Iran đã sẵn sàng cho một cuộc quyết chiến

Mỹ cứng, nhưng Nga-Trung vẫn mềm

Quyết định từ chối yêu cầu của nhóm Bộ Sáu (gồm 5 nước thường trực HĐBA LHQ và Đức) thực ra đã được các nhà lãnh đạo Iran chuẩn bị từ lâu. Mới đây nhất, lãnh tụ tinh thần tối cao Ali Khamenei thẳng thừng tuyên bố việc ngừng chương trình làm giàu uranium là đề xuất không thể chấp nhận. "Cộng hoà Hồi giáo Iran, với sự giúp đỡ của thánh Allah, sẽ tiếp tục những nghiên cứu của mình trong lĩnh vực hạt nhân". Ông Ali Khamenei cũng đồng thời chỉ trích Mỹ và các nước khác đang tìm cách gây sức ép lên Iran và khẳng định sẽ không bao giờ chấp nhận những yêu cầu của họ.

Tuyên bố của giáo chủ Khamenei là phản ứng gần đây nhất cho thấy Tehran quyết tâm đạt được bằng được ý đồ đẩy mạnh thực hiện chương trình hạt nhân. Cùng với việc Iran từ chối cho phép thanh sát viên LHQ tới các cơ sở hạt nhân ngầm tại Natanz - nơi Mỹ và các nước đã phát hiện thấy một số bằng chứng cho thấy có thể tại đây đã lắp đặt dây chuyền làm giàu uranium, Iran dường như đã chuẩn bị rất kỹ để đối phó với nhừng lời đe doạ cứng rắn từ Mỹ và phương Tây.

Việc Tehran không chấp nhận đề xuất của LHQ đồng nghĩa với việc nước này đứng trước nguy cơ phải chịu một số biện pháp trừng phạt về ngoại giao và kinh tế từ phía cộng đồng thế giới theo tinh thần của nghị quyết của HĐBA đã được phê duyệt từ ngày 31/7. Ngay sau khi câu trả lời chính thức của Iran được Thư ký Hội đồng an ninh quốc gia A. Larijani trao cho đại diện các nước thuộc nhóm bộ Sáu ngày 23/8, Tổng thống Mỹ đã kêu gọi HĐBA sớm giải quyết vấn đề này trước ngày thứ hai tới. "Tôi sẽ tiếp tục nhắc nhở các nước bạn bè và dồng minh về sự nguy hiểm của Iran nếu được trang bị vũ khí hạt nhân", Bush tuyên bố. Ông cũng cam kết sẽ gia tăng sức ép nhằm thống nhất lập trường với các thành viên khác của HĐBA, tạo nên một "mặt trận thống nhất" để đối phó với Iran.

Với tình thế này, nhiều khả năng HĐBA sẽ phải thông qua thêm một nghị quyết khác, sớm nhất là vào kỳ họp tới vào ngày 31/8. Nhưng nếu căn cứ vào phát biểu của các nước thành viên HĐBA thì ý đồ thành lập "mặt trận thống nhất" của Mỹ có lẽ chỉ là một giấc mơ không thực, vì những trở ngại lớn đến từ Nga và Trung Quốc.

Đặc phái viên Bộ ngoại giao Trung Quốc tại Trung Đông Sun Bigan cho rằng, những biện pháp mạnh chống lại Iran - bằng bạo lực hay trừng phạt - sẽ hoàn toàn phản tác dụng. Trong khi đó, nhiều quan chức của Nga dù để ngỏ khả năng chấp thuận trừng phạt Iran, nhưng viện dẫn rất nhiều lý do để ngăn cản một số biện pháp trừng phạt nặng nề nhất.  Konstantin Kosachev, Chủ tịch Uỷ ban đối ngoại của Duma quốc gia Nga tuyên bố: "Nga sẽ chống lại bất cứ biện pháp trừng phạt nào làm xấu đi điều kiện sống của người dân Iran hiện nay". Cũng có nghĩa là trừng phạt nhưng không được phép lật đổ chế độ tại Iran. Có khác gì Nga bó tay Mỹ lại.

