cả hai bên đều không kỳ vọng vào một nền hòa bình lâu dài, và thỏa thuận ngừng bắn hiện tại dường như chỉ là một sự tạm dừng trước khi một vòng xung đột mới bắt đầu.

Tuy nhiên, bất chấp tất cả, vào rạng sáng nay 24/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết lệnh ngừng bắn giữa Israel và Li Băng đã được gia hạn thêm 3 tuần sau khi ông chủ trì một cuộc họp giữa đại diện 2 nước tại Nhà Trắng.

Một bối cảnh khác là những đồn đoán không ngừng của giới truyền thông về tình trạng sức khỏe của Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei. Giờ đây, New York Times thậm chí còn đưa ra phiên bản riêng của mình: những vết thương nghiêm trọng, phẫu thuật, thông điệp gửi qua người đưa thư, và những thông tin kỳ lạ khác.

Ngay lập tức, Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã dập tắt tin đồn bằng một thông điệp trên mạng xã hội hôm 23/4. Trong đó, ông ca ngợi sự đoàn kết của dân tộc, cho rằng điều này đã gây ra sự rạn nứt đáng kể trong hàng ngũ đối phương.

"Nhờ sự đoàn kết phi thường giữa những người đồng bào, rạn nứt đã xảy ra trong hàng ngũ đối phương", ông viết.

Ông nhấn mạnh sự đoàn kết chưa từng có của Iran đã làm đảo lộn các tính toán của đối phương khi họ tìm cách làm suy yếu nước này.

Thông điệp của Lãnh tụ Tối cao được đưa ra vào thời điểm quan trọng khi Iran đang đối mặt với nhiều hình thức gây hấn, bao gồm các lệnh trừng phạt, đe dọa và các chiến dịch tuyên truyền mà Tehran cáo buộc do Mỹ, Israel và các đồng minh phương Tây tiến hành.