Kiểm soát quyền lực của Tổng thống Mỹ, bao nhiêu mới là đủ?

Liệu có nên trao quyền hạn tương đương cho các đời Tổng thống Mỹ khác nhau đang là bài toán khó đặt ra trong việc kiểm soát quyền lực của họ.
>>Tổng thống Trump nói luận tội ông là mưu đồ lớn nhất trong lịch sử Mỹ
>>Muốn phế truất ông Trump: Nước cờ mạo hiểm của phe Dân chủ

Nới lỏng kiểm soát từ sau vụ 11/9

Theo trang web chuyên giám sát hoạt động của Nhà Trắng White House Watch sự khác biệt về quyền hạn mà mỗi Tổng thống Mỹ được hưởng có thể cảm nhận rõ rệt nhất qua 2 Tổng thống của đảng Cộng hòa là George H.W. Bush (Bush “cha”) và Tổng thống đương nhiệm Donald Trump.

Kiểm soát quyền lực của Tổng thống Mỹ, bao nhiêu mới là đủ? - 1

Quyền lực của ông George H.W. Bush bị kiểm soát khá nhiều sau các vụ bê bối Watergate và Irangate. Ảnh: Reuters

Theo đó, trong khi quyền lực của ông Bush “cha” bị giới hạn hoàn toàn theo những quy định chặt chẽ đối với một Tổng thống Mỹ thời hậu Nixon thì ông Trump lại là “một nhà lãnh đạo của kỷ nguyên hậu 11/9” với quyền lực được mở rộng gần như tuyệt đối mà ít chịu sự kiểm soát để đảm bảo sự cân bằng quyền lực như dưới thời ông Bush “cha”.

Giáo sư khoa Luật Đại học Mỹ Chris Edelson nhận định: “Tôi cho rằng, điểm khác biệt lớn nhất chính là, những di sản của những vụ bê bối như Watergate và Irangate đã không còn tác động đến việc cần phải kiểm soát chặt chẽ quyền lực của các Tổng thống Mỹ như trước đây nữa”.

Đáng chú ý, người tiên phong “cởi trói” quyền lực cho các Tổng thống Mỹ lại chính là George W. Bush (Bush “con”). Vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001 là “cái cớ không thể tốt hơn” để ông Bush “con” giành lại quyền chủ động cho một Tổng thống Mỹ sau khi Quốc hội Mỹ dưới sức ép của Chính phủ và người dân nước này vào năm 2002 thông qua “Nghị quyết về Iraq” trong đó nhấn mạnh “Tổng thống Mỹ được phép sử dụng mọi biện pháp” để đối phó với Iraq.

Cùng với việc phát động cuộc chiến chống Iraq, ông Bush “con” đã thông qua Học thuyết Hành pháp Đơn nhất do Phó Tổng thống Dick Cheney khởi xướng, trong đó khẳng định quyền kiểm soát tối cao của Tổng thống Mỹ đối với toàn bộ nhánh hành pháp của nước này bất chấp điều này bị cho là xung đột với Điều II của Hiến pháp Mỹ quy định về quyền hạn của Tổng thống nước này.

Theo Giáo sư Edelson, đây là “hành động tấn công trực tiếp vào nền tảng nhà nước pháp quyền của Mỹ và cho phép Tổng thống có quyền ‘dẹp sang một bên” luật pháp trong một số lĩnh vực cụ thể”. Dù vậy, thay vì tìm cách ngăn chặn, Quốc hội Mỹ lại khuyến khích ông Bush “con” tiếp tục thâu tóm quyền lực.

Đến lượt mình, Tổng thống Mỹ Barack Obama tiếp tục mở rộng thêm quyền lực thông qua những quyết định cá nhân như cho phép quân đội sử dụng máy bay không người lái tiêu diệt các mục tiêu định trước, cho phép cơ quan an ninh mở rộng diện giám sát số lượng lớn hay cho phép lực lượng chức năng Mỹ có thể giam giữ tù nhân vô thời hạn.

Tổng thống Trump đang có “quá nhiều quyền hạn”?

Liên quan đến Tổng thống đương nhiệm Donald Trump, Giáo sư Edelson nhận xét: “Quyền lực của ông Trump hiện đã vượt xa những gì mà những người tiền nhiệm như ông Bush và ông Obama được hưởng. Ông ấy có quyền thực hiện gần như bất kỳ điều gì ông ấy muốn. Tuy nhiên, điều này sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến việc buộc Tổng thống phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật về những gì ông ấy làm”.