Như vậy, việc cả Moscow và Bắc Kinh chưa sẵn sàng chấp nhận bất cứ một đòn trừng phạt nào đối với Iran cho thấy Mỹ có thể sẽ phải hành động độc lập theo cách của riêng họ. Daniel Pipes, một chuyên gia hàng đầu của Mỹ về Trung Đông cho rằng: "HĐBA sẽ không thể tìm ra cách giải quyết tình thế hiện tại, vì Iran sẽ không đời nào chấp thuận nghị quyết của LHQ”. Lựa chọn tấn công bằng bạo lực xem ra cũng là giải pháp đang được tính đến trong lúc này, mặc dù Mỹ còn gặp phải vô vàn khó khăn trên các mặt trận khác như tại Iraq hay các nước Trung Đông.

Sức mạnh của Iran ngày càng được củng cố

Sau cuộc xung đột tại Libăng, uy tín và sức mạnh của Iran trong thế giới Hồi giáo đã được củng cố mạnh mẽ thông qua việc họ ủng hộ - bằng tinh thần và cả vật chất - đối với lực lượng Hezbollah. Tổ chức du kích chống Israel mạnh mẽ này được coi là "cánh tay nối dài" của Tehran trong khu vực và nếu bị tấn công bằng quân sự, chắc chắn Hezbollah sẽ hỗ trợ rất hiệu quả cho các ý đồ chiến lược của Iran. 

Tờ nhật báo tiếng Arập Al-Shark al-Awsat, dẫn nguồn tin cao cấp trong lực lượng Vệ binh Cộng hoà của Iran cho biết, trong mấy tuần gần đây Iran đã chuyển cho Syria một số lượng lớn vũ khí đạn dược. Số vũ khí này sau đó nhanh chóng tới tay các đơn vị của Hezbollah tại Libăng. Toàn bộ chiến dịch này do một văn phòng của lực lượng Vệ binh Cộng hoà Iran thực hiện thông qua văn phòng đặt tại Damascus. Một nguồn tin báo chí khác cho biết Iran đã cung cấp cho Hezbollah khoảng 150 triệu đôla.

Việc cộng đồng quốc tế thiếu thống nhất không chỉ là một nhân tố thuận lợi cho Iran, mà họ còn nhiều vũ khí khác rất mạnh. Ngoài Hezbollah, Iran còn nhiều con bài khác để mặc cả với phương Tây. Nếu bị đẩy vào nước cùng, Iran có thể tuyên bố rút khỏi Hiệp ước chống phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), thậm chí ngừng bán dầu cho phương Tây, một bước đi có thể gây bất ổn định thị trường dầu mỏ thế giới.

Với những lợi thế này, Tehran cho thấy họ đã sẵn sàng cho một cuộc chiến chống lại phương Tây. Cuối tuần qua, Iran đã tiến hành một cuộc tập trận quy mô lớn tại hai tỉnh Kermanshah và Hamadam, sử dụng nhiều vũ khí hạng nặng. Hãng thông tấn nhà nước IRNA cho biết cuộc tập trận này có thể sẽ được mở rộng ra quy mô cấp toàn quốc, huy động khoảng 12 sư đoàn bộ binh và toàn bộ hải quân, không quân.

Theo các nhà quan sát, đây là diễn biến chưa từng có ở nước này và là một chiến dịch phô trương sự rẵn sàng của họ trên mọi mặt trận. Có thể Iran đã quyết định rằng chỉ có thông qua đối đầu với phương Tây, họ mới đủ điều kiện gia nhập câu lạc bộ của các cường quốc và khẳng định được vị thế lãnh đạo trong thế giới Hồi giáo. Trước sự "yếu ớt" của Mỹ và phương Tây hiện nay, lãnh đạo Iran đã có những bước đi mạnh mẽ và dứt khoát. Diễn biến thực tế đang chứng tỏ rằng họ đủ khả năng để đạt được các ý đồ của mình.

Ngọc Nhàn