Giả thiết về lý do Nga bán Alaska cho Mỹ

Câu chuyện liên quan đến việc Sa hoàng Alexander II chuyển nhượng Alaska cho Mỹ đến nay vẫn gây ra nhiều tranh cãi, một số chuyên gia thậm chí cho rằng Alaska theo tính giả thiết có thể được trả lại về Nga.
>>Sự thật thương vụ Nga bán Alaska cho Mỹ?
>> Hàng chục nghìn người ký đơn đề nghị sáp nhập Alaska vào Nga

Đây được đánh giá là một trong những thương vụ khiến Nga mất đi nhiều lợi ích về cả phương diện kinh tế và địa chính trị sau này.

Hiệp ước chuyển nhượng Alaska được ký kết 148 năm trước đây, vào ngày 30/3/1867 bởi các đại diện toàn quyền ở thời điểm đó là đại sứ Nga tại Mỹ Edward de Stoeckl và Bộ trưởng ngoại giao Mỹ William H. Seward.

Khu vực thuộc sở hữu của Nga tại Bắc Mỹ này có diện tích 586.412 dặm vuông (khoảng 1.519.000 km vuông) và được bán với giá 7,2 triệu USD bằng vàng (tương đương 114 triệu USD ngày nay) hoặc nói cách khác, nó chỉ tương đương 1 xu đổi lấy 0,2 ha.

Nếu nhìn qua đây chỉ là một hợp đồng bình thường như 60 năm trước đó Mỹ đã mua lại khu vực Louisiana (khoảng 2,14 triệu km vuông) từ tay Pháp với giá 68 triệu franc hoặc chưa đầy 3 xu để mua 0,4 ha.

Tuy nhiên Hiệp ước chuyển nhượng Alaska vẫn làm dấy lên tranh cãi giữa các chuyên gia phương Tây và Nga. Một vài nhà nghiên cứu Nga thậm chí còn đi xa hơn và khẳng định rằng Alaska không phải để bán mà là cho thuê trong 99 năm, dựa trên khoản tiền bỏ ra để mua quá nhỏ.

Hoàn cảnh của thương vụ cũng bị bao quanh bởi tranh cãi, một số nhà nghiên cứu chỉ ra rằng ngân khố Nga hoàn toàn không nhận được một đồng nào cho việc chuyển nhượng Alaska bởi con tàu Orkney vận chuyển số vàng đến Nga đã bị chìm ở biển Baltic.

Tuy nhiên câu hỏi vẫn được đặt ra là tại sao Sa hoàng Nga lại quyết định bán vùng lãnh thổ Nga dày công khai phá và phát triển trong 126 năm?

Những giả thiết

Theo một số nhận định, Nga quyết định bán Alaska bởi thứ nhất nước này đã có phần “thấm mệt” sau cuộc chiến tranh Crimea năm 1853-1856 và không mấy hào hứng với việc chống đỡ cho một lãnh thổ hải ngoại ở Bắc Mỹ. Thứ hai Nga lo ngại rằng Anh có thể chiếm giữ Alaska nếu xung đột xảy ra trong tương lai. Thứ ba Nga lo Mỹ có thể xâm chiếm Alaska và Nga sẽ mất "trắng" lãnh thổ hải ngoại này.

Tuy nhiên các nhà sử học Nga và Ivan Mironov (tác giả sách nghiên cứu về lịch sử Alaska) khẳng định rằng những điều trên không hề liên quan tới thực tế.

Ở thời điểm đó Nga có thể cân bằng hiệu quả lực lượng trước sự đe dọa của Anh bằng lợi thế địa lý với các nước thuộc địa của Anh đồng thời có sức mạnh hải quân được coi là ngang sức với Anh.

Về lo sợ Mỹ tấn công Alaska cũng không có cơ sở thuyết phục bởi Nga và Mỹ khi đó có mối quan hệ đặc biệt và có nhiều quan điểm chính trị, kinh tế chung.

Về giả thiết liên quan đến chiến tranh Crimea và Alaska trở thành gánh nặng càng không được ủng hộ. Ivan Mironov đã nghiên cứu và phân tích các kho tư liệu cổ của Nga và phát hiện rằng chính phủ Nga không tiêu tốn ngân khố quốc gia cho lãnh thổ hải ngoại ở Bắc Mỹ này và tất cả trách nhiệm tài chính đều do công ty Nga-Mỹ đảm nhiệm, thực thể liên doanh đầu tiên của Nga được thành lập năm 1799.