Kiểm soát quyền lực của Tổng thống Mỹ, bao nhiêu mới là đủ? - 2

Tổng thống đương nhiệm Donald Trump. Ảnh: Reuters

Cùng chung quan điểm với Giáo sư Edelson, Giáo sư Sử học Đại học Princeton Julian Zelizer lý giải: “Quyền lực của ông Trump được tăng cường một phần là do sự phát triển của công nghệ thông tin và mạng xã hội, đặc biệt là Twitter, nơi ông Trump thường xuyên chia sẻ thông điệp của mình. Điều này khiến Tổng thống dễ dàng tiếp cận công chúng nhưng lại không bị ai đó “gác cổng”.

Việc một Tổng thống có quá nhiều quyền hạn đã khiến các chuyên gia buộc phải đưa ra những cảnh báo về an ninh. Giáo sư Luật Đại học Mỹ Jennifer Daskal nhận định: “Quyền lực quá lớn đã khiến Tổng thống đưa ra những quyết định then chốt về quân sự mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội”.

Theo Giáo sư Daskal, Tòa án Tối cao và Quốc hội Mỹ cũng “có một phần trách nhiệm” trong việc này: “Có rất nhiều lĩnh vực mà cả Tòa án và Quốc hội Mỹ rất bị động trong việc kiểm soát quyền lực của Tổng thống, trong đó có cả những lĩnh vực liên quan đến an ninh quốc gia”.

Cùng chung quan điểm này, Giáo sư Turley nhận định: “Quyền hạn của Tổng thống Mỹ đã được mở rộng liên tục trong hàng chục năm qua và giờ rất khó để các nhà lập pháp và Tòa án có thể giới hạn quyền lực của Tổng thống để đảm bảo sự cân bằng về quyền lực theo mô thức Tam quyền phân lập”.

Giáo sư Turley cảnh báo, trong lịch sử nước Mỹ, chưa có một Tổng thống nào dễ dàng chấp nhận từ bỏ quyền lực được gia tăng từ các đời Tổng thống tiền nhiệm. Chính vì thế, theo Giáo sư Turley, một câu hỏi lớn được đặt ra hiện nay là liệu Quốc hội và Tòa án Tối cao Mỹ có buộc được ông Trump hoặc người kế nhiệm ông ấy phải làm điều này?.

Theo Trần Khánh

VOV.VN

MỚI NHẤT
Lối thoát cho thương chiến Mỹ - Trung giữa lùm xùm luận tội của ông Trump
Lối thoát cho thương chiến Mỹ - Trung giữa lùm xùm luận tội của ông Trump

(Dân trí) - Cuộc điều tra luận tội của phe Dân chủ có thể sẽ tạo cho Tổng thống Donald Trump thêm động lực để giải quyết cuộc chiến thương mại kéo dài với Trung Quốc.

Thứ hai, 30/09/2019 - 11:27

Quốc tế đánh giá cao vai trò của Việt Nam trên cương vị Chủ tịch Đại hội đồng WIPO
Quốc tế đánh giá cao vai trò của Việt Nam trên cương vị Chủ tịch Đại hội đồng WIPO

Việc Việt Nam ứng cử và được đảm nhận cương vị Chủ tịch Đại Hội đồng (ĐHĐ) Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) giai đoạn 2018-2019 là một trong những bước hiệu quả triển khai Chỉ thị 25 của Ban Bí thư về đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương đến NĂM 2030.

Thứ hai, 30/09/2019 - 10:42

Ukraine muốn nối lại tuyến đường vận tải với bán đảo Crimea
Ukraine muốn nối lại tuyến đường vận tải với bán đảo Crimea

(Dân trí) - Ý tưởng này đã được phía Crimea ủng hộ và coi là động thái tích cực từ phía Kiev.

Thứ hai, 30/09/2019 - 10:22

Khảo sát: Đa số người Mỹ nói luận tội Tổng thống Trump là cần thiết
Khảo sát: Đa số người Mỹ nói luận tội Tổng thống Trump là cần thiết

(Dân trí) - Phần lớn người dân Mỹ tham gia khảo sát nói rằng Quốc hội nên mở một cuộc điều tra luận tội đối với Tổng thống Donald Trump.

Thứ hai, 30/09/2019 - 09:41

Bộ trưởng Trung Quốc thừa nhận nhiều công ty gặp khó khăn do thương chiến
Bộ trưởng Trung Quốc thừa nhận nhiều công ty gặp khó khăn do thương chiến

(Dân trí) - Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc thừa nhận các công ty của nước này đang đối mặt với nhiều khó khăn do căng thẳng thương mại với Mỹ.

