Mỹ lên dây cót cho đợt thu hồi thị thực hàng loạt quy mô lớn chưa từng có?

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang chuẩn bị cho chiến dịch thu hồi thị thực công tác và du lịch của tối đa 200.000 người nước ngoài đã nộp đơn hoặc đang xin quy chế tị nạn tại Mỹ, hãng tin AP dẫn các nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết.

Nếu được triển khai, đây sẽ là đợt thu hồi thị thực hàng loạt lớn nhất trong lịch sử Mỹ và nỗ lực này nhiều khả năng có thể đối mặt với các thách thức pháp lý.

Các nguồn tin nói rằng, nếu không bị thách thức hoặc điều chỉnh, Bộ Ngoại giao dự kiến trong những tuần tới sẽ thông báo thu hồi các thị thực B1 và B2 được cấp trong giai đoạn 2016-2026 đối với những người đã xin hoặc đang xin tị nạn. 

“Chúng tôi đang phối hợp với Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) để xác định và thu hồi thị thực không định cư của những người nước ngoài đến Mỹ với tư cách khách lưu trú ngắn hạn, nhưng sau đó lại nộp đơn xin tị nạn để ở lại đây lâu dài”, Tommy Pigott, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ, cho hay.

Ông từ chối bình luận về số lượng thị thực có thể bị thu hồi, nói rằng “do quá trình này sẽ được tiến hành liên tục, số lượng thị thực bị thu hồi vẫn đang thay đổi và sẽ được thực hiện theo từng đợt”.

“Dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio, chúng tôi đang làm rõ rằng thị thực là một đặc quyền, không phải quyền đương nhiên”, ông Pigott khẳng định.

Thị thực B1 và B2 là gì?

Các loại thị thực liên quan tới động thái mới nhất của chính quyền Mỹ là một trong những loại giấy tờ đi lại được cấp phổ biến nhất tại quốc gia này.

Thị thực B1 dành cho khách đến Mỹ ngắn hạn vì mục đích công tác, bao gồm tham dự các cuộc họp, hội nghị, đàm phán hoặc các hoạt động nghề nghiệp khác.

Thị thực B2 dành cho du lịch, thăm thân, điều trị y tế và những mục đích đi lại tạm thời. Trong nhiều trường hợp, người xin thị thực được cấp loại B1/B2 kết hợp, cho phép thực hiện cả 2 mục đích công tác và du lịch.

Khác với thị thực định cư hoặc thẻ xanh, thị thực B là thị thực không định cư, nghĩa là người xin thị thực phải chứng minh họ có ý định đến Mỹ tạm thời và trở về nước. Loại thị thực này không tạo ra con đường trực tiếp để được thường trú, cấp phép lao động hoặc có quy chế cư trú hợp pháp dài hạn.

“Những loại thị thực này được cấp với sự hiểu biết rõ ràng rằng người được cấp có ý định trở về nước. Việc xin thị thực nhằm mục đích xin tị nạn là gian lận và đó là cơ sở để thu hồi thị thực. Đây là một quá trình đang diễn ra nhằm bảo đảm tính toàn vẹn của các quy định về thị thực và tị nạn", ông Pigott nói.

Tác động của chính sách

Các quan chức giấu tên nói với Newsweek rằng việc thu hồi thị thực không nhất thiết dẫn đến trục xuất ngay lập tức. Phần lớn những người hiện có hồ sơ xin tị nạn đang chờ xử lý sẽ được chuyển sang diện quy chế khác, nhưng mất tư cách là người nhập cảnh với mục đích công tác hoặc du lịch.

Hiện chưa rõ điều này có thể ảnh hưởng cụ thể tới những người xin tị nạn như thế nào.

Kể từ khi Tổng thống Trump trở lại Nhà Trắng trong nhiệm kỳ thứ hai vào năm ngoái, chính quyền của ông đã liên tục siết chặt các quy định đối với người xin thị thực.

Trong 18 tháng qua, Bộ Ngoại giao Mỹ đã thu hồi khoảng 175.000 thị thực của những người bị kết án hoặc bị cáo buộc mắc một số tội danh.

Chính quyền ông Trump cũng đã siết chặt hoạt động được gọi là “du lịch sinh con”, tức việc phụ nữ nước ngoài mang thai đến Mỹ sinh con để con họ được hưởng quyền công dân theo nơi sinh.

Thách thức pháp lý tiềm tàng

Theo Newsweek, các tổ chức vận động quyền của người nhập cư và các chuyên gia pháp lý nhiều khả năng sẽ thách thức động thái này tại tòa án, bởi luật Mỹ cho phép những người đang có mặt trên lãnh thổ nước này nộp đơn xin tị nạn bất kể họ nhập cảnh bằng cách nào, miễn là họ đáp ứng các điều kiện pháp luật và không thuộc diện bị loại khỏi cơ chế bảo hộ.

Cuộc chiến pháp lý được dự đoán có thể trở thành một trong những phép thử quan trọng nhất từ trước đến nay đối với quyền hạn của chính quyền ông Trump trong việc định hình lại chính sách nhập cư thông qua các biện pháp hạn chế thị thực.

Câu hỏi trọng tâm là liệu việc xin tị nạn sau khi nhập cảnh bằng thị thực du lịch có tự động được xem là bằng chứng cho thấy người đó đã gian dối khi xin thị thực hay không?

Chính quyền ông Trump ngày càng lập luận rằng nhiều đơn xin tị nạn đang được sử dụng như một cách để lách các quy định nhập cư thông thường.

Thứ trưởng Ngoại giao Christopher Landau hồi đầu tuần nói rằng “người dân ở Mỹ và trên toàn thế giới đã chán ngấy những đơn xin tị nạn giả tạo”, đồng thời mô tả cơ chế tị nạn như một kẽ hở đang bị người di cư lợi dụng để ở lại Mỹ.

Ông Landau dẫn trường hợp một công dân Colombia đến Mỹ năm 2015 bằng thị thực du lịch rồi sau đó xin tị nạn.

Tuy nhiên, các luật sư chuyên về nhập cư trước đó lập luận rằng hoàn cảnh của một người có thể thay đổi sau khi họ nhập cảnh vào Mỹ. Một người có thể nhập cảnh hợp pháp để du lịch hoặc công tác, sau đó gặp phải những tình huống khiến họ cần xin được bảo hộ.

Luật tị nạn liên bang Mỹ cho phép những người đủ điều kiện xin tị nạn sau khi đã nhập cảnh, còn các tòa án di trú sẽ quyết định cuối cùng liệu yêu cầu bảo hộ của họ có hợp lệ hay không.

Do đó, đề xuất của chính quyền ông Trump chạm vào tranh luận lâu nay về việc nên đánh giá như thế nào về hoàn cảnh của cá nhân tại thời điểm được cấp thị thực, so với những tình huống phát sinh sau khi họ đã nhập cảnh vào Mỹ.