Công ty Nga-Mỹ được quyền thương mại độc quyền và trong hơn nửa thế kỷ, dưới sự bảo trợ của Nga, công ty này được khai phá lãnh thổ, thực hiện nghiên cứu khoa học và tạo mối quan hệ thân thiết với người dân bản địa, xây dựng trường học, nhà thờ…

Đặc biệt công ty này thậm chí đã đem lại lợi nhuận ổn định cho Đế quốc Nga với hàng tỉ ruble.

Sự phản bội và âm mưu trong lịch sử

Vậy căn nguyên của quyết định bán Alaska là gì? Các nhà sử học cho rằng đó là lòng tham.

Năm 1857, đại công tước Konstantin, em trai của Sa hoàng Alexander II đã là người mở đầu cho kế hoạch chuyển nhượng Alaska. Kể từ khi công ty Nga Mỹ được coi là vật cản chính trong kế hoạch, đại công tước Konstantin đã nỗ lực để huỷ hoại công ty này. Sau nhiều năm chịu áp lực công ty Nga Mỹ phải đối mặt với tổn thất tài chính lớn.

Chỉ có 6 người đã nhận ra trước được âm mưu của Konstantin và hối thúc Sa hoàng bán Alaska do lo ngại về việc công ty Nga Mỹ phá sản và trở thành gánh nặng cho đế quốc.

Tuy nhiên Mironov đã phủ nhận thông tin cho rằng thuyền chở vàng của Mỹ bị đắm ở đâu đó thuộc biển Baltic bằng trích dẫn tài tiệu lịch sử và khẳng định rằng số tiền đã được chuyển đến ngân hàng châu Âu.

Hạm đội Nga đã cứu Liên bang miền Bắc trong nội chiến Mỹ

Một trong những câu chuyện được đưa ra là Hiệp ước chuyển nhượng Alaska là vỏ bọc để tặng thưởng cho Nga vì đã hỗ trợ bang miền Bắc chiến thắng trong cuộc nội chiến Mỹ (1861-1865).

Điều đáng nói là câu chuyện nước Nga hỗ trợ cho liên bang miền Bắc và Abraham Lincoln vẫn chưa được biết đến rộng rãi. Tuy nhiên đó là một đồng minh giữa Tổng thống Abraham Lincoln và Sa hoàng Alexander II để chống lại kế hoạch của nước Anh.

Nhà sử học người Mỹ Webster Griffin Tarpley nhấn mạnh: “Hai quốc gia hàng đầu trong chính sách đối ngoại của liên bang miền Bắc là Anh và Nga. Những thăng trầm địa chính trị của thế kỷ 20 đã làm lu mờ và tối giản hóa sự đe dọa của nước Anh và tình bạn với người Nga của Mỹ trước đây”.

Tarpley kể lại rằng vương quốc Anh đã âm mưu xâm chiếm Mỹ, thậm chí cân nhắc việc ném bom và cho Boston cùng New York chìm trong biển lửa. Anh cùng Pháp khi đó đều muốn lợi dụng sự rối loạn nội bộ của Mỹ để giành quyền kiểm soát và biến nơi đây trở lại thành thuộc địa. Chính vì vậy Nga đã cử hạm đội Hải quân đến hỗ trợ cho liên bang miền Bắc.

Tarpley nhấn mạnh: “Việc hợp tác đặc biệt nhất giữa Nga và Mỹ bắt đầu từ mùa thu năm 1863. Vào ngày 24/9 cùng năm, Hạm đội Baltic đã cập cảng New York. Vào ngày 12/10, hạm đội Viễn Đông đã đến cảng San Francisco”.

Nhà sử học này cũng nhấn mạnh rằng những tàu chiến cũng là dấu hiệu cho thấy số lượng lớn binh sĩ Nga đã tham gia chiến đấu nhiều mặt trận. Người Anh nhanh chóng nhận ra rằng họ sẽ trả một cái giá lớn nếu tấn công liên bang miền Bắc.