Thứ hai, 30/09/2019 - 08:52

Video động cơ máy bay Mỹ tách rời, rung "phần phật" giữa không trung
Video động cơ máy bay Mỹ tách rời, rung "phần phật" giữa không trung

(Dân trí) - Một máy bay chở khách của Mỹ đã buộc phải quay đầu sau khi một phần động cơ bên trời bị tách ra và rung “phần phật” trong gió khi đang di chuyển trên trời.

Thứ hai, 30/09/2019 - 08:39

Phe Dân chủ ra “đòn hiểm” nhưng Trump có chiến lược phản công lợi hại
Phe Dân chủ ra “đòn hiểm” nhưng Trump có chiến lược phản công lợi hại

Cuộc điều tra luận tội Tổng thống được coi là sự đối đầu trực diện và nghiêm trọng nhất của đảng Dân chủ đối với ông Trump.

Thứ hai, 30/09/2019 - 07:58

Tàu sân bay Mỹ nghi bị 7 tàu Trung Quốc “vây” trên Biển Đông
Tàu sân bay Mỹ nghi bị 7 tàu Trung Quốc “vây” trên Biển Đông

(Dân trí) - Bức ảnh vệ tinh được cho chụp lại cảnh tàu sân bay Mỹ USS Ronald Reagan bị một một tàu khác, nghi là của Trung Quốc, vây quanh trên Biển Đông đã gây xôn xao cộng đồng mạng.

Thứ hai, 30/09/2019 - 07:54

Tổng thống Trump muốn gặp mặt người tố giác
Tổng thống Trump muốn gặp mặt người tố giác

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump đề xuất gặp người đã tố giác ông trong vụ lùm xùm liên quan tới cuộc điện đàm với nhà lãnh đạo Ukraine.

Thứ hai, 30/09/2019 - 07:24

Thổ Nhĩ Kỳ có thể không bao giờ mua máy bay Mỹ nữa
Thổ Nhĩ Kỳ có thể không bao giờ mua máy bay Mỹ nữa

Theo giới chuyên gia, việc Thổ Nhĩ Kỳ bị loại khỏi chương trình F-35 là “điều may mắn lớn cho nước này".

Chủ nhật, 29/09/2019 - 07:52

Joe Biden - “nước cờ” có thể khiến Trung Quốc quay lưng với ông Trump
Joe Biden - “nước cờ” có thể khiến Trung Quốc quay lưng với ông Trump

(Dân trí) - Cựu Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden, đối thủ nặng ký của Tổng thống Donald Trump trong cuộc bầu cử năm 2020, có thể là nguyên nhân khiến Trung Quốc “xoay 180 độ” với chính quyền Mỹ trên bàn đàm phán thương mại.

Chủ nhật, 29/09/2019 - 05:40

Lý do Tổng thống Putin không hút thuốc
Lý do Tổng thống Putin không hút thuốc

(Dân trí) - Người phát ngôn Điện Kremlin chia sẻ rằng Tổng thống Vladimir Putin không bao giờ tán thành việc hút thuốc.

Chủ nhật, 29/09/2019 - 03:19

ĐÁNG QUAN TÂM
Cuộc sống như sinh viên của phạm nhân tại nhà tù Hàn Quốc
Cuộc sống như sinh viên của phạm nhân tại nhà tù Hàn Quốc

(Dân trí) - Buổi sáng các học viên tham dự các lớp học hoặc thực hành, chơi thể thao; tự nấu ăn, tối tham gia văn hóa văn nghệ; gia đình lên thăm được ở cùng nhau một tối tại phòng đặc biệt... Cuộc sống của hơn 400 "học viên" tại Học viện Somang không khác nhiều so với các trường học nội trú khác. Chỉ khác là các học viên tại đây đều là các tù nhân đang phải thi hành án.

Chủ nhật, 29/09/2019 - 01:46

Kịch bản “thảm họa” nếu Mỹ chặn vốn đầu tư vào Trung Quốc
Kịch bản “thảm họa” nếu Mỹ chặn vốn đầu tư vào Trung Quốc

(Dân trí) - Các chuyên gia đã đưa ra những cảnh báo đáng lo ngại nếu Nhà Trắng thực sự triển khai phương án dừng vốn đầu tư sang Trung Quốc.

