Hé lộ đề xuất của Mỹ với Iran về “lệnh cấm uranium 20 năm”

Axios dẫn lời một quan chức Mỹ và một nguồn tin quen thuộc với các cuộc đàm phán cho biết, Mỹ đã đề xuất Iran chấp nhận lệnh cấm làm giàu uranium trong 20 năm trong các cuộc đàm phán ở Islamabad, Pakistan vào cuối tuần qua.

Theo nguồn tin, Tehran được cho là đã phản hồi đề xuất bằng cách đưa ra một khoảng thời gian ngắn hơn, "chỉ vài năm", và đề nghị một "quy trình pha loãng có giám sát" uranium được làm giàu cao thay vì loại bỏ uranium khỏi lãnh thổ Iran.

Nguồn tin tiết lộ những khác biệt về chương trình hạt nhân là điểm mấu chốt chính khiến Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận sau hơn 20 giờ đàm phán tại Pakistan.

Nguồn tin cho biết chính quyền Mỹ muốn hai bên tiếp tục đối thoại để đạt được thỏa thuận.

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) ước tính khi Israel phát động các cuộc tấn công đầu tiên vào tháng 6, Iran có khoảng 440,9 kg uranium làm giàu ở mức 60%. Nếu tiếp tục làm giàu, lượng này đủ để sản xuất vật liệu cho khoảng 10 vũ khí hạt nhân, theo tiêu chuẩn đánh giá của IAEA.

Người đứng đầu cơ quan giám sát hạt nhân của Liên hợp quốc, Rafael Grossi, cho biết gần một nửa lượng uranium làm giàu đến mức 60% của Iran được lưu trữ trong một tổ hợp đường hầm tại Isfahan và có khả năng vẫn còn ở đó.

Tổ hợp đường hầm này là mục tiêu duy nhất dường như không bị hư hại nghiêm trọng trong các cuộc tấn công vào tháng 6 năm ngoái của Israel và Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân Iran.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày 13/4 xác nhận Washington đã yêu cầu Iran từ bỏ chương trình làm giàu uranium.

"Việc Iran nói rằng họ sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân là một chuyện. Việc chúng ta thiết lập cơ chế để đảm bảo điều đó không xảy ra lại là chuyện khác. Một phần trong đó, tất nhiên, là đảm bảo rằng họ không có khả năng làm giàu uranium", ông nói với Fox News.

"Chúng tôi đã nói rõ rằng chúng tôi cần thấy vật liệu hạt nhân được đưa ra khỏi Iran", ông Vance nói thêm.

Theo ông, Washington lo ngại về chương trình hạt nhân của Iran mặc dù Tehran nói rằng họ không có kế hoạch chế tạo vũ khí hạt nhân.

"Vì vậy, chúng tôi muốn đưa vật liệu đó ra khỏi nước này hoàn toàn, để Mỹ kiểm soát được số vật liệu đó", Phó Tổng thống Mỹ nhấn mạnh.

Nga, quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, cũng đã nhiều lần đề nghị tiếp nhận uranium làm giàu của Iran như một phần của bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào.

Điện Kremlin ngày 13/4 cho biết Nga sẵn sàng tiếp nhận uranium làm giàu của Iran. Theo Điện Kremlin, Nga sẵn sàng cung cấp mọi hỗ trợ cần thiết nhằm góp phần hạ nhiệt căng thẳng liên quan đến Iran.

Iran luôn khẳng định các hoạt động hạt nhân của nước này là vì mục đích hòa bình và từ chối chấm dứt chương trình làm giàu uranium. Đặc phái viên Nhà Trắng Steve Witkoff cho rằng Tehran có thể chứng minh điều đó bằng cách dừng làm giàu uranium trong nước và chấp nhận nguồn cung từ nước ngoài. Tổng thống Trump cũng đã nhiều lần yêu cầu Iran chấp nhận mức độ làm giàu bằng không.

Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran hồi tháng 2 đã không đạt được thỏa thuận về việc làm giàu uranium. Tehran đề nghị pha loãng lượng uranium được làm giàu cao 60% xuống mức tối đa 20%, nhưng theo thỏa thuận hạt nhân năm 2015, lượng uranium làm giàu dự trữ của Iran được giới hạn ở mức 3,67% trong 15 năm.

Các cuộc đàm phán Mỹ - Iran tại Pakistan gần đây đã đổ vỡ sau 21 giờ căng thẳng, giáng một đòn mạnh vào những hy vọng mong manh về việc tìm ra lối thoát cho cuộc xung đột Trung Đông. Lập trường khác biệt giữa Mỹ và Iran, cùng với cách tiếp cận đàm phán khác nhau, đã khiến các cuộc thảo luận đi vào ngõ cụt.