Chính vì vậy có ý kiến cho rằng Liên bang miền Bắc muốn đền đáp sự hỗ trợ quân sự của Nga bằng cách tạo ra một hợp đồng chuyển nhượng Alaska giả để Mỹ có thể chuyển tiền tuy nhiên điều này vẫn chưa được khẳng định.

Theo Hà Linh/Sputnik

baotinrtuc.vn

MỚI NHẤT
Úc nêu quan ngại về vấn đề Biển Đông tại Hội nghị ASEAN
Úc nêu quan ngại về vấn đề Biển Đông tại Hội nghị ASEAN

(Dân trí) - Ngoại trưởng Úc Julie Bishop ngày 4/8 cho biết bà sẽ nêu quan ngại về tình trạng căng thẳng gia tăng tại Biển Đông ở Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN ở Malaysia, bất chấp những hành động cản trở của Trung Quốc.

Thứ tư, 05/08/2015 - 09:40

Trung Quốc thắng thầu trục vớt phà Sewol bị đắm của Hàn Quốc
Trung Quốc thắng thầu trục vớt phà Sewol bị đắm của Hàn Quốc

Bộ Hải dương và Ngư nghiệp Hàn Quốc cho biết một nhóm công ty do công ty Shanghai Salvage của Trung Quốc đứng đầu ngày 4/8 đã được chọn làm đơn vị thắng thầu trục vớt chiếc phà Sewol của Hàn Quốc bị đắm hồi tháng 4/2014.

Thứ tư, 05/08/2015 - 09:15

Nga: Rúng động vụ thảm sát bà mẹ mang thai và 6 con nhỏ
Nga: Rúng động vụ thảm sát bà mẹ mang thai và 6 con nhỏ

(Dân trí) - Sáu đứa trẻ và mẹ của chúng, hiện đang mang thai, đã bị thảm sát trong một căn hộ ở thành phố Nizhny Novgorod thuộc miền trung nước Nga. Thi thể không nguyên vẹn của họ được phát hiện hôm qua 4/8.

Thứ tư, 05/08/2015 - 09:09

Tìm thấy vật thể nghi là cửa sổ máy bay MH370
Tìm thấy vật thể nghi là cửa sổ máy bay MH370

(Dân trí) - Một vật thể màu trắng bị nghi là cửa sổ máy bay đã được tìm thấy trên đảo Reunion của Pháp, nơi mảnh vỡ được cho là thuộc cánh máy bay mất tích MH370 đã được phát hiện hồi tuần trước.

Thứ tư, 05/08/2015 - 08:26

Tài phiệt Ukraine họp kín, cảnh báo chính quyền Poroshenko
Tài phiệt Ukraine họp kín, cảnh báo chính quyền Poroshenko

Sergey Leshchenko, Nghị sĩ thuộc khối liên minh của Tổng thống Poroshenko cho biết về cuộc gặp bí mật của nhóm tài phiệt Ukraine tại Thủ đô Kiev vừa diễn ra đầu tháng 8, trong đó đề xuất về việc thành lập một đảng mới, đấu tranh cho quyền lợi của những người tham gia.

Thứ tư, 05/08/2015 - 08:00

Quân đội Trung Quốc tập trận ở Thái Bình Dương
Quân đội Trung Quốc tập trận ở Thái Bình Dương

(Dân trí) - Tờ Thời báo Hoàn cầu ngày 4/8 đưa tin Hải quân của Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc sẽ tiếp tục tổ chức tập trận ở vùng biển quốc tế tại phía Tây Thái Bình Dương.

Thứ tư, 05/08/2015 - 07:45

“Sự đoàn kết của ASEAN có thể kiềm chế Trung Quốc”
“Sự đoàn kết của ASEAN có thể kiềm chế Trung Quốc”

(Dân trí) - Trước những hành động gây hấn của Trung Quốc ở Biển Đông, người phát ngôn quân đội Philippines cho rằng chỉ bằng cách tập hợp tiếng nói và sức mạnh, ASEAN mới có thể buộc Trung Quốc phải dừng tay.

Thứ tư, 05/08/2015 - 07:34

Úc xây dựng hạm đội tàu chiến mới
Úc xây dựng hạm đội tàu chiến mới

(Dân trí) - Thủ tướng Úc Tony Abbott ngày 4/8 thông báo nước này sẽ dành khoản ngân sách trị giá 89 tỷ đôla Úc, tương đương 65 tỷ USD, cho việc đóng hạm đội tàu chiến mới, bao gôm tàu khu trục và tàu tuần tra.