Chủ nhật, 29/09/2019 - 12:53

Cựu Thủ tướng Ukraine đòi điều tra con trai “đối thủ” của ông Trump
Cựu Thủ tướng Ukraine đòi điều tra con trai “đối thủ” của ông Trump

(Dân trí) - Cựu Thủ tướng Ukraine Mykola Azarov cho rằng Kiev phải điều tra các hoạt động của con trai cựu phó Tổng thống Mỹ Joe Biden, đối thủ của ông Donald Trump trong cuộc bầu cử Mỹ vào năm sau.

Chủ nhật, 29/09/2019 - 10:37

Quan chức Iran dọa “bắt” Tổng thống Trump
Quan chức Iran dọa “bắt” Tổng thống Trump

(Dân trí) - Cựu Chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo Tehran sẽ “bắt” Tổng thống Mỹ Donald Trump vì những hành vi chống lại đất nước này.

Chủ nhật, 29/09/2019 - 09:10

Tổng thống Trump nói luận tội ông là mưu đồ lớn nhất trong lịch sử Mỹ
Tổng thống Trump nói luận tội ông là mưu đồ lớn nhất trong lịch sử Mỹ

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump cho rằng đảng Dân chủ muốn loại bỏ ông để họ có thể giành lại mọi thứ từ người Mỹ.

Chủ nhật, 29/09/2019 - 07:39

Toàn văn bài phát biểu Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh tại Liên Hợp Quốc
Toàn văn bài phát biểu Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh tại Liên Hợp Quốc

Bài phát biểu của Phó thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh tại phiên thảo luận chung cấp cao khóa 74 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Chủ nhật, 29/09/2019 - 07:36

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh nêu vấn đề Biển Đông tại Liên Hợp Quốc
Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh nêu vấn đề Biển Đông tại Liên Hợp Quốc

(Dân trí) - Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã nêu ra các vụ xâm phạm nghiêm trọng quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam ở Biển Đông trong bài phát biểu tại phiên họp cấp cao của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở thành phố New York, Mỹ.

Chủ nhật, 29/09/2019 - 07:31

Báo Mỹ tiết lộ điều ông Trump từng nói với giới chức Nga tại Nhà Trắng
Báo Mỹ tiết lộ điều ông Trump từng nói với giới chức Nga tại Nhà Trắng

(Dân trí) - Truyền thông Mỹ đã tiết lộ những bình luận của Tổng thống Donald Trump về nghi vấn Nga can thiệp bầu cử Mỹ trong cuộc gặp gây tranh cãi tại Nhà Trắng của ông Trump và 2 quan chức ngoại giao Moscow 2 năm trước.

Thứ bảy, 28/09/2019 - 08:55

Malaysia bắt 20 phụ nữ Việt Nam nghi hành nghề mại dâm
Malaysia bắt 20 phụ nữ Việt Nam nghi hành nghề mại dâm

(Dân trí) - Chính quyền Malaysia đã bắt 20 phụ nữ nghi có liên quan tới một đường dây hành nghề mại dâm.

Thứ bảy, 28/09/2019 - 08:54

Tổng thống Mexico "gạ bán" chuyên cơ cho ông Trump
Tổng thống Mexico "gạ bán" chuyên cơ cho ông Trump

Phát biểu hôm 27-9 tại bang Coahuila, Tổng thống Mexico Andres Manuel Lopez Obrador đùa: "Chuyên cơ xa xỉ của Mexico có thể cám dỗ Tổng thống Donald Trump mở hầu bao.

Thứ bảy, 28/09/2019 - 04:36

Người đẹp Nga "tố" cựu Vương Malaysia một đi không trở lại
Người đẹp Nga "tố" cựu Vương Malaysia một đi không trở lại

(Dân trí) - Người đẹp Nga Oksana Voevodina tiết lộ rằng cựu Vương Malaysia Muhammad V - mà giờ đây là chồng cũ - rời bỏ cô hồi tháng 12 năm ngoái khi cô đang mang thai 4 tháng và từ đó tới nay họ chưa từng nói chuyện hay gặp lại nhau.

Thứ bảy, 28/09/2019 - 03:59

Muốn phế truất ông Trump: Nước cờ mạo hiểm của phe Dân chủ
Muốn phế truất ông Trump: Nước cờ mạo hiểm của phe Dân chủ

Nhiều chuyên gia đã lên tiếng nghi ngại về khả năng thành công cho tuyên bố bắt đầu quá trình luận tội Tổng thống Donald Trump của đảng Dân chủ.

Thứ bảy, 28/09/2019 - 02:55