Thứ tư, 05/08/2015 - 07:30

Lo bị xử tử, người Duy Ngô Nhĩ tấn công cảnh sát Trung Quốc và Thái Lan
Lo bị xử tử, người Duy Ngô Nhĩ tấn công cảnh sát Trung Quốc và Thái Lan

109 người Duy Ngô Nhĩ bị Thái Lan trả về Trung Quốc hồi tháng trước đã tấn công cảnh sát trên chuyến bay đưa họ quay lại Tân Cương.

Thứ tư, 05/08/2015 - 06:00

Nga trình LHQ tuyên bố chủ quyền đối với vùng lãnh thổ ở Bắc Cực
Nga trình LHQ tuyên bố chủ quyền đối với vùng lãnh thổ ở Bắc Cực

AP đưa tin, ngày 4/8 Bộ Ngoại giao Nga cho biết nước này đã trình Liên hợp quốc bản tuyên bố chủ quyền đối với các vùng lãnh thổ rộng 1,2 triệu km2 ở thềm lục địa của Bắc Cực.

Thứ tư, 05/08/2015 - 05:00

Bão mạnh nhất hành tinh hướng tới Trung Quốc, Nhật Bản
Bão mạnh nhất hành tinh hướng tới Trung Quốc, Nhật Bản

Siêu bão Soudelor- được đánh giá là cơn bão mạnh nhất thế giới kể từ đầu năm, đang hướng tới Nhật Bản, Đài Loan, Trung Quốc sau khi hoành hành ở quần đảo Bắc Marianas.

Thứ tư, 05/08/2015 - 04:00

Những loại vũ khí tàn bạo nhất mọi thời đại
Những loại vũ khí tàn bạo nhất mọi thời đại

Khí Mustard, Bom bay V-1, bom nguyên tử hay bom Napalm... được cho là những loại vũ khí ghê rợn nhất trong lịch sử nhân loại.

Thứ tư, 05/08/2015 - 02:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Việt Nam-EU kết thúc cơ bản đàm phán thương mại tự do
Việt Nam-EU kết thúc cơ bản đàm phán thương mại tự do

(Dân trí) - Sau 2 năm rưỡi đàm phán tích cực và 14 phiên họp, Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU) ngày 4/8 đã thống nhất kết thúc cơ bản đàm phán Hiệp định Thương mại tự do EVFTA. Đây là một trong những hiệp định có chất lượng cao nhất giữa hai bên, dự kiến đem lại lợi ích đối đa cho người dân, doanh nghiệp hai bên.

Thứ ba, 04/08/2015 - 10:49

Hàn-Mỹ tự tin "tóm sống" tên lửa Triều Tiên
Hàn-Mỹ tự tin "tóm sống" tên lửa Triều Tiên

Hàn Quốc tự tin tuyên bố nước này và Mỹ được trang bị tốt để phát hiện các dấu hiệu cho thấy Triều Tiên phóng tên lửa.

Thứ ba, 04/08/2015 - 10:00

Tỷ phú Facebook tặng 25 triệu USD cho người nghèo
Tỷ phú Facebook tặng 25 triệu USD cho người nghèo

(Dân trí) - Nhà đồng sáng lập Facebook, tỷ phú Dustin Moskovitz cùng vợ, ngày 3/8 đã quyết định tặng 25 triệu USD cho một quỹ từ thiện có tên GiveDirectly, chuyên hỗ trợ trực tiếp tiền mặt cho người nghèo mà không kèm bất kỳ điều kiện gì.

Thứ ba, 04/08/2015 - 09:02

Cuộc “khủng hoảng ngầm” của Ukraine
Cuộc “khủng hoảng ngầm” của Ukraine

Theo các tổ chức từ thiện, Ukraine đang phải đối mặt với một "tình trạng khẩn cấp ngầm" vì sự thất bại của chính phủ trong việc lập kế hoạch cho gần 1,4 triệu người bị ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc xung đột ở miền đông, khiến nhiều người trở thành vô gia cư và đang phải vật lộn để tìm nơi trú ẩn.

Thứ ba, 04/08/2015 - 09:00

Các Ngoại trưởng ASEAN kêu gọi tăng cường đoàn kết để xử lý vấn đề Biển Đông
Các Ngoại trưởng ASEAN kêu gọi tăng cường đoàn kết để xử lý vấn đề Biển Đông

(Dân trí) - Trong ngày họp thứ nhất của Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 48 tại Malaysia, ngoại trưởng các nước thành viên đã nhất trí cần tăng cường đoàn kết, trách nhiệm và vai trò của ASEAN trong việc xử lý vấn đề Biển Đông.

Thứ ba, 04/08/2015 - 08:57

Vì sao Nga thành lập nóng Lực lượng Đường không-vũ trụ?
Vì sao Nga thành lập nóng Lực lượng Đường không-vũ trụ?

Không quân Nga và Bộ đội phòng thủ không gian - vũ trụ sẽ hợp nhất thành một quân chủng mới của Các lực lượng vũ trang Nga–Lực lượng Đường không-vũ trụ.

Thứ ba, 04/08/2015 - 08:00

Hợp tác hướng tới tương lai - bài học lớn nhất trong quan hệ Việt-Mỹ
Hợp tác hướng tới tương lai - bài học lớn nhất trong quan hệ Việt-Mỹ

Muốn đạt được mức độ hợp tác cao hơn trong quan hệ Việt-Mỹ, hai bên cần đối thoại trên tinh thần thẳng thắn, cởi mở, xây dựng và tôn trọng lẫn nhau.

Thứ ba, 04/08/2015 - 07:00

Ukraine trở thành “vựa lúa” lớn nhất của Trung Quốc
Ukraine trở thành “vựa lúa” lớn nhất của Trung Quốc

Trong khi Mỹ và phương Tây áp đặt cấm vận chống Nga, Trung Quốc đẩy mạnh đầu đầu tư ở Ukraine và trở thành “người chiến thắng cuối cùng” tại cuộc khủng hoảng ở quốc gia Đông Âu này.

Thứ ba, 04/08/2015 - 06:00

Diễn biến mới nhất vụ trụ trì Thiếu Lâm Tự nghi quan hệ tình ái
Diễn biến mới nhất vụ trụ trì Thiếu Lâm Tự nghi quan hệ tình ái

Sư Thích Vĩnh Tín (Shi Yongxin) – người có biệt danh là “nhà sư CEO” do có nhiều hoạt động kinh doanh, bị cáo buộc biển thủ tiền và có quan hệ tình ái với nhiều người.

Thứ ba, 04/08/2015 - 05:30

Chủ tịch tập đoàn chế tạo máy tiếng tăm Trung Quốc tự sát
Chủ tịch tập đoàn chế tạo máy tiếng tăm Trung Quốc tự sát

(Dân trí) - Chủ tịch hãng chế tạo máy công nghiệp nặng China First Heavy Industries (CFHI) của Trung Quốc đã tự sát trong bối cảnh tập đoàn này đang bị điều tra tham nhũng, hãng thông tấn Xinhua ngày 4/8 đưa tin.

Thứ ba, 04/08/2015 - 05:22

Mỹ: Nhà du hành được trả 33 USD công tác phí khi lên Mặt Trăng
Mỹ: Nhà du hành được trả 33 USD công tác phí khi lên Mặt Trăng

(Dân trí) - Nhà du hành Mỹ Buzz Aldrin, người thứ hai đặt chân xuống Mặt Trăng 46 năm về trước mới đây đã công bố một số kỷ vật về chuyến đi, trong đó có phiếu thanh toán công tác phí vỏn vẹn 33,31 USD. Ông cũng phản bác những người cho rằng chuyến đi là giả.

Thứ ba, 04/08/2015 - 05:04

[Infographics] Mưa lũ gây thiệt hại nặng nề tại nhiều nước châu Á
[Infographics] Mưa lũ gây thiệt hại nặng nề tại nhiều nước châu Á

Các trận mưa lớn gây lũ quét và sạt lở đất tại nhiều nước châu Á như Ấn Độ, Myanmar, Pakistan, Nepal, Việt Nam và Trung Quốc đã làm hàng trăm người thiệt mạng, hàng triệu người phải rời bỏ nhà cửa.

Thứ ba, 04/08/2015 - 